KUIFJE IN MEXICO

november 24, 2008 at 10:35 pm Plaats een reactie

“Als de VS een kou vatten, krijgt Mexico een longonsteking”, is een klassieker maar dit keer is het niet waar, beweert president Felipe De Calderon. Mexico staat volgens hem sterker dan in vorige crisissen. Een kijk ter plaatse toont dat veel werknemers alvast rake klappen incasseren en bang zijn voor wat er nog op komst is. De toestand is ernstig maar niet hopeloos. Of is het net omgekeerd?

dia-de-los-muertos

 

Allerzielen –El Dia de los Muertos- is in Mexico een feestdag die meer op karnaval lijkt dan op ons droevig kerkhofbezoek. In het centrum van Mexico-stad zijn de straten vol kuierende mensen en kinderen verkleed als duiveltjes en spoken. Op de Paseo de la Reforma, een brede boulevard aan beide kanten omzoomd met groene stroken, krijgen de papier maché-monsters die eerder in een stoet defileerden, veel bekijks.

1-paseo-de-la-reformaZe zijn dan ook prachtig. Mensen genieten. Ze trekken kiekjes met hun mobieltjes en knabbelen geroosterde mais en gesponnen suiker. “Hoe gaan de zaken?”, vraag ik aan Rosario Sanchez vanwie ik een roze suikerwolk koop die ik terstond wegschenk aan een verbaasd jongetje. “Niet zo goed”, antwoordt ze, “la crisis, señor.” Haar omzet is een derde kleiner dan vorig jaar. Een derde minder klanten -dat is ook het doorsnee-antwoord van de taxichauffeurs die me spotgoedkoop door deze gigantische metropool laveren. Als ik hen vraag hoe ze daarop reageren, antwoorden ze allemaal: minder uitgeven en langer werken. Sommigen werken 16 uren per dag, zes en soms zeven dagen per week. Aan de vijfde chauffeur die me dat vertelt, zeg ik: “Maar als alle taxichauffeurs langer werken dan verdienen jullie toch niet meer? Als het aantal klanten even laag blijft, dan rijden er alleen meer lege taxi’s rond.” De chauffeur staart zwijgend naar het drukke verkeer en zegt dan: “Dat is misschien wel waar señor,maar als ik het niet doe, verdien ik nog minder.” Het is een race to the bottom die in heel Mexico aan de gang is.


In mijn halfleeg hotel pakken ze de crisis anders aan. Al het personeel werkt een dag minder, vertelt Rosa, de receptioniste. Hun loon daalt navenant maar op die manier moest voorlopig niemand afgedankt worden. “Het valt nog te bezien hoe lang dat volstaat”, zegt Rosa, “ de enige oplossing is dat de toeristen terugkeren”. Meer dan de helft van de toeristen in Mexico komt uit de VS. De stijgende criminaliteit die dit jaar veel weerklank kreeg in de media had hun aantal al geslonken maar de Amerikaanse crisis heeft de neergang nog versneld.

Alejandro Ramirez

Alejandro Ramirez

Maar terug naar de Paseo de la Reforma, waar ik in gesprek geraak met Alejandro Ramirez, een dertiger die met zijn zoon op stap is. Hij is technisch ingenieur en werkte voor een auto-onderdelenbedrijf in Vallejo, aan de rand van de stad. Werkte, want het bedrijf heeft wegend de gedaalde vraag uit de VS de helft van zijn personeel ontslagen, Alejandro inbegrepen. Hij verdiende zo’n 250 pesos per dag, niet slecht naar Mexicaanse normen. Nu verdient hij niets. Werklozensteun bestaat niet in Mexico. Wel kreeg hij als ontslagpremie 3 maanden loon uitbetaald. “Als ik geen werk vind –en het ziet er niet goed uit- dan kan ik met dat bedrag misschien een zaak opstarten”, zegt Alejandro, “een taxibedrijfje misschien, ik heb al een wagen…” Ik wens hem veel geluk.

7gekruisigde-man-21

Verder wandelend passeer ik langs een bijna naakte man die aan een kruis hangt. Somber staart hij voor zich uit. Hij blijkt deel uit te maken van een demonstratie die wat verder aan de gang is op een parking tussen blinkende torengebouwen. Een honderdtal mensen met indiaanse trekken roept slogans en danst op het ritme van trommelaars.

8-protesterende-campesinos1

De mannen dragen enkel een poster voor hun familiejuwelen, de vrouwen zijn volledig naakt. “Dit om aan te geven dat we tot op de draad zijn uitgekleed”, legt Nereo Cruz, een leider van de demonstranten me uit. Hij vertelt dat zijn groep 3000 boerengezinnen uit de staat Veracruz vertegenwoordigt aan wie de regering grond had beloofd. In plaats daarvan werden ruim 300 onder hen aangehouden. Terwijl ze opgesloten waren, werd hun land in beslag genomen. “De meesten van ons werken nu als dagloners”, zegt Nereo, “maar er is steeds minder werk en we verdienen slechts 70 pesos (4,3 euro) per dag. Daar koop je niet veel mee. Sedert de crisis begon, is de inflatie omhoog geschoten.”

Nereo en zijn medebetogers

Nereo en zijn medebetogers

Later praat ik op de krant La Jornada met journalist Luis Hernandez die het leven in ruraal Mexico op de voet volgt. “De peso is sedert de crisis begon met 28% gedaald tegenover de dollar, ondanks interventie door de centrale bank”, legt hij uit. “Alles wat geimporteerd wordt, wordt dus een pak duurder. Dat treft de armsten het hardst want bijna 65% van het voedsel in Mexico wordt ingevoerd. De situatie van de plattelandsbevolking was al hachelijk. De concurrentie van de Amerikaanse, gesubsidieerde agrobusiness heeft sedert Nafta (het Noord-Amerikaans vrijhandelsverdrag) in 1994 werd ingevoerd meer dan een miljoen campesinos de grond ingeboord. Vele gezinnen kunnen slechts overleven doordat ze elke maand wat geld krijgen toegestuurd door een familielid dat in de VS werkt. Er werken zo’n 20 miljoen Mexicanen in de VS, de helft illegaal. De illegalen zijn de eersten die ontslagen worden. Sommigen voorspellen dat tot drie miljoen Mexicanen zullen terugkeren. Dat geloof ik niet want ze zouden het hier nog slechter hebben dan ginder. Maar zonder werk kunnen ze geen geld opsturen. Dat voelen we nu al goed. Voor veel mensen betekent dat hongerlijden. En omdat ze minder dollars in pesos omzetten, daalt de peso nog meer, wat nog meer honger betekent. Mexico heeft een jonge bevolking. Om de groei van het arbeidsaanbod bij te houden, zouden er elk jaar ruim een miljoen arbeidsplaatsen gecreeerd moeten worden. Dit jaar zullen er slechts 300 000 bijkomen, volgend jaar nog minder. Dat betekent miljoenen werklozen meer, vooral op het platteland.”

Journalist Luis Hernandez

Journalist Luis Hernandez

“Wat gaat er met hen gebeuren?”, vraag ik.

“Vroeger zouden velen van hen naar de VS gaan werken”, zegt Hernandez, “maar nu de werkloosheid daar stijgt en de controle op illegale immigranten verscherpt is, is die uitlaapklep afgesloten. Vele jongeren zullen naar de steden trekken, waar er ook geen werk is.” Wat blijft er over? “Als je op de Mexicaanse buiten rondreist”, vertelt Hernandez, “dan bots je, in een zee van armoede, soms op eilandjes van pralerige luxe. Enorme villas met een uitgebreid wagenpark. Je kan er van op aan dat daar iemand woont die door de drughandel rijk is geworden. De werkloze jongens uit de schamele huisjes zien dat de drughandelaar de enige is in hun wereld die het gemaakt heeft. Natuurlijk willen ze in zijn voetsporen stappen.”

 

“Bij gebrek aan alternatieven dreigt de drugshandel naar de VS nu nog toe te nemen”, zegt Laura Carlsen, directeur van het Americas Program van het Internationtional Relations Center. “Onder Amerikaanse druk heeft Mexico de oorlog verklaard aan de drugsbenden. Die heeft tot nu toe weinig opgeleverd maar er zijn wel duizenden onschuldigen in het kruisvuur omgekomen. Bovendien neemt die drugsoorlog een flinke hap uit de begroting zodat er minder geld overblijft om de crisis in te dijken.”

Professor Arnulfo Gomez

Professor Arnulfo Gomez

Professor Arnulfo Gomez, een econoom van de Universidad Iberoamericana, vat de situatie voor me samen. “De crisis betekent een daling van onze export, waarvan 84% naar onze noorderbuur gaat, een daling van de buitenlandse investeringen die voor de helft uit de VS komen, lagere prijzen voor onze olie die 40% van de begroting financieert, minder toerisme, minder migratie naar de VS en minder geld dat terug gestuurd wordt, kortom, een ramp. Nu is het wel waar dat Mexico er financieel beter voorstaat dan in vorige crisissen maar anderzijds gaat onze concurrentiepositie achteruit. Tussen 1993 en 2000 groeide onze export het snelst van alle landen maar sindsdien zijn we naar de 26ste plaats gezakt.” De Mexicaanse centrale bank doet er volgens hem verkeerd aan om de peso te ondersteunen door dollars te verkopen. “We moeten de peso dieper laten zakken zodat we internationaal competitiever worden. Het is waar dat dit de invoer nog duurder zou maken. Maar dat zou onze nationale industrie de kans geven om een stuk van de binnenlandse markt te heroveren op buitenlandse concurrenten”. De Mexicaanse regering wil de crisis indijken door de binnenlandse markt aan te zwengelen maar volgens Gomez kan dat niet lukken zonder exportgroei. “De binnenlandse markt is gewoon te klein om de tewerkstelling te stimuleren”, zegt hij. “Van de werkende bevolking verdient 80% minder dan 270 pesos (16,6 euro) per dag. Het minimumloon bedraagt slechts 52,9 pesos (3,2 euro)”.



Zakenman Jose Levy-Rimoch

Zakenman Jose Levy-Rimoch

“De binnenlandse markt krijgt zware klappen”, zegt José Levy Rimoch, directeur van Biotrade, een bedrijf dat onder meer tapijten uit West-Vlaanderen importeert. “De mensen kijken de kat uit de boom, ze zijn bang om te kopen. De grootwarenhuizen raken in moeilijkheden. Betalingen slepen aan”. Toch is hij, wat zijn bedrijf betreft, optimistisch. “Dit is een oorlog”, zegt hij, “een commerciele oorlog die de besten zullen winnen. In ons bedrijf werkt iedereen, van de baas tot de magazijniers, onbetaald een half uur langer. Onze vertegenwoordigers krijgen een betere opleiding. We verbeteren onze klantenservice. We onderzoeken op alle mogelijke manieren hoe we onze concurrenten een stap voor kunnen blijven. Ik ben zeker dat we dit zullen overleven”.

 

Leonora Martinez, een juwelierster die in Antwerpen een opleiding van goudsmid volgde, is er niet zo zeker

Juwelierster Leonora Martinez

Juwelierster Leonora Martinez

van. “Je ziet het in alle winkels: de verkoop daalt. 2009 wordt een heel moeilijk jaar”, zegt ze. “Dat de armen armer worden, maakt voor mijn verkoop geen verschil, die kochten toch geen juwelen. Maar de middenklasse geeft veel minder uit. De jongeren die om een verlovingsring komen, kiezen kleinere stenen, de señoras brengen me hun oude juwelen om te herstellen of te smelten in plaats van nieuwe te kopen. De mannen kopen niet. Voorlopig is mijn verkoop met 30% gedaald. We lijken op weg naar een stilstand. Alleen de superrijken blijven uitgeven. Ik vrees dat ik de komende 2, 3 jaar van hen zal moeten leven of iets anders beginnen.”

 

Een groepje in Mexico wonende Belgen die ik op een lunch ontmoet blijkt ook sceptisch over de beloften van de regering om de binnenlandse markt te stimuleren. “Waar gaan ze het geld vinden?’, vraagt Frantz Guns, een consultant van Aalsterse komaf. “De pas goedgekeurde begroting gaat uit van een olieprijs van 70 dollar per vat maar de Mexicaanse olie haalt nog slechts 50 dollar. En de noden groeien. Een derde van de bevolking is 14 jaar en jonger. Die jeugd moet gevoed en geschoold worden en werk vinden. De spaarpot van Mexico is te klein om dat intern te financieren. De oliespaarpot wordt elk jaar kleiner.”

Bart Pattyn en Frants Guns

Bart Pattyn en Frants Guns

“Mexico heeft een miljoen nieuwe social woningen nodig per jaar”, merkt Bart Pattyn, de regionale manager van Coface op. “Dit jaar werden er nog geen 700 000 gebouwd. De woningnood groeit. Anderzijds is het wel zo dat er geen hypothekencrisis is zoals de VS. Daarvoor waren de banken hier te zuinig met hypotheken. In Mexico wordt een huis nog vaak kamer per kamer gebouwd.”


 

’s Avonds woon ik een les bij, ‘Nederlands voor gevorderden’, gegeven door de in Mexico wonende VRT-medewerker Frank Silkens. Ik vraag de leerlingen wat zij van de crisis merken. Stijgende levensduurte, zegt iedereen. De tortilla’s zijn al twee keer zo duur als vorig jaar. “Op tv zijn er reclamespots waarin acteurs zeggen dat we ons geen zorgen hoeven te maken, dat Mexico sterk staat.”, zegt Benjamin. “Dan denk ik, jullie hebben makkelijk praten”. Carla is manager voor een firma die schoonheidsproducten verkoopt volgens het Avon-model. “Onze verkoopsters hebben 21 dagen om te betalen”, vertelt ze, “maar ze gebruiken hun opbrengst om kleren en eten te kopen en zeggen dan, sorry we zij blut. Ze staan al voor 3 miljoen pesos in de schuld. Zo wordt het voor ons ook moeilijk om onze leveranciers te betalen.” Dat verhaal, waarvan José Levy me ook een versie vertelde, hoor ik nog vaak. De keten van betalingen breekt op duizenden plaatsen in Mexico.

Het klasje met achteraan Frank, naast hem Carla

Het klasje met achteraan Frank, naast hem Carla

 

Hoe overleven de arme Mexicanen in zo’n barre omstandigheden? Het is een vraag waar iedereen me hetzelfde antwoord op geeft: de familiebanden zijn sterk in Mexico, men deelt het weinige wat men heeft, de crisis versterkt de solidariteit. “Toen ik uit Antwerpen wegging, beklaagde een van mijn professoren me omdat ik naar ‘een arm land’ terugkeerde”, vertelt Leonora. “Ik zei hem: ‘hier in Antwerpen groeten de mensen elkaar niet, ze helpen elkaar niet, ze leven alleen. Naast Mexico is Belgie een arm land”.

Tom Ronse

Entry filed under: Ekonomie, Latijns Amerika. Tags: , , , .

ZELFMOORD-BEGELEIDERS KRISIS!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.205 andere volgers


%d bloggers op de volgende wijze: