KUNST TEGEN ONDERDRUKKING

maart 16, 2009 at 2:59 am 1 reactie

img_2868-kl3

door Tom Ronse

 

Onlangs werd in het Chelsea Art Museum in Manhattan een tentoonstelling geopend waarin zestien vrouwelijke kunstenaars zich bezinnen over de rol en positie van vrouwen in een wereld van oorlog en sociale conflicten.

De tentoonstelling draagt de naam “UN-SCR-1325”, of, voluit: “United Nations Security Council Resolution 1325”. Dit verwijst naar een in 2000 door de VN-Veiligheidsraad goedgekeurde resolutie die aandacht vroeg voor het lot van vrouwen als slachtoffers van conflicten maar ook voor hun rol als vredestichters. De resolutie riep de VN-lidstaten op om de participatie van vrouwen in het oplossen van conflicten te versterken en om de nodige stappen te ondernemen om hen te beschermen. Hoe het sindsdien met de toepassing van die resolutie gaat, kan u lezen op de nieuwspagina’s. De berichten uit Oost-Congo, Darfur en Afghanistan zijn weinig bemoedigend. Maar dat maakt een tentoonstelling zoals deze des te relevanter.

 Het initiatief kwam van twee Belgische vrouwen, Yasmine Geukens en Marie-Paule De Vil, galerijhoudsters in Knokke en Anwerpen. Het was in hun galerij in Antwerpen dat vorig jaar een eerste versie van ‘UN-SCR-1325’ werd getoond, met werk van acht Belgische kunstenaressen. Diezelfde acht zijn opnieuw te zien in het Chelsea-museum maar nu in het gezelschap van acht Amerikaanse vrouwelijke artiesten (negen eigenlijk, er is een duo bij). Het Amerikaanse luik werd samengesteld door Jan Van Woensel, een Vlaming die aan New York University kunstfilosofie en kunstkritiek doceert en intussen naam maakte als onafhankelijke curator.

De organisatoren benadrukken dat de werken niet zomaar de resolutie illustreren maar “kritische momenten van sociale en psychologische kortsluiting en ontwrichting” onderzoeken. In hun uitnodiging citeren ze de vorige VN-secretaris Koffi Anan: “vrouwen lijden niet alleen disproportioneel in conflicten, ze zijn ook de sleutel tot de oplossing ervan”. De tentoonstelling wil tonen hoe vrouwen in een conflictsituatie “een belangrijke kracht voor verandering” kunnen zijn. Een ambitieuze doelstelling die niet in alle werken even doeltreffend wordt ingevuld.

 martheDe vrouw als slachtoffer is een eeuwenoud thema in de kunst maar zelden is de ‘Mater Dolorosa’ zo aangrijpend getoond als in Berlinde De Bruyckere’s “Marthe”. Het beeld, een osmosis tussen een afgepeigerde vrouw en een stervende boom, is een van de blikvangers. Net als de kleine “Eve” van Sofie Muller, een wit beeld van een jong meisje wier onschuld doet denken aan een kindje Jezus. Maar in plaats van te zegenen tekent het kind met bloed cirkels op de muur. Vicieuze cirkels waar niet uit te ontsnappen valt, suggereert Muller, waarvoor de vrouw met haar bloed betaalt. Even hard is de boodschap van Adrian Pipers spiegel. De vrouw die erin kijkt, misschien om zich mooi te maken, leest in haar reflectie: “Everything will be taken away”. Jen DeNike hekelt de positie van de vrouw als lustobject met een piepkleine bikini in solied goud, met bijbehorende keten om de draagster aan de muur te kluisteren.  Ook Cindy Wrights bijna hyperrealistisch geschilderd zelfportret toont de vrouw als lijdend voorwerp, slachtoffer van het christendom, wiens symbool, de doornen kroon, haar nek omklemt en doet bloeden. Maar al is ze slachtoffer, onderworpen is ze niet. Uitdagend en zelfbewust staart ze terug. In ‘Grossstadt’, een schilderij van Kati Heck, zijn de vrouwen geen slachtoffer meer. Ze drijven post-feministische spot met de manier waarop ze door mannen –in dit geval, Otto Dix, wiens gelijknamig werk Hecks doek inspireerde- worden voorgesteld.img_2873-cropped-kl1

Ook het werk van Kathleen Hanna en Becca Albee is niet van humor gespeend. Zij stuurden emails naar 400 vrouwen met de vraag: wat heb je dagelijks bij dat je een gevoel van veiligheid geeft? Ze kregen 200 reacties en selecteerden op basis daarvan een aantal objecten (van paraplu tot meditatieboekje)die in toonkasten te zien zijn.  De meeste Amerikaanse bijdragen in de show gaan niet zozeer over het onrecht dat vrouwen wordt aangedaan dan wel over communicatiemoeilijkheden en inspanningen om ze te overkomen.  Zo is er een cirkel van zwart-witfoto’s waarin Jen DeNike met semafoorvlaggen de vraag spelt: “What do you believe in”? Opvallend zijn ook de mooie tekeningen van Marlene McCarty waarin gorilla’s met gebaren communiceren. Zo te zien berg-gorilla’s, het soort dat zelf ook slachtoffer is van de oorlogen in oost-Congo. De opbrengst van de eerste UN-SCR-1325 tentoonstelling ging naar de opvang van vrouwen die in die oorlogen verkracht werden (de tweede brengt geen geld in het laatje, integendeel, de Belgische staat subsidieert). Hun pijn ontbreekt hier wat. Dit is een boeiende, geslaagde show maar we dromen van een derde luik, waarin ook acht vrouwelijke artiesten uit landen waar oorlog een dagelijke realiteit is, hun duit in het zakje doen.

 Naschrift:

In feite dromen we ook van een vierde luik en een vijfde. Het derde, met acht Afrikaanse kunstenaressen, zou bijvoorbeeld volgend jaar in Johannesburg kunnen doorgaan. In 2011 openen we  de vierde aflevering in Sao Paulo, nu met 32 participanten, waaronder acht uit Colombie en andere conflictgebieden. Tenslotte in 2012 de apotheose, in Beijing of Tokio, met 40 deelneemsters, waaronder acht uit Azie. Akkoord, het zou een gigantische onderneming zijn die veel organisatietalent zou vereisen. Maar het resultaat zou wereldwijd weergalmen. En als er dan nog energie overblijft, kunnen we er nog een paar afleveringen aan breien. Misschien laten we dan zelfs enkele mannelijke kunstenaars meedoen.

———————————————–

* UN-SCR-1325 in The Chelsea Art Museum, 556 West 22 Street (bij 11th Avenue), New York. Di-zat:11-6, do:11-8. Tot 11 april.

 

Marie-Paule De Vil, Jan Van Woensel, Yasmine Geukens

Marie-Paule De Vil, Jan Van Woensel, Yasmine Geukens

 

 

 

Entry filed under: oorlog. Tags: , , .

ANTWERPSE DIAMANTKRAAK OPGELOST OF OPGERAKELD? Kurt Vonnegut zei:

1 reactie Add your own

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.204 andere volgers


%d bloggers op de volgende wijze: