MORISCO & FLAMENCO

juli 11, 2009 at 6:24 am 1 reactie

1 gulden-sporen
Andalousië en Vlaanderen vroeger en nu

door Jef Coeck

Wanneer wordt een migrant een ingezetene? Hoeveel tijd gaat erover heen om van een allochtoon een autochtoon te maken? Eén jaar, vijf jaar, vijf generaties, duizend jaar? Het enig juiste antwoord luidt: ‘nooit’. Er is altijd wel een meetlat te vinden om de uitkomst te vervalsen, om de verschillen in vetjes te zetten op de papieren van voormalige sans-papiers.

In de 17de eeuw bestond een groot deel van de plattelandsbevolking in Spanje uit Morisco’s. Dat zijn Spanjaarden van Arabische afkomst, die een variant van de islam beleden. Negenhonderd jaar lang leek de integratie van de Moorse afstammelingen min of meer behoorlijk te zijn geslaagd. Tot de zeer katholieke vorst Filips II de troon besteeg. Hij ontwaarde een ‘Moriscoprobleem’, uiteraard in de naam van God.

Met de hulp van de ook bij ons gerenommeerde Hertog van Alva werden plannen tot ‘eindoplossing’ gesmeed. Een van die plannen ging aldus. Alle moslims zouden op schepen worden gezet, richting Noord-Afrika. Maar, omdat daar al zoveel ‘ongelovigen’ woonden werd er een fase-2 aan toegevoegd. Eens in volle zee zou men gaten in de kielen slaan, zodat de opvarenden naar de kelder gingen. Dit voornemen van uitdrijving bleek onuitvoerbaar vanwege ambitieuze  militaire plannen: de hele vloot moest worden ingezet om de opstand in de Nederlanden te bedwingen. Schepen waren zelfs voor de rijke Spaanse koning te kostbaar om mee te morsen.  

Uitstel is geen afstel. Zoon Filips III pikte het plannetje weer op en voerde het uit, zonder fase-2 maar wel met een precisie die vergeleken is met de jodenjacht onder de nazi’s. Morisco’s kregen een overall verbod, op hun godsdienst, op taalgebruik, muziek, klederdracht – de hoofddoek incluis. ‘Aanpassen of opkrassen’, was de kreet van de Vorst – een man die kennelijk voor was op zijn tijd.

 Over heel Spanje ging het om 908 dorpen. In sommige van die dorpen waren maar drie cristianos viejos (niet-verplicht bekeerde christenen): de pastoor, de notaris en de kroegbaas-herbergier. De rest moest grotendeels verwijderd worden, op wat werkkrachten na. Voor het Vaderland. En ook kinderen onder de vier mochten blijven. Die waren nog bekeerbaar. Voor de Heer.

Mythes

De etnische zuivering duurde zo’n drie maanden. Het landleger verzamelde de Morisco’s in de dorpen en groepeerde ze in colonnes. De slachtoffers moesten een uitvoerbelasting op hun goederen betalen en zelf opdraaien voor kost en logies onderweg. Ook de lonen van de troepen waren voor hun rekening. Ze moesten bovendien betalen ‘voor het water dat ze drinken uit de beken en de schaduw die ze genieten onder de bomen’.

Alle pittige details zijn bekend uit de geschriften van Ahmad al Hajari, een van de laatst overgebleven Morisco’s van de zuivering in 1609. Hij schreef een soort autobiografie. 
Die heeft Lucas Catherine als uitgangspunt genomen voor zijn jongste boek, een historische tocht door al Andalus, met veel en interessante cultureel-politieke zijpaden.

Terloops worden onze vooroordelen bijgevijld. De onzin van een term als ‘joods-christelijk’ in verband met onze cultuur, bijvoorbeeld. ‘Een mythe’, noemt de Amerikaans-joodse Talmoedspecialst Jacob Neusner dat.

2 senda_de_los_moriscos
En is het niet de huidskleur die de wet bepaalt, dan wel de godsdienst, of een grote neus of scheve ogen. Als het tenminste niet gewoon om de spelling van een naam gaat of om – godbetert – de uitspraak van een gutturale medeklinker. Het verschil tussen ‘sch’ en ‘sk’ kan levensbepalend zijn.

Daar maken ze dan later een nationale feestdag van. Prettige 11 juli.

*Lucas Catherine , ‘Morisco’s/ Een vergeten etnische zuivering in Andalousië’, EPO, Berchem, 2009

Entry filed under: Europa, godsdienst, oorlog, Politiek Belgie, Samenleving. Tags: , , , , , .

ROYALE REKENKUNDE KARNAVAL IN HET MOMA

1 reactie Add your own

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.319 andere volgers


%d bloggers liken dit: