Een ‘heropleving’ zonder jobs

augustus 30, 2009 at 4:52 am Plaats een reactie

1937

Door Tom Ronse

Wie zou het geloofd hebben: nog geen twee maanden nadat ze bankroet werd verklaard, werft GM weer aan. Ook de andere Amerikaanse auto-bedrijven hebben hun productie verhoogd. De industriele activiteit neemt toe, de verkoop van huizen begint weer te stijgen, het werkloosheidspercentage is gedaald. De meeste economen geloven dat de recessie in de VS achter de rug ligt. Is de Amerikaanse job-machine weer in gang geschoten? Het lijkt te mooi om waar te zijn. Helaas is het dat ook.

 

Het valt op, na de grimmige sfeer van de voorbije maanden, dat er een hoopvolle wind waait door de Amerikaanse economie. De beurzen zitten opnieuw in de lift, aangemoedigd door de optimistische uitlatingen van economische guru’s als Fed-voorzitter Ben Bernanke en zijn voorganger Alan Greenspan die voorspelden dat de Amerikaanse economie in de tweede helft van dit jaar substantieel zal groeien. Volgens de meeste Amerikaanse economen die onlangs gepeild werden door de Wall Street Journal, eindigde de recessie in juni. Maar een meerderheid van hen denkt ook dat de werkloosheid voorlopig zal blijven stijgen. Dat de recessie eindigt, betekent dat de economie weer groeit maar niet noodzakelijk dat er meer werk is. Na de laatste twee recessies in de VS duurde het respectievelijk 15 en 19 maanden voor de werkloosheid begon te dalen.  Deze keer zou het nog veel langer kunnen duren.  Een recent rapport van de Federal Reserve Bank van Kansas City stelt dat de werkloosheid zal blijven stijgen tot in 2011, om daarna traag te zakken. Binnen 10 jaar zal de werkloosheid nog steeds hoger zijn dan voor de huidige recessie begon, aldus het rapport.

 

Anderen vinden die voorspelling te pessimistisch. Het hangt  er van af, zeggen de economen, op welke letter de economie het meest zal lijken: V, U, W of L. De optimisten verwachten dat de heropleving even snel zal gaan als de inzinking: een V-herstel. Maar zij zijn in de minderheid. De meesten verwachten dat het langer zal duren om uit het dal te klimmen en voorspellen een U-heropleving. Maar de vrees groeit dat een heropleving van korte duur zal zijn en gevolgd zal worden door een nieuwe inzinking: het W-scenario. Ook daarin gaat het uiteindelijk de goede kant uit. Maar volgens de aanhangers van het L-scenario blijft de economie jarenlang op de bodem stagneren. De groei blijft te zwak om de werkloosheid af te remmen.

 

The jobless recovery”.  Het is een term die steeds vaker opduikt in economische prognoses. Patrick Taylor werkt zich uit de naad sedert hij in maart ontslagen werd bij de drukkerij waar hij 17 jaar werkte als machinist. Zo gaat hij naar alle ‘job fairs’ (werkbeurzen), niet alleen hier in New York maar ook in omliggende staten. Hij is zichtbaar teleurgesteld als hij me zijn laatste ervaring vertelt. Het aanbod was mager op de job fair, een eendagsevenement in een locaal hotel. “Behalve van het leger en de National Guard kwam het enige aanbod van Verizon (een communicatiebedrijf) en zij werden overstelpt. Voor de rest waren er onderwijsinstellingen die herscholingscursussen aanboden.” Het aanbod op de job fairs is volgens Pat in de afgelopen maanden steeds magerder geworden. Voor de jongeren is dat het ergst. Morgan Williams behaalde vorig jaar haar diploma in ‘Media Management’  aan de prestigieuze Columbia-universiteit maar is er sindsdien nog niet in geslaagd om een baan te vinden. “Ik heb meer dan 500 aanvragen verstuurd maar werd nog niet één keer uitgenodigd voor een interview”, vertelt ze me een beetje wanhopig, “de meesten nemen niet eens de moeite om een ‘het spijt me’-email te sturen.” Ze vond zelfs geen baan als dienster want de restaurants doen het ook slecht. “Ik schaam me dat ik nog steeds op de kosten van mijn ouders leef”, bekent de 23-jarige vrouw.  Voor jonge mannen is de situatie nog erger. In de leeftijdsgroep van 20 tot 24 jaar heeft nog 65% een baan en in de groep van 16 tot 19 jaar slechts 28%.

 

Maar het werkloosheidspercentage is toch gedaald? Inderdaad, in juli zakte het van 9,5 naar 9,4%. Je zou denken dat dit betekent dat de tewerkstelling is gestegen maar het tegendeel is waar. In juli verminderde het aantal banen met 247 000.  Tegelijk daalde het aantal werkzoekenden volgens het ministerie van Arbeid met 450.000. Werklozen die niet actief naar werk zoeken worden beschouwd als ‘discouraged workers’ (‘ontmoedigde werkers’), niet langer deel uitmakend van de arbeidsmarkt. Als deze categorie en andere die niet meegeteld worden zouden worden meegerekend, zouden de VS 30 miljoen werklozen tellen -18% in plaats van 9,4%. 

 

Rachel Carson valt in de categorie van de discouraged workers, al zegt ze me dat ze de moed nog lang niet heeft verloren. “Maar de enige aanbiedingen die ik de laatste maanden vond, waren minimumloon-jobs”, vertelt ze, “voorlopig bedank ik daarvoor.”  Met haar ervaring in Wall Street, waar ze werkte bij het intussen overstag gegane Merril Lynch, hoopt ze iets beters te vinden. Lukt het niet dan wil ze terug naar school om verpleegster te worden. “Dat is een beroep dat geen last heeft van recessies”, zegt ze, “er zijn altijd verpleegsters te kort.”

Zeg dat niet tegen Sylvia Baez. Zij haalde maanden geleden haar verpleegster-diploma maar vindt geen werk. De reden: ervaren verpleegsters die niet langer werkten, keren massaal terug naar de arbeidsmarkt. “Ruim 70% van de verpleegsters is getrouwd”, legt arbeidsmarkt-expert Peter Buerhaus uit. “Velen die gestopt waren keren nu terug omdat hun echtgenoten hun werk verloren of schrik hebben dat dit kan gebeuren. Anderen die deeltijds werkten, werken nu om dezelfde reden voltijds.” Tegenslag voor de nieuwkomers dus. Toch blijft de gezondheidszorg een van de weinige sectoren waar de tewerkstelling stabiel bleef en nog groeit. Al kunnen de bezuigingsmaatregelen die de deelstaten moeten nemen omdat hun fiscale inkomsten fel zijn gedaald, die groei hinderen. Zo heeft Californie besloten niet langer te betalen voor oog- en tandverzorging van onbemiddelden. Ook de privé-bedrijven bezuinigen massaal op gezondheidszorg.

Een zeldzaam lichtpunt is de auto-industrie. GM werfde onlangs 1000 ontslagen werknemers opnieuw aan en ook bij Ford en Toyota werden overuren geklopt. Transportminister Ray LaHood noemde dit “het beste economisch nieuws van Amerika”. Maar het mooie liedje is al uitgezongen. De gestegen autoverkoop was het gevolg van het “Cash for Clunkers’-programma, waarbij de federale overheid tot 4500 dollar subsidie gaf aan mensen die hun benzineslokop inruilden voor een zuiniger model. Dat programma, dat 700.000 nieuwe wagens hielp verkopen, liep vorige maandag af. “Dat was mooi maar het heeft geen blijvend impact”, zei Rebecca Lindland van het auto-researchbedrijf IHS Global Insight. “Wat dit vooral deed, was de verkoop van wagens die anders in 2010 of 2011 zou gebeuren, naar voor trekken. Nu komt de onvermijdelijke terugval.”

Maar wat betreffende de nieuwe groene technologie die volgens president Obama  massaal veel jobs zal creeren? Sam, een kleine bouwondernemer uit mijn buurt, had er zijn hoop op gesteld en specialiseerde zich in het energie-efficient maken van oudere gebouwen. Maar de vraag stijgt niet en Sam balanceert op de rand van het bankroet. “Er wordt veel over gepraat”, zegt Bob Bruno, professor aan de School of Labor and Employment van de universiteit van Illinois, “maar in praktijk gebeurt er weinig. Er is niet veel in het federale stimulus-programma die het mogelijk maakt.”

Behalve in onderwijsinstellingen en in overheidsdiensten waarop nu meer beroep wordt gedaan, ziet Bruno geen tewerkstellingsgroei. “We zitten in een vicieuze cirkel”, zegt hij, “de werkloosheid kan niet dalen als de consumptie niet stijgt maar de consumptie blijft dalen omdat de werkloosheid stijgt.” Ook de economen gepeild door de Wall Street Journal menen dat een gevoelige stijging van de consumptie nodig is voor een volgehouden herstel. “Je moet een onderscheid maken tussen het beter doen en het goed doen”, zegt econoom Neal Soss, “de economie zal het beter doen omdat de crisis zo diep was. Maar de consumentenvraag, normaal goed voor 70% van de totale vraag in de VS, is zo laag dat het nog lang zal duren eer de tewerkstelling groeit.”

 Hoezeer wordt hij gemist, de Amerikaanse consument. De hele wereld hoopt dat hij spoedig in zijn oude slechte gewoonten zal hervallen. Want de groei van de Amerikaanse consumptie was de krachtigste motor van de wereldeconomie, ook al kloegen economen dat ze onhoudbaar was, dat Amerika’s handelsdeficit te groot werd. Die consumptiegroei was een bubbel die gevoed werd door een andere zeepbel, de speculatieve waardestijging van de vastgoedmarkt. Die had voor het gevolg dat huiseigenaars zich rijk voelden en het geld lieten stromen. De ineenstorting van de vastgoedmarkt had het omgekeerde effect: mensen voelen zich steeds armer, steeds minder bereid om uit te geven. Dus blijft de consumptie dalen. De kleinhandel had in juli haar slechtste maand sinds januari. Gevreesd wordt dat de ‘back to school sale’, traditioneel de sterkste verkoopsperiode na het kerstseizoen, een flop zal worden.

“Zonder het stimulus-programma van Obama zouden we er nog veel slechter voorstaan”, meent econoom Dean Baker. Obama nam in grote lijnen dezelfde stimulerende maatregelen als de Europese landen maar gooide er wel veel meer geld tegenaan. Toch lijken die stimuli, niet alleen in Europa maar ook in China en Japan, meer impact te hebben. Volgens Bruno komt dat omdat die landen geen vastgoedcrisis hebben gekend zoals de VS.  “Het eerste teken dat er een echt herstel is begonnen, zou de stabilisering van de vastgoedmarkt zijn”, meent hij. Voorlopig is dat niet het geval. Het aantal inbeslagnames van huizen blijft groeien. In juli kregen 360.000 huiseigenaars bericht dat ze hun woonst verliezen. Meer dan 13% van de huis-eigenaars staat achter met betalingen of is zijn huis al kwijt. Het aanbod op de huizenmarkt blijft dus groeien, de modale huizenprijs blijft zakken, meer eigenaars zien de waarde van hun woonst dalen onder het bedrag dat ze er nog voor verschuldigd zijn en stoppen met afbetalen. De huizencrisis is nog niet uitgewoed en dreigt zich nu uit te breiden naar de commerciele vastgoedsector. Duizenden koopcentra staan al leeg.

Een ander teken van herstel volgens Bruno zou de stijging van de gemiddelde werkweek zijn. Nu bedraagt die slecht 33 uren. Vele werknemers, zoals mijn buur Rob die eindredacteur is bij een NewYorkse krant, worden gedwongen om onbetaald verlof te nemen. “Zolang ze hun personeel niet ten volle benutten, zullen bedrijven niet aanwerven”, zegt Bruno. Hij hoopt dat sommige maatregelen in het stimulus-programma die nog in de pijplijn zijn, openbare werken zoals een supersnelle treinverbinding tussen Chicago en St. Louis, een gunstig effect zullen hebben. Baker meent dat de voortgaande stijging van de werkloosheid grote druk zal doen ontstaan voor een tweede stimulus-programma. Maar de oppositie daartegen zal, gezien het duizelingwekkend begrotingstekort, ook niet mals zijn. Bruno ziet alvast een lichtpunt in de door Obama gesteunde uitbreiding van het netwerk van community colleges, gesubsidieerde hoger-onderwijsinstellingen die zich richten op de noden van de locale bedrijven. “Dat zijn kweekvijvers voor de gespecialiseerde werkkrachten van morgen”, zegt hij, “op termijn moet daar iets goeds van komen.”

Entry filed under: Ekonomie, VS. Tags: , , , , .

De zotte Morgen BLOOD ON THE TRACKS – AND OIL

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.204 andere volgers


%d bloggers op de volgende wijze: