HET ANDERE CONGO: RENé NGONGO

november 4, 2009 at 7:02 pm 1 reactie

Congo tropical-rainforest

door

Walter Zinzen

 

 Ik zag hem voor het eerst in 2002. Ons vliegtuig was net geland in Kisangani (stad aan de stroom) en hij stond ons op te wachten op de tarmac. Een niet al te grote slanke man, keurig in het pak, kaarsrechte houding.

Onze reisleider was Hugo Gevaerts, gewezen decaan van de wetenschappelijke faculteit in Kisangani , stichter en bezieler van een project om het woud  te beschermen . Minstens één keer per jaar gaat hij kijken hoe “zijn” mannen en vrouwen, die het project voortzetten,  het ervan afbrengen. In het vliegtuig had hij ons de oren van de kop gezeurd met de verzuchting : “als René maar op ’t vliegveld is, dan is alles in orde”. René , dat was René Ngongo, en hij was er. Beslist, maar steeds vriendelijk en voorkomend, loodste hij ons langs de ellendelingen van de immigratie- en douanediensten, die in het groepje blanken een dankbare prooi zagen om hun  loonzakje te vullen. Maar tegen René waren ze niet opgewassen. In een minimum van tijd stonden we buiten, mét al onze bagage en zonder het betalen van ook maar één enkele franc congolais.
 

2002 : dat was een moeilijke tijd. Kisangani was een bezette stad, al sedert 1998, toen Rwanda het Oosten van Congo veroverde. De man die er de plak zwaaide heette Laurent Nkunda, een naam die de krantenlezers onder ons zich wellicht herinneren. De levensader van de stad , de Kongo-stroom, was afgeknepen, de industrie dood. Armoede en ellende waren troef. Maar dat was aan René niet af te zien. Hij was toen “werkleider” aan de wetenschappelijke faculteit , maar een salaris had hij, net zoals zijn collega’s al jaren niet gezien. Al snel werd duidelijk waarom Hugo Gevaerts zo’n hoge dunk van hem had . René was (en is nog steeds) een buitengewoon schrandere, een buitengewoon integere en een buitengewoon  dynamische mens.

Congo Rene Ngongo
Op de universiteit zagen ze hem niet veel, René was met te veel andere dingen bezig. Zo had hij o.m. een organisatie opgericht om zijn landgenoten in het toen al geterroriseerde Kivu te hulp te komen. (Hij is zelf ook uit die streek afkomstig). De Rwandese soldaten en hun collaborateurs, die toen Oost-Congo bezetten,  hadden vrijwel alle kippen geroofd. René wou daar wat aan doen. Met zijn ngo had hij kuikentjes in Zuid-Afrika gekocht, die hij voor een zacht prijsje doorverkocht. Waar hij het geld vandaan haalde  is me nooit duidelijk geworden, maar als de mensen weer kippen en eieren kunnen eten is dat voor een groot deel aan René te danken.

Zijn echte bekommernis lag evenwel elders. Het Rwandese bezettingsleger en de elkaar bestrijdende Congolese milities roofden op grote schaal de bodemrijkdommen . René werd een expert in het blootleggen van de netwerken die zich in en buiten Congo illegaal verrijkten en verantwoordelijk waren voor de gruwelen, die tegen de bevolking werden bedreven. Een speciaal onderzoeksteam van de Verenigde Naties, dat de smokkel in grondstoffen in kaart bracht, leunde zwaar op de informatie die René hen verstrekte. Maar het ging hem niet alleen om goud en diamanten.
 

Met lede ogen zag hij aan hoe het regenwoud, dat ooit Kisangani omringde, almaar verder teruggedrongen werd. Dat kwam omdat de boeren constant op zoek waren naar nieuwe landbouwgrond. Die is in Kisangani en omstreken mager. Na één of twee oogsten is hij uitgeput. Bemesting kenden ze niet, dus kapten ze bomen om nieuwe veldjes aan te leggen. Bovendien is hout ook de enige brandstof die voorhanden is.

Aanvankelijk was René dan ook een enthousiast medewerker van Hugo Gevaerts en zijn ‘Projet Agroforestier” om het woud te beschermen door de landbouwmethodes te verbeteren. Maar René had al snel door dat een nog veel groter gevaar het oerwoud – en zijn bewoners – bedreigde : dat van de ongebreidelde houtkap door grote bedrijven. Waar de woudontginners in de koloniale tijd er nog voor zorgden het hout oordeelkundig te kappen en waar nodig voor nieuwe aanplantingen te zorgen, gaan de huidige cowboys als wildemannen tekeer : ze kappen alles weg zonder onderscheid en gooien de boomstammen in de Kongo-stroom , die dan als vanzelf een paar weken later aanspoelen in Kinshasa. De kosten zijn miniem, de winsten gigantisch, want het Congolese hout behoort tot de beste soorten van de wereld.

Daar wou René een einde aan maken,  niet alleen om ecologische redenen, maar vooral omdat de reusachtige machines waarmee honderden bomen per dag worden neergelegd, miljoenen mensen bedreigen, die in en van het woud leven. Het zijn jagers en plukkers , die van hun grond worden verjaagd zonder enige compensatie. Het kon dan ook niet uitblijven dat René in contact kwam met Greenpeace. Hij nam ontslag aan de universiteit, verhuisde met zijn gezin naar Kinshasa en richtte daar het lokale bureau van de milieu-beweging op. Voortaan zou hij zich integraal aan de bescherming van het regenwoud wijden. 

Congo Ngongo
Sedertdien reist René Ngongo (foto hiernaast en hierboven)  met Greenpeace de wereld rond om bewindvoerders en publieke opinie te wijzen op de gevaren , die één van ’s werelds belangrijkste groene longen bedreigen. Twee jaar geleden was hij in de Belgische Senaat om er een deskundig genootschap toe te spreken. Hij had voor de gelegenheid een pygmee meegebracht, die de verbaasde toehoorders erop wees dat het oerwoud voor zijn volk was, wat de supermarkt betekent voor de Europeaan.
 

En nu is René één van de vier winnaars van de Right Livelihood Award 2009. Op 4 december wordt hij in het Zweedse parlement in Stockholm in de bloemetjes gezet. Die Right Livelihood Award wordt vaak de alternatieve Nobelprijs genoemd, niet ten onrechte. De initiatiefnemer is Jakob von Ueskull, kennelijk een gefortuneerd journalist en filatelist (!). Hij vond, in 1980 al,  dat de échte Nobelprijzen de blik te eenzijdig richtten op de geïndustrialiseerde landen en nooit mensen bekroonden die proberen antwoorden te vinden op uitdagingen als “milieuvervuiling, het gevaar van een kernoorlog, schending van fundamentele mensenrechten, de ellende van de armen en de geestelijke armoede van de rijken” (zijn eigen woorden). Dankzij deze Jacob kan René nu 150.000 euro opstrijken en dit , zoals de jury het formuleert, “ for his courage in confronting the forces that are destroying the Congo’s rainforests  and building political support for their conservation and sustainable use “.

Congo right_livelihood
Dat van die moed is goed gezien. Want René riskeert met zijn activiteiten letterlijk zijn leven. Bij één van zijn boottochtjes op de Kongo-stroom is hij beschoten door een woedende, blanke, houtkapper. Dit soort lieden wordt beschermd door Congolese machthebbers, die tegen betaling een oogje dichtknijpen. Van hen krijgt René iets discretere maar daarom niet minder reële bedreigingen.

Vaak zeggen zijn Belgische vrienden hem dat hij in de politiek moet gaan. Om van binnenuit de boel te veranderen. Die redenering volgt hij niet. Want volgens hem moet je dan kiezen : ofwel meedraaien in het corrupte circuit ofwel het loodje leggen. Voor beide bedankt hij. Maar in Stockholm zal de Congolese regering wél vertegenwoordigd zijn om in de eer te delen.

lees ook:
Walter Zinzen, Kisangani Verloren Stad, 2004, Van Halewyck

 http://www.rightlivelihood.org/

Entry filed under: Afrika, Ekonomie, Milieu. Tags: , , , .

BERLUSCONI’s Italië is furbo TWINTIG JAAR FIASCO

1 reactie Add your own

  • 1. Martin  |  november 5, 2009 om 11:48 am

    Het is natuurlijk mooi dat zo’n Ngongo in zijn eentje wat dingen kan recht trekken. Maar hoelang zal hij dat kunnen zonder opgeslokt te worden door het systeem? Of het corrupte spel meespelen, of verdwijnen? Behalve als hij echt een grote aanhang onder de Congolezen zou krijgen. En dus populist wordt?

    Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.204 andere volgers


%d bloggers op de volgende wijze: