PARADE VAN DE SCHONE SCHIJN

mei 7, 2010 at 4:25 pm 1 reactie

door Jef Coeck

Dit weekend vindt op het Rode Plein in Moskou de grootste militaire parade aller tijden plaats, bij de 65ste verjaardag van de Bevrijding na WO II. Er nemen 10.000 manschappen aan deel, voor het eerst ook Britten, Fransen en Amerikanen. (De foto’s bij dit stuk zijn genomen op de repetitites.)

Tegelijk is er, volgens The Guardian, een voorzichtige rehabilitatie aan de gang van de zowel aanbeden als verguisde leider Josef Stalin. Zijn ‘helfhaftige’ oorlogsverleden wordt in het zonnetje gezet en zijn beeltenis verschijnt weer sporadisch in de metro en op andere openbare plaatsen. Niet op het Rode Plein, daar zou nog teveel verzet tegen bestaan. Maar voor sommige waarnemers is het duidelijk dat Stalin past in Poetins plannen om Rusland weer als een te vrezen supermacht op de kaart te zetten.

Wie voorlopig alvast niet op enige rehabilitatie kan rekenen is de dissidente en lang doodgezwegen schrijver Vasili Grossman, oorlogsverslaggever en romancier. Er zijn weinig 20ste-eeuwse Russische romans die zo gevaarlijk werden geacht voor het Sovjetregime als Grossmans ‘Leven en Lot’. Elke ontwikkelde Rus kent het boek als de roman die in 1961 werd ‘gearresteerd’ – in plaats van de auteur zelf – en in de twee daarop volgende decennia verdwenen leek.

Britse berenmutsen op het Rode Plein

Grossman zelf werd niet vervolgd, niet eens uit de Schrijversbond gezet, maar wel deskundig gemarginaliseerd en doodgezwegen. Hij heeft diverse pogingen ondernomen om zijn manuscript terug te krijgen, onder meer via een brief aan Chroestsjov. De schrijver kreeg een antwoord van partij-ideoloog Soeslov: dat zijn boek een bedreiging vormde voor de Sovjetstaat en op zijn vroegst ‘over twee- of driehonderd jaar’ zou kunnen verschijnen. Grossman was een gebroken man. In 1964 overleed hij aan kanker.

Leven en Lot, literair vaak vergeleken met Tolstoj’s Oorlog en Vrede, wordt gerekend tot de meest vernietigende anti-Sovjetromans ooit geschreven, samen met Solsjenitsyns Goelagarchipel. De Grote Vanderlandse Oorlog en de slag bij Stalingrad waren onaantastbare symbolen van het morele gelijk van de communistische staat tegenover het fascistische Duitsland. Als dan in een prangende roman juist de gelijkenis tussen beide totalitaire systemen wordt aangetoond, met vele en deskundige details, komt het regime in de verdrukking. En vervolgens de auteur.

Grossman was als oorlogscorrespondent voor het legerblad ‘Rode Ster’ getuige van talloze gevechten, onder meer de slag om Stalingrad. Later trok hij door de Oekraïne, waar hongersnood heerste, en naar zijn geboortestad Berditsjev, waar alle joodse inwoners onder wie zijn moeder waren uitgemoord. Hij bezocht als een van de eerste journalisten de kampen Majdanek en Treblinka. Zijn verslag daarvan gold als dossiermateriaal op het proces van Neurenberg.

De matrozen van Krojnstadt?

Tien jaar na Grossmans dood zorgden enkele van zijn vrienden, onder wie Andrej Sacharov, voor een microfilm van het manuscript. Die werd naar het buitenland gesmokkeld en het boek verscheen voor het eerst in 1980, in het Russisch bij een Zwitserse uitgever. Acht jaar later, in 1988, kwam Leven en Lot in Rusland zelf uit, wat volgens Todorov ‘het einde van het Sovjetregime markeerde’.  In 1989 viel de Berlijnse muur.

Grossmans dochter Ekaterina is nu 80 en woont in Londen. In een interview met The Guardian zegt zij dat Stalin een onterecht groot vertrouwen in Hitler had, dat hij het niet-aanvalspakt tussen Moskou en Berlijn zou respecteren. ‘Stalin was niet voorbereid op de oorlog. Onze grenzen waren niet stevig genoeg. De Sovjet-overwinning was zeker niet Stalins persoonlijke verdienste.’

*Vasili Grossman, Leven en Lot, Amsterdam, Balans, 2008

http://www.guardian.co.uk/world/2010/may/06/vasily-grossman-russia-victory-day

Entry filed under: boeken, Europa, oorlog, Uncategorized. Tags: , , .

STIJN MEURIS FOR PRESIDENT GRIEKS PROTEST SCHIET ZICHZELF IN DE VOET

1 reactie Add your own

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.204 andere volgers


%d bloggers op de volgende wijze: