COPIEREN IS GEEN DIEFSTAL

juni 15, 2010 at 6:26 am 2 reacties

(Tom Ronse)

Prima goede raad van Jean-Luc Godard en Jim Jarmusch.  Ironisch maar wellicht niet toevallig zijn het vaak de meest originele artiesten die er zich het meest bewust van zijn dat ze niet origineel zijn. Zoals Jarmusch en Godard. En zoals Nina Paley. Deze Amerikaanse animatiefilmmaker plundert er vrolijk op los en door haar buit uit diverse kontreien verrassend te combineren maakt ze iets dat origineel, pardon Jim Jarmusch, iets dat authentiek is. Collage is de kunstvorm van onze tijd. Op alle terreinen, zelfs in de politiek. Maar ook al voor onze tijd wist men dat elke vorm van creativiteit derivatief is, afgeleid van ideeen van anderen. Paley illustreert dit mooi in dit korte animatiefilmpje:

http://www.youtube.com/watch?v=jcvd5JZkUXY&feature=player_embedded

Nina Paley

Daarom zijn copyright, patenten, auteursrechten en alle andere dwangmiddelen om van ideeen privé-bezit te maken zo absurd. Informatie is van nature communicatief, ze vindt haar zin in weerkaatst te worden, deel te worden van de bewustzijnsstroom. Copieren is geen diefstal. Nina Paley heeft daar een filmpje over gemaakt met een liedje waarvan anderen vele versies hebben gemaakt, zoals deze:

http://www.youtube.com/watch?v=IeTybKL1pM4&feature=channel

Er wordt beweerd dat copyrights en patenten nodig zijn om de productie van ideeen en uitvindingen te stimuleren. Het tegendeel is waar: uit verscheidene studies blijkt dat ze die juist hinderen. De overgrote meerderheid van de meer dan 30 miljoen patenten (of octrooien, voor wie dit mij ouderwets klinkend woord prefereert) en zelfs van de copyrights zijn eigendom van grote bedrijven die ze gebruiken om geld af te persen van anderen die research willen doen op terreinen die zij hebben ingepalmd of die creatief gebruik willen maken van het culturele erfgoed.

Nina Paley ondervond dit toen ze werkte aan haar langspeelfilm  “Sita sings the blues” (2009). Ze begon aan die die film toen ze diep in de put zat omdat haar man haar plots in de steek had gelaten. Ze vond troost in blues uit de jaren 1920 en in het verhaal van Sita in de Ramayama, een eeuwenoud epos uit de Hindoe-mythologie. Ze herkende zichzelf in de heldin die haar man doodgraag zag en zoveel verdriet had om hem. In haar film combineert ze die twee inspiratiebronnen met haar autobiografisch verhaal. Ze vertelt het verhaal van Sita en laat haar zingen, bij monde van blueszangeres Anette Hanshaw die intussen al vele jaren dood is. De film is een meesterwerk, beter dan Disney. Inventief, grappig, speels, verrassend… kijk zelf maar. De hele versie is hier te zien:

http://www.youtube.com/watch?v=RzTg7YXuy34&feature=channel

Je kan de film ook in hogere resolutie bekijken of downloaden op de volgende site:

http://www.sitasingstheblues.com/watch.html

Wie voor de volledige film (81 minuten) geen tijd heeft, kan misschien een fragment bekijken. In het volgende zingt Sita: ‘ Who’s That Knockin’ At My Door?’

http://www.youtube.com/watch?v=n_Z5GOgsiV4&feature=related

Of dit (met Portugese ondertitels, zo leert u nog wat): Daddy Won’t You Please Come Home

http://www.youtube.com/watch?v=iJWc5nIhdjs&feature=related

Tegenstand kwam er van Hindoe-nationalisten die Paley wilden ophangen omdat ze zich op een van hun heilige verhalen had geinspireerd. Ze kregen daarbij de steun van sommige linkse ‘anti-imperialisten’ die vonden, een westerse blanke die ideeen uit het Indische culturele patrimonium gebruikt, dat moest wel neo-kolonialisme zijn. Weliswaar een vrouw maar toch…beslist niet politiek-correct!

Erger was dat Paley haar film niet kon uitbrengen zonder de firma die nog copyrights bezit op de songs van  Anette Hanshaw een dwangsom te betalen. Ze dacht dat copyrights op opnames uit de jaren 1920 vast wel verlopen zouden zijn, maar dat bleek maar gedeeltelijk het geval. Er waren nog allerlei derivatieve copyrights van kracht, zoals het recht om de opnames te gebruiken in combinatie met beelden. De firma die die rechten bezat, eiste 220 000 dollar van Paley, een bedrag dat na veel gesjacher verlaagd werd tot 50 000.  “Religieuze fundamentalisten en grote media-bedrijven hebben iets gemeenschappelijk”, concludeerde Paley, “ze geloven allebei dat de cultuur hun eigendom is”.

Nina daarentegen maakt haar werk gratis toegankelijk voor iedereen. Hoe overleeft ze? Zoals zovele artiesten moet ze vindingrijk zijn om rond te komen. Zelf vind ik het een schande dat ze zich daarom moet bekreunen, in plaats van alle middelen te krijgen om haar formidabel talent te ontplooien. Maar goed. Rijk is ze niet maar honger hoeft ze niet te lijden, dank zij schenkingen, de verkoop van dvd’s, t-shirts, etc, en de occasionele vertoning van haar films in bioscopen.

Vele andere artiesten kunnen niet zoals zij van hun passie hun hoofdbezigheid maken. Het is waar dat ze door de digitale technologie die hun werk in ieders bereik brengt inkomsten verliezen die ze haalden uit de verkoop van platen, cd’s, dvd’s etc. Maar de technologische klok kan hoe dan ook niet teruggedraaid worden. Niets kan beletten dat de verspreiding van informatie vrijwel kosteloos wordt, ook al probeert men krampachtig om de toegang ertoe met allerlei artificiele middelen te beperken om er toch geld uit te slaan.

Dat vele artiesten moeten knokken om te overleven is niet de schuld van het gratis downloaden maar van het feit dat alles nog steeds rond geld draait terwijl dat absurd is geworden. Na meer dan honderdduizend jaar is de mensheid op een punt gekomen waarop de know-how en technische middelen om in de materiele noden van de hele bevolking te voorzien, ruimschoots aanwezig zijn. Waarin arbeidstijd-uitsparende technologie de luxe mogelijk maakt om een groot deel van die bevolking zich grotendeels te laten bezig houden met kunst, cultuur, amusement en spel.

Maar dat kan niet in een geldeconomie. Wat die teweeg brengt, als er te veel kan, is overproductie en de dwang om te bezuinigen. Anders stort het geld in. Artiesten zijn, nog meer misschien dan andere beroepen, aangezien kunst maken nu eenmaal leuker is dan aan de lopende band te staan, overgeproduceerd. Zoals van alle overgeproduceerde waren, zakt hun marktwaarde. Niet zozeer die van de grote sterren die door hun (authentieke of artificieel opgeklopte) uitstraling een sterke marktpositie bezitten maar wel die van miljoenen anderen. Dat uit zich ook in het feit dat zij van de overheidsbezuinigingen vaak het eerste slachtoffer zijn.

Dan kun je als toneelgroep die plots zijn subsidies verliest wel op de barrikade springen en eisen dat de geldkraan weer opengaat. Een rechtvaardige eis, net als de eisen van de Griekse arbeiders die zich verzetten tegen de verlaging van hun lonen en pensioenen.  Maar het is een illusie om te geloven dat de bezuinigingen/afdankingen-trein kan gestopt worden, dat we kunnen terugkeren naar ‘de vette jaren’, toen er nog geld was voor loonsverhogingen en het onderhoud van alternatievelingen.

De crisis van de geldeconomie is nog lang niet opgelost. Hoe zou dat kunnen? Wat is er veranderd? Denk niet dat er vanzelf wel een nieuwe bloeiperiode komt, zoals de eb onvermijdelijk volgt op de vloed.  De gorilla is nog steeds in de kamer en wordt nog steeds genegeerd. Een onpeilbare massa geld zoekt zijn waarde te behouden door zich te voeden aan de nieuwe waarde die de economie produceert. Die is te klein geworden en daarom moeten de kosten verlaagd worden, loonkosten in de eerste plaats. Die bezuinigingen verlagen dan weer de vraag en verhogen dus nog de overcapaciteit, waardoor er minder nieuwe waarde wordt geproduceerd en het geld nog meer naar speculatieve zeepbellen wordt geduwd.

Zoals ik al eerder zei in dit salon, ik zie geen uitweg uit dit dilemma. Bezuinigend en overproducerend glijden we dieper de afgrond in.

Er is geen uitweg, tenzij een einde maken aan de geldeconomie. Helaas zal er nog veel onnodige pijn moeten worden geleden alvorens de noodzaak daarvan duidelijk genoeg wordt.

Ironisch genoeg zijn er sommigen die juist in copyrights en patenten een uitweg uit de crisis zien. Het idee is zo gek niet. In een wereld die verzuipt in overproductie is het niet gemakkelijk om winst te maken. Het kapitalisme is nu eenmaal ontstaan in omstandigheden van schaarste en kan daarbuiten niet goed functioneren. Dus komt het er op aan om die schaarste op artificiele wijze te herstellen. Om een economie uit te bouwen die door zijn exclusieve marktposities ontsnapt aan de deflatoire trend die de globale overproductie meebrengt. Een economie waarin het zwaartepunt van de winstcreatie verschuift van de productie van goederen naar de productie van innovatie, van nieuwe kennis voor de productie van goederen; waarin het zoeken naar schaalvergroting plaats maakt voor het zoeken naar voortdurende aanpassing, het voortdurend recreeren van artificiele schaarste, beschermd door patenten en copyrights. De reikwijdte van deze laatsten is in de laatste jaren enorm uitgebreid en verlengd. Op ongeveer alles wordt tegenwoordig patenten genomen. Elk jaar komen er haast twee miljoen bij die het recht op bezit, gebruik en ontwikkeling van technologieen, producten, informatie, methodes van research en productie (en details daarvan), procedures, slogans, zelfs geuren en kleuren verbieden voor iedereen behalve de patent-houders en diegenen die hen tol betalen. Zelfs een groot deel van onze genen vallen nu onder patenten en mogen niet bestudeerd worden zonder een licentie te betalen aan hun ‘eigenaars’.

Voor deze laatsten is dat natuurlijk voordelig. Patenten duren gemiddeld 20 jaar en kunnen vernieuwd worden, terwijl het een typisch farmaceutisch bedrijf een tot drie jaar kost om zijn R&D (research en ontwikkeling) kosten te recupereren. Maar voor de hele economie betekent het groeiend gewicht van de privatisering van informatie geen stimulus. Integendeel, zo argumenteert het volgende artikel:

http://www.metamute.org/en/content/artificial_scarcity_in_a_world_of_overproduction_an_escape_that_isn_t

De meerwinst die door de privatisering van informatie wordt afgedwongen heeft volgens de auteur economisch hetzelfde effect als belastingen. Belastingen brengen geen nieuwe waarde tot stand, ze versluizen waarde van diverse bevolkingsgroepen naar de staat. Die kan dat geld wijs of dom gebruiken, een verbreding van de koopkracht stimuleren of oorlog voeren. Maar belastingen creeren geen koopkracht, ze verschuiven die alleen. De winst verkregen door patenten en copyrights doet dat ook. De prijzen die zij afdwingen komen niet tot stand op de markt, ze worden door de wet (de staat) opgelegd.  Het is een belasting die door de consumenten wordt betaald. Hoe meer de bezitters van ‘kennis-goederen’ binnenrijven, hoe zwaarder die belasting weegt. Daarom biedt de kennis-economie geen uitweg uit de crisis. Ze is afhankelijk van het vermogen van de rest van de economie om die belasting te betalen, en dus van haar vermogen om nieuwe waarde te creeren. En daar wringt het schoentje…

Entry filed under: Ekonomie, Foto en video, Samenleving, The wild web. Tags: , , , , , , , , .

N I E U W S S P R A A K II B O E K Het kartel van de hel

2 reacties Add your own

  • 1. jefc  |  juni 18, 2010 om 7:45 am

    Niets is origineel, alles gestolen, tenzij wat authentiek is. Een mooie gedachte, die ook vertolkt wordt in de bekende song van Wannes Van de Velde ‘Ne zanger is een groep’. En inderdaad, omdat we nog steeds in een geldeconomie leven, moeten kunstenaars/journalisten/filmmakers… zich laten betalen voor het leveren en uitwerken van ideeën. Alleen idealistische bloggers zoals die van het Salon doen het gratis.
    PS: ‘Octrooi’ is niet ouderwets maar een gewoon Nederlands woord, een van de mogelijke vertalingen van het Eng. ‘patent’. Octrooi wordt nl. gebruikt voor een eigendomsrecht op nieuwe uitvindingen. Dat wordt mooi geïllustreerd door de organisatie van dit monopoliegebeuren. Het European Patent Office (EPO) heeft een van zijn voornaamste kantoren in Rijswijk, Nederland. Daar heet het ‘Europees Octrooibureau’.

    Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.204 andere volgers


%d bloggers op de volgende wijze: