VETTE JAREN VOOR DE ARMOEDE-INDUSTRIE

september 9, 2010 at 5:02 am 1 reactie

Door Tom Ronse

New York.-De recessie mag dan officieel achter de rug liggen in de VS, voor vele Amerikanen blijft het slecht nieuws regenen. Hogere werkloosheid, lagere lonen, bezuinigingen op sociale diensten, zwaardere schulden, bankroet…tientallen miljoenen leden van ‘de middenklasse’ verzinken in armoede. Maar slecht nieuws is goed nieuws voor de duizenden bedrijven voor wie de verarming van de bevolking een bron van winst is.

De Amerikaanse economie groeit weer en de winsten zijn fors gestegen. Maar de werkloosheid blijft steken op 18,5 procent, als men diegenen die het zoeken naar werk hebben opgegeven meetelt. Miljoenen van hen krijgen geen enkele steun meer. Bedrijven die afdanken zien hun aandelen stijgen, zij die aanwerven worden door Wall Street met argwaan bekeken. De lonen zakken. Ford betaalt zijn nieuwe arbeiders 14 dollar per uur, minder dan de helft van wat er vroeger de norm was. De vastgoedkrisis blijft voortwoekeren. Verwacht dat de banken dit jaar nog 3 miljoen hypotheken zullen executeren. Miljoenen Amerikanen zinken dieper en dieper in de schulden.

VALSE BELOFTEN

Je merkt het alleen al aan de tv-reclame. Vooral laat op de avond. Steeds meer spots beloven de consument die niet kan slapen van de financiele zorgen een goede nachtrust. Bankroet is inderdaad een nachtmerrie. Je verliest je huis en andere bezittingen. Je hebt een negatief krediet rapport voor de volgende tien jaar. Dat betekent niet alleen dat je op een lening, als je die krijgt, hogere rente betaalt. In de VS is zo’n negatief rapport ook grond om je huisvesting of werk te weigeren. Vroeger had bankroet tenminste het voordeel dat het de spons veegde over al je schulden. Maar sinds de hervorming van de bankroet-wet in 2005 is dat maar gedeeltelijk het geval. Hoe minder je hebt, hoe meer je schulden je bankroet overleven. Maar de reclamespots beloven je verlossing van die kwellingen. “Vermijd bankroet!” “Get debt-free fast!” En dan komt er een knappe blondine die zegt: “you guys are lifesavers! I only wish I would have known about you sooner…”

Dat zijn reclamespots van firma’s met namen zoals “Freedom Debt Relief”, “Credit Solutions for America”,“Fast Track Debt Relief”, “Freedom Financial Network”en “Financial Freedom for America”. Tien jaar geleden waren er hooguit een dozijn, vandaag zijn er meer dan 2000. De reden van die snelle groei is dat die bedrijven enorm winstgevend zijn. Dank zij de krisis hebben ze klanten in overvloed. De 250 grootste hadden er vorig jaar 425 000. Ze lokken die klanten met de belofte dat hun schulden met minstens de helft zullen dalen. Onmogelijk? Toch niet, zegt Gerri Detweiler, auteur van ‘The ultimate Credit Handbook”. “Weinig mensen weten het maar banken en kredietkaart-firma’s zijn doorgaans bereid om een akkoord te sluiten met schuldenaars die hun afbetalingen niet meer aankunnen. In ruil voor een eenmalige betaling van een deel van de schuld -20 tot 75 procent, naar gelang het geval- schelden ze de rest kwijt. Dat is in hun voordeel want als de schuldenaar bankroet gaat, riskeren ze niets te krijgen”. Maar de banken adverteren dergelijke regelingen niet, zegt Detweiler, want ze hebben liefst dat de schuldenaars zo lang mogelijk blijven afbetalen. “Ze willen pas onderhandelen als de schuldenaar minstens 3 tot 6 afbetalingen gemist heeft.”

Dus adviseren de debt-settlement firma’s hun klanten om hun afbetalingen stop te zetten en in plaats daarvan al hun spaargeld op een speciale rekening te storten. Eens er genoeg in die spaarpot zit gebruikt de firma dat geld om een regeling uit te werken met de schuldeiser(s). Op zich is dat geen slecht advies, zegt Detweiler. Je kunt het ook zelf doen of met de hulp van een van de vzw’s die mensen met schuldproblemen bijstaan. Maar die vzw’s hebben geen geld voor massale reclame. De debt-settlement firma’s wel dus het is bij hen dat de meeste wanhopige schuldenaars aankloppen.

Nadat ze ja hebben gezegd aan zo’n firma, voelen hun klanten zich gewoonlijk enorm opgelucht. Hun zorgen liggen achter de rug, ze hebben weer een toekomst. Dat is tenminste wat de geruststellende, snel pratende stem aan de andere kant van de lijn hen beloofd heeft. Pas later ontdekken ze de adders in het gras. Wat ze zich vaak niet realiseerden toen ze het contract (vaak online) tekenden, is dat hun schuld nu nog groter wordt. Door met afbetalen te stoppen komen er boetes en rente bij. Bovendien staan ze nu in de schuld bij de firma die hen voor haar diensten tussen 12 en 18 procent van de uitstaande schuld aanrekent. Dat bedrag zijn ze kwijt, of de firma haar beloften waar maakt of niet. Betalen ze die nieuwe schuld niet af, dan haalt de firma de rente van de speciale rekening die dient om van de schuldeiser kwijtschelding te kopen. Daar haalt ze ook maandelijks 100 dollar af, als “administratieve vergoeding”.

Wat de firma haar klanten ook niet vertelt is dat hun schuldeisers hen zullen blijven bestoken en hen wegens wanbetaling voor de rechtbank kunnen dagen. Als dat gebeurt, laat de firma haar klant vallen als een baksteen. Dat mag, zoals iedereen die de kleine lettertjes van het contract leest kan bevestigen.
Wat doet zo’n firma voor haar klant? In de meeste gevallen niets. Ze wordt verondersteld om met de schuldeisers te onderhandelen over kwijtschelding als er genoeg geld op de speciale rekening staat maar dat punt wordt meestal nooit bereikt. Omdat de firma er zoveel van afroomt, groeit de spaarpot aan een slakkentempo. Maand na maand, jaar na jaar, hoort de klant dat er nog niet genoeg in zit om de onderhandelingen te beginnen. De meeste klanten geven er uiteindelijk de brui aan. Een onderzoek in opdracht van de NewYorkse attorney general (Justitieminister) kwam in 2009 tot de bevinding dat slechts 1 procent van hun klanten kreeg wat hen door de debt-settlement firma’s beloofd was. Een onderzoek in Colorado kwam tot dezelfde conclusie. De grootste kost van die firma’s is reclame. “De sector is ontworpen als een soort Ponzifraude”, zei Scott Johnson, ceo van de debt-settlement firma US Debt Resolve aan de New York Times, “er zijn altijd meer klanten nodig om te kunnen betalen voor meer reclame.”

GELDWINKELS

Stel je het voor. In 2008 was je nog een welvarend lid van de middenklasse met een mooi huis in de suburbs. Je kocht het aan piekprijs maar met je jaarloon van 50 000 dollar leek afbetalen geen probeem. Tot je je baan verloor. Je vond uiteindelijk werk aan een miserabele 11 dollar per uur en probeerde je afbetalingen vol te houden. Maar uiteindelijk raakte je je huis toch kwijt en werd je door ‘US Debt Relief’ verder leeg gezogen. Je zakt naar de bodem van de steeds breder wordende bevolkingspiramide. Net als tientallen miljoenen andere Amerikanen verdien je net genoeg om je lopende kosten te dekken. Wat als er iets gebeurt waardoor je dringend geld nodig hebt? Vergeet het om aan een bank een lening te vragen. Sinds de krisis zijn de banken zeer kieskeurig geworden aan wie ze lenen. Met je negatief krediet rapport maak je geen kans. De banken hebben trouwens al sinds meer dan 30 jaar geen filialen meer in arme buurten. Wie bijvoorbeeld in Detroit buiten het zakencentrum een bank wil vinden zal lang mogen zoeken. Maar geen nood. In bijna elke arme buurt staat een payday lender dag en nacht ter je beschikking.

“Onze klanten gebruiken onze diensten als een brug tussen looncheques“, zegt Carol Stewart, vice-president van Advance America, de grootste payday lender van het land. “Misschien hebben ze een nieuwe band nodig voor hun auto zodat ze naar hun werk kunnen. Misschien moeten ze medicijnen kopen voor hun ziek kind. Door bij ons te lenen kunnen ze de eindjes aan elkaar knopen.”
Advance America werd pas in 1997 gesticht en heeft intussen al meer dan 2500 filialen. Er zijn nog twee andere payday loan (of ‘cash advance’)-ketens met elk meer dan 1000 ‘winkels’. De sector bestaat nog maar sinds 1993 maar omvat intussen ruim 22 000 winkels, meer dan McDonald’s en Burger King samen. Ook hier is de reden van de wildgroei dat er fabelachtige winsten verdiend worden. Vorig jaar leende de sector 40 miljard dollar uit en maakte 7 miljard dollar winst. Hoe kan het zoveel opbrengen om kleine bedragen te lenen aan armen? Het antwoord, in één woord: woekerrente.

Stel dat je dringend geld nodig hebt maar pas binnen twee weken je maandloon krijgt. In een payday loan winkel krijg je de cash onmiddellijk, in ruil voor een cheque die de firma mag innen op de dag waarop je loon wordt gestort. Dat is een cheque voor het bedrag van de lening plus een vergoeding, meestal 15 tot 25 dollar per 100 dollar die je leent. Er is geen bedrog: de firma’s maken geen geheim van hun hoge tarieven. Maar als je wanhopig geld nodig hebt dan houden die je niet tegen. Je wil het nu. Terugbetalen is een zorg voor later. Stel dat je 500 dollar hebt geleend en een vergoeding van 20 procent wordt aangerekend. Twee weken later krijg je je loon maar daar gaat meteen 600 dollar van af. Dan moet je je huur betalen en voor je het weet heb je geen geld meer hebt om eten te kopen. Dus ga je weer aankloppen bij je payday lender. Enzovoort.Uit onderzoeken blijkt dat de modale klant van zo’n geldwinkel acht keren leent per jaar. Een vijfde van de klanten – meer dan 2 miljoen mensen- leent er 20 keren of meer per jaar. Dat komt er op neer dat ze 400 procent of meer jaarlijkse rente betalen.

Nochtans hebben de meeste staten wetten die woekerrenten verbieden. Het maximum varieert van 28 tot 36 procent per jaar. Met de hulp van gulle bijdragen aan de politici is de sector er echter in geslaagd om vrijgesteld te worden van die limieten. Het argument was dat payday lenders geen rente aanrekenen maar een vergoeding per lening. Zo simpel kan dat gaan: je geeft wat je doet een andere naam en valt buiten de greep van de wet. Maar dat lukte niet overal. In 15 staten en Washington DC zijn er geen payday lenders. Ze zijn er ofwel verboden ofwel gebonden aan limieten op rente. In dat laatste geval vertrokken ze vrijwillig. Blijkbaar maken alleen woekerrenten deze handel aantrekkelijk.

VELE KLEINTJES MAKEN EEN GROOT

De payday lenders versmelten meer en meer met oudere branches van de ‘poverty-industry’ zoals check cashing en geld-transfers. Dat zijn diensten voor mensen die geen bankrekening hebben. Hoe winstgevend die zijn hangt af van de staatsreglementering. In de staat New York mogen de check cashers 2 procent van het bedrag van de cheque aanrekenen, in Georgia 5 procent. In een derde van de staten is er geen enkele limiet. Een andere traditionele branche zijn de pandjeshuizen (pawn shops). Je vindt ze in alle armere buurten. De meeste pandjeshuizen zijn nog uitgebaat door zelfstandigen maar ook hier zijn de grote ketens in opmars. De grootste is Cash America die 650 filialen heeft en vorig jaar 150 miljoen dollar winst maakte. Hun klanten zijn armen die geen loon of uitkering in het vooruitzicht hebben waartegen ze kunnen lenen. Zij moeten hun laatste bezittingen –een trouwring, uurwerk, tv, alles wat nog een beetje waarde heeft- als onderpand gebruiken. Die zijn ze kwijt als ze hun lening, aangedikt met een woekerrente, niet op tijd terug betalen. De gemiddelde lening die pandjeshuizen vorig jaar gaven bedroeg slechts 90 dollar. Het toont dat er met kleine bedragen lenen grof geld te verdienen valt. Als je maar genoeg klanten vindt en daar zorgt de krisis voor.

Verder zijn er de consumer finance shops. Die lenen kleine bedragen voor de aankoop van consumentenartikelen zoals een ijskast of meubels. Ook hier zijn forse vergoedingen plus hoge renten de regel. Ze bleken zo winstgevend dat de grootste door grote banken werden opgekocht. De grootste keten in deze sector is Citi Financial, eigendom van Citibank. In de jaren 90 breidden de consumer finance shops hun activiteiten uit naar de vastgoedmarkt. Zij waren het die de beruchte ‘rommelhypotheken’ lanceerden, wat –althans op korte termijn- zo renderend bleek dat hun voorbeeld gretig gevolgd werd door de grote banken. Met de gevolgen die we intussen kennen.

Voor hen die niet genoeg geld hebben om zo’n lening af te sluiten is er nog een alternatief. Je kan die ijskast of tv ook huren in een rent-to-own winkel. Je huurt, per week of per maand, en na verloop van tijd –gemiddeld anderhalf jaar- is die tv of ijskast van jou. Stop je met betalen dan moet je het ding terug geven. Doe je dat niet uit eigen beweging, dan komen ze het halen. De grootste keten in deze sector, Rent-A-Center, heeft een veel kleinere omzet dan een megaketen van huishoudwaren zoals Best Buy. Maar Rent-A-Center maakt wel meer winst dan Best Buy. Want voor een tv die bij Best Buy 500 dollar kost, betaalt de klant van Rent-A-Center uiteindelijk 1200 dollar.

Als je een laag loon verdient en kinderen ten laste hebt is er elk jaar één dag waarop je je rijk voelt. Dat is de dag waarop de EITC (earned income tax credit)-cheque in je brievenbus ligt. Dankzij een anti-armoedewet uit president Nixons tijd krijg je van de belastingen een terugbetaling ten waarde van 2 tot 3 maandlonen. Je weet wanneer je die som gaat krijgen, wat later is dan je zou willen. Het geld zou nu van pas komen, om je huisbaas te betalen, om je auto te herstellen, om die flat-screen tv te kopen waar je van droomt. Een slimme boekhouder die begreep dat mensen met een laag inkomen altijd meteen geld nodig hebben, rook een goudmijn. De ‘instant tax-refund’ was geboren. In de late jaren ‘80 doken plots overal belastingswinkels op in buurten waar het modale gezinsinkomen minder dan 30 000 dollar bedroeg. In die winkels is men zo vriendelijk om je te helpen je belastingsformulieren in te vullen en te berekenen hoeveel je gaat terug krijgen van EITC. Als je de EITC-cheque naar de belastingswinkel laat sturen krijg je dat geld meteen, natuurlijk verminderd met een forse vergoeding. Hoe fors? Op de 3 tot 4 miljard dollar die de instant tax refund winkels jaarlijks voorschieten, maken ze ongeveer één miljard dollar winst.
Het principe is telkens dat van mensen die geen alternatief hebben een veel hogere prijs kan afgedwongen worden. Verdedigers van de poverty-industry stellen dat dit nodig is vanwege de risico’s. Nochtans is het risico van wanbetaling niet veel hoger dan bij bankleningen. Voor de payday lenders loopt slechts 5 procent van de leningen slecht af. Dat cijfer dreigt wel te stijgen naarmate meer werklozen hun uitkering verliezen. De limiet is 60 tot 99 weken, naar gelang de staat.

Als een klant stopt met betalen, gaat de payday lender in het verweer. Als aanporren niet helpt, wendt hij zich tot een debt collector agency. Ook voor die firma’s zijn het vette jaren. Niet alleen omdat de vraag naar hun diensten snel stijgt. Ze kopen ook schulden op van banken en andere schuldenaars, vaak aan een fractie van de nominale waarde, om voor eigen rekening op wanbetalers te jagen. De debt-collector daagt de wanbetaler voor de rechtbank. Daar slagen ze er vaak in om een vonnis te bekomen waardoor een deel van het loon of de uitkering van de schuldenaar, doorgaans 25 procent, rechtstreeks naar de schuldeiser gaat. De schuld blijft intussen groeien door hoge rente, gerechtskosten en andere vergoedingen aangerekend door de debt collector. Zo kan die schuld, na jaren een kwart van een zoal mager loon te verliezen, nog altijd bijna even groot zijn.
De enige manier om daaraan te ontsnappen is bankroet gaan. Je verliest wat je hebt maar de meeste van je schulden ben je ook kwijt. Maar sinds de wetshervorming van 2005 is dat een stuk moeilijker en duurder geworden. Alleen al een aanvraag indienen kost meer dan 2000 dollar. Iemand met een klein inkomen moet lang sparen eer hij het zich kan veroorloven om bankroet te gaan. Ofwel kan hij naar de payday lender stappen. Het is een straatje zonder einde.
Niet verwonderlijk krijgt de poverty-industry steeds meer tegenwind. In juli legde de FTC (Federal Trade Commission) scherpe beperkingen op aan de debt-settlement firma’s. Al gelden die enkel voor transacties via telefoon en niet voor deze online of in levende lijve, het is een zware nederlaag voor de sector. Ook de payday lenders staan onder druk. In verscheidene staten is een strengere reglementering in de maak. De recente Wall Street-hervorming heeft een nieuw agentschap voor de bescherming van consumenten in het leven geroepen, dat de bevoegdheid heeft om de sector op federaal niveau te reguleren. De payday lenders verweren zich tegen wat ze ‘pogingen om ons dood te legisleren’ noemen. “Wij werken in buurten waar de banken niet willen zijn”, zegt Joe Coleman, voorzitter van FiSCA, de bedrijfsorganisatie van de payday lenders. “We zijn bereid om financiele diensten te verlenen aan mensen die het anders zonder zouden moeten doen”. Daarin heeft hij gelijk. Maar dat maakt het niet minder absurd dat armen voor die diensten honderden keren meer moeten betalen dan begoede burgers.

Entry filed under: Ekonomie, Samenleving, VS. Tags: , , , , .

THE END OF SUMMER PIEN VERKLAARDE DE KOSMOS, BOUDEWIJN DE HEMEL

1 reactie Add your own

  • 1. Woodrow  |  december 22, 2012 om 3:41 am

    This design is spectacular! You definitely know how to keep a reader amused.
    Between your wit and your videos, I was almost moved to start my own blog (well, almost.
    ..HaHa!) Excellent job. I really loved what you had to say, and more than that,
    how you presented it. Too cool!

    Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.205 andere volgers


%d bloggers op de volgende wijze: