WAT WE ZELF DOEN… (3) CAESAR EN AMBIORIX

juni 1, 2011 at 12:18 pm 5 reacties

Caesar bij de RubiconDeze dagen is het 2060 jaar geleden dat Transalpijns Gallië, waaronder onze huidige woonplaatsen vielen, tijdelijk definitief veroverd werden door het Romeinse Rijk. Niet dat er veel te vieren valt, maar waarom zouden we deze verjaardag vergeten nu we meer en meer gedwongen worden een identiteit aan te nemen? De Oude Belgen zijn er zeker een deel van. Ambiorix, als hij al bestaan heeft, is een voorvader. Of juist niet? Geschiedenis blijkt een wankele bouwsteen voor volkstrots of dito nationalisme.

door Jef Coeck

“Julius Caesar en zijn legioenen vielen onze landouwen binnen in het jaar 57 voor Christus. ‘Gallië bestaat uit drie delen’, luiden de eerste woorden van zijn verslag De Bello Gallico, ‘waarvan er een bewoond wordt door de Belgen, een ander door de Aquitaniërs, het derde door lieden die zichzelf Kelten noemen maar die wij als Galliërs kennen.’ Al snel volgt de beroemde zin ‘Van al deze volkeren zijn de Belgen de dappersten, omdat ze het verst verwijderd leven van de geneugten der Romeinse beschaving.’

Afgezien van de wat zelfingenomen en racistisch klinkende reden voor de Belgische ‘dapperheid’, is er ook de dubbelzinnigheid van de vertaling. De zin luidt in het Latijn: ‘Horum omnium fortissimi sunt Belgae’ – van al dezen zijn de Belgen de ‘sterksten’. Les plus costaud, quoi. Sterk in wat? In oorlogsvoering? In listig- of luiheid? Als ze zover van de Romeinse beschaving leefden konden ze misschien hele dagen ongestoord in hun hangmatten doorbrengen? Dat is ook een soort van dapperheid: je niet laten opjutten door de tegenstander of de door hem gecreëerde omstandigheden.

“Onze bekendste landgenoot in die vroege tijden treedt pas op in het vijfde boek van Caesars verslag. Het jaar is 54 voor Christus. De Romeinse troepen hebben net hun tweede veldtocht in Engeland achter de rug en zijn toe aan winterrust in diverse Gallische forten.
‘Een legioen, nog maar pas geronseld ten noorden van de Po, en vijf cohorten stuurde Caesar naar het land van de Eburonen, grotendeels tussen Maas en Rijn gelegen; de stam stond onder de leiding van Ambiorix en Catuvolcus.’”

Ambiorix in Tongeren



Deze Ambiorix, onze vermeende voorvader, was dan wel ‘fortissimus’ maar liet zich wat graag de Romeinse gunsten aanleunen waarmee Caesar hem tegen zijn buurstammen opzette. Divide et impera, nietwaar? Aan dat opjutwerk deed Ambiorix met graagte mee. Ook in omgekeerde zin.

Toen Caesar even weg moest naar midden-Frankrijk om daar een opstandje te bedwingen (wellicht in het kleine dorpje dat we zo goed kennen, althans de lezers van de Asterix-strips), toen werd de dans geleid door die muis van een Ambiorix. Hij gebruikte een list. Hij deed Sabinus en Cotta (Caesars generaals die op het huis moesten letten) het gerucht toekomen dat hun baas naar Italië was teruggekeerd, dat heel Gallië in opstand kwam, dat de Germanen de Rijn al overgestoken waren om het Romeinse kamp aan te vallen. Paniek, paniek.

“Dit nieuws klonk overtuigend en veroorzaakte een fel meningsverschil tussen de twee generaals: Cotta wilde niet klakkeloos geloof hechten aan de woorden van een vijand en pleitte ervoor in het kamp te blijven, waar de troepen desnoods een lange belegering konden doorstaan. Sabinus achtte het noodzakelijk om zo snel mogelijk naar het dichtstbijzijnde Romeinse legerkamp te marcheren en de krachten te bundelen, in plaats van zich in afzondering te laten afslachten door de naderende overmacht. Sabinus won het debat.

“De Romeinen vertrokken nog diezelfde nacht en liepen in een goed opgezette hinderlaag van Ambiorix. In een dag van hevige strijd sneuvelden Sabinus en Cotta samen met het leeuwendeel van hun soldaten. Een kleine groep slaagde erin om naar het kamp terug te keren; ’s nachts doodden ze elkaar, uit angst om in de handen van de Eburonen te vallen. Het was de grootste overwinning die Galliërs, en dan nog wel van een kleine, onaanzienlijke stam, in deze oorlog op de Romeinen behaalden; hoeveel pijn dat deed  valt af te leiden uit Caesars niet aflatende wraakzucht jegens Ambiorix, die uitmondde in een weloverwogen genocide van de Eburonen.”

Julius Caesar



Want toen Caesar terug kwam om orde op zaken te stellen, werd het kat-en-muisspel hervat. Iedereen kreeg klappen, maar het leed geen twijfel wie uiteindelijk aan het langste eind zou trekken. De sterkste legermacht- toen nog wel. De Eburonen werden achternagezeten tot de laatste man. Alleen Ambiorix bleef ongrijpbaar, zoals in De Bello Gallico staat bericht: ‘Maar altijd leek het alsof onze soldaten een haarbreedte verwijderd bleven van het hoogste succes, terwijl Ambiorix wegglipte uit struikgewas of open plek en verborgen in de nacht ontsnapte naar andere streken, met geen groter escorte dan vier ruiters, de enigen aan wie hij zijn leven durfde toevertrouwen.’

Vermoed wordt dat Ambiorix over de Rijn vluchtte, waar hij ‘goede’ contacten met de Germanen had. Want: een gemeenschappelijke vijand, de Romeinen. De vijand van mijn vijand is mijn vriend, zo luidde toen al een nog geldend krijgsgegeven.

In 52 v.C. meldt veldheer Caesar in een brief aan de Romeinse Senaat dat ‘Gallia est pacata’, Gallië is onderworpen. En in 49 was de klus helemaal geklaard, Caesar kon terug naar huis en trok na enig beraad het Italiaanse riviertje de Rubicon over, waarmee hij zich in de Romeinse machtsstrijd stortte en een oneliner van jewelste produceerde. Alea iacta est, de teerling is geworpen.

Transalpijns Gallië was nu geheel onderworpen: Frankrijk, de Lage Landen en een stukje Duitsland. Dus ook die moedige Belgen?  Dat wordt vermoed. Legeraanvoerders plegen hun overwinningen graag vaag te houden (cfr. Petraeus en the surge in Irak). De Caesariaanse vaagheid is een bron van vreugde en van leed. Maar vaak ook om te lachen.

Zie en lees Bert Kruismans, de Vlaamse cabaretier annex Slimste Mens,  die nu hoge ogen gooit met zijn optredens in Wallonië. ‘De Galliërs zijn eigenlijk de Fransen, Asterix en zijn maten. Voor Julius Caesar waren wij gewoon Fransen met een raar accent.’
‘Door de vaderlandse geschiedenis wordt er nooit bij verteld dat de geschriften van Caesar bedoeld waren om een regelrechte uitroeiingsoorlog te rechtvaardigen tegen die klootzakken die de doorgang naar de Rijn blokkeerden daar in Tongeren. Wie zegt dat hij het hele verhaal over de bloeddorstige Ambiorix niet uit zijn duim heeft gezogen om meer geld te krijgen voor zijn leger? Ja, George W. Bush heeft niks uitgevonden toen hij de Iraakse massavernietigingswapens uit zijn duim zoog. Dat rapport was gewoon militaire strategie. En net zoals Bush kreeg Caesar zijn zin op basis van klinkklare leugens.’

Zo klinkklaar zijn ze niet, maar leugens lijken het grotendeels wel. Vooral wat er achteraf in nationale/nationalistische context van gemaakt is. Waren de Eburonen nu Kelten, Galliërs, Germanen of nog wat anders? Heeft Ambiorix echt bestaan, behalve in het vervalste militair verslag van krijgsheer Julius Caesar? Wie zijn dan de ware nazaten: Luikenaars, Vlamingen of Belgen tout court? Of de Nederlanders tussen Maas en Rijn? Was het huidige Tongeren echt ‘Aduatuca’ uit De Bello Gallico en/of het geo-strategische knooppunt wat er door romantici later (na 1830, de Belgische staat, de Vlaamse Beweging, de Brusselse opstoot) van gemaakt is? Er zijn geen archeologische bewijzen dat het standbeeld van Ambiorix in Tongeren ook maar enige ‘touch of authenticity’ kan doorstaan, zelfs de kledij van de held blijkt nep te zijn. Historici houden zich ver van de kwestie en doen er geen uitspraken over. Echte historici zijn niet gek.

Square Ambiorix Brussels

Uit oude Romeinse bronnen, niet wetenschappelijk maar zeer leer- en waarschijnlijk, leiden we af dat Caesar in Gallië nog wat anders deed dan vechten. Getuige dit schotschrift van Suetonius, bij de triomftocht van de krijgsheer Caesar back in Rome (do as the Romans do) :
‘Weer thuis is onze dappere hoerenstier.
Romeinen: hou je vrouwen binnen.
Jullie goud vond bij hem vlot vertier,
vooral dan om Gallische teven te minnen.’

Zo had het Romeinse Rijk zich een doorgang verschaft naar de Atlantische Oceaan. Er waren destijds trouwens ook Belgische stammen aanwezig in Zuid-Engeland. Dus, Vlamen, niet getalmd: Groot-Dietsland strekt zich niet enkel uit tot aan de Somme in Frankrijk maar ook over het Kanaal. (jc)

* De tekstgedeelten tussen dubbele haakjes (“.”) zijn ontleend aan: Leen Huet, Mijn België, Atlas, 2004
* Bert Kruismans en Peter Perceval, België voor Beginnerslingen, Van Halewyck, 2004
* Michael Parenti, De moord op Julius Caesar, EPO, 2004
* Julius Caesar, Oorlog in Gallië, Amsterdam, 2003

Entry filed under: boeken, Europa, Nederland, Politiek Belgie. Tags: , , , , .

PALESTINA : Twee Staten of Eén Staat? DE ISRAËL-LOBBY OOK IN BELGIË

5 reacties Add your own

  • 1. Johan Sanctorum  |  juni 1, 2011 om 1:50 pm

    Niet slecht voor een amateur-historicus, deze Bouillon belge. Natuurlijk zijn het allemaal nuttige fabels. Maar ze moeten niet altijd waarheidsgetrouw zijn, om gelding te hebben. Zie de bijbel, de Edda, etc.

    Beantwoorden
    • 2. jefc  |  juni 2, 2011 om 9:51 am

      Dank voor de appreciatie.
      ‘Ze moeten niet altijd waarheidsgetrouw zijn om gelding te hebben’. Geldt dat ook voor het verkiezingsprogramma van de N-VA en voor haar regeerprogramma, gesteld dat het er komt?

      Beantwoorden
  • 3. Elisabeth Khan  |  juni 1, 2011 om 4:06 pm

    Van die Belgae in Engeland had ik nooit gehoord tot op een dag een kennis hier in Michigan mij een ingelijste kaart bracht (gevonden in een “garage sale”) van (dacht zij) België. In feite bleek het om een reproductie te gaan van een kaartfragment van de streek van Winchester, ofte Venta Belgarum (Marktplaats van de Belgae) in de Romeinse tijd. Ik heb me altijd afgevraagd wie dat de moeite van het inlijsten had waard gevonden, want het ding had geen enkele estetische waarde, itt de beroemde Leo Belgicus kaarten.

    Beantwoorden
  • 4. Johan Depoortere  |  juni 3, 2011 om 12:20 am

    @ Johan Sanctorum
    Wat bedoelt u in vredesnaam met “gelding hebben?” Nuttige leugens misschien?

    Beantwoorden
    • 5. Everaerts Jan-Pieter  |  juni 5, 2011 om 8:44 am

      Goed stuk Jef, nu nog eens de veel te veel vergeten Boduognat herontdekken – de leider van de Nerviërs die Caesar in 58 V.C. een nederlaag aansmeerde, alvorens zelf (in 57) verslagen te worden – alsook Vercingetorix waarrond Franse nationalisten zo’n mythes ophangen.

      Dit alles neemt natuurlijk niet weg dat er wel degelijk volkeren en volksculturen bestaan. het volstaat om vanuit België even Duitsland of Duistalig Luxemburg in te rijden en de properheid maakt je meteen duidelijk dat je met een ander volk te doen hebt.

      Ook nutiig zou zijn om eens te bestuderen hoe de Germanen eerst door de Romeinen in kleine groepjes binnengelaten werden tot ze hier uiteindelijk met te velen waren én de druk op de grenzen zo groot was geworden, dat de Teutonen de Latijnen onder de voet liepen. Het begin van bijna een millennium duistere middeleeuwen. Een voorafschaduwing van iets wat opnieuw gebeuren kan ? Kijk maar naar onze binnensteden. De mythe dat volksverhuizingen een vreedzame bedoening zijn, die verdient het ook de wereld en de linkse geesten uitgeholpen te worden. Mensen vrijen en mensen vechten. En zo doen ook volkeren dat. N’est-ce pas ?

      Vg, JP

      Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.205 andere volgers


%d bloggers op de volgende wijze: