KAN KUNST DE WERELD REDDEN ?

juni 28, 2011 at 7:13 am 3 reacties

Kollwitz in VLADSLO

Opgedragen aan Zijne Excellentie de Heer Minister van Oorlog Pieter De Crem

door Walter Zinzen in Berlijn

 

Käthe Kollwitz , wie in Vlaanderen kent haar ? Wellicht, behalve de kunstkenners, een paar bezoekers van soldatenkerkhoven in de Westhoek en dan met name dat van Vladslo.

Daar staat een indrukwekkend beeld van treurende ouders. Ouders die hun zoon verloren hebben in de Groote Oorlog. Die ouders hebben een naam : Käthe en Karl Kollwitz. Hun zoon Peter ligt in Vladslo begraven. Hij was 17 (kindsoldaten zijn geen Afrikaans monopolie) toen hij sneuvelde in Esen bij Diksmuide . Het beeld, of beter beide beelden, zijn gemaakt door Käthe. Zij en haar man waren Berlijners. Hij arts, zij kunstenares, beiden zeer sociaal geëngageerd in de verpauperde wijken van  Berlijn eind 19°, begin 20° eeuw.

De dood van haar zoon heeft Käthe diepgaand beïnvloed. In haar kunst, maar ook in haar opvattingen. In 1924 maakte ze een lithografie met een voor die jaren zeer on-Duitse boodschap : ‘Nie wieder Krieg ‘, nooit meer oorlog. Haar oproep vond geen gehoor. Integendeel. Onder het nazi-bewind  mocht haar werk niet meer tentoongesteld worden.  In 1942 sneuvelde haar kleinzoon, ook een Peter, aan het Oostfront. Haar kunst had de wereld niet gered , noch haar behoed voor nieuw verdriet.
Toch zegt de stichter van het Käthe-Kollwitz-museum in Berlijn , Hans Pels-Leuden , dat ze “zonder twijfel één van de meest invloedrijke vrouwen van de jongste eeuwen” is geweest. “Haar taal, zo voegt hij er nog aan toe , verstaan alle mensen”. Wie het museum bezoekt geeft hem gelijk. De smart die het ouderpaar in Vladslo  uitstraalt is hier honderdvoudig aanwezig. Haar persoonlijke smart , maar ook die van alle ouders die hun kinderen zien vertrekken naar het front of niet in staat zijn ze fatsoenlijk te voeden.

Haar werken onbewogen voorbijgaan is onmogelijk. Zelden grijpt kunst zo naar de keel. Käthe Kollwitz  is in 1945 gestorven en heeft dus het nieuwe Duitsland niet meer gezien. Ze wordt er ge- en vereerd met musea, beeldhouwwerken in openbare ruimtes, naar haar vernoemde straten en pleinen . Wat haar wellicht in haar eeuwige verblijfplaats nog meer plezier zal doen is dat haar pacifistische boodschap nu wél gehoord wordt.

Gerhard Schröder heeft ooit de verkiezingen gewonnen omdat hij geweigerd had met de Amerikanen ten oorlog te trekken in Irak. De conservatieve regering van kanselier Merkel weigert medewerking te verlenen aan de oorlog in Libië. Naar ex-Joegoslavië en Afghanistan werden niet dan met grote tegenzin en onder druk van de Westerse bondgenoten wél Duitse soldaten gestuurd . Maar het gevoel dat zulks eigenlijk niet hoort is nooit verdwenen.

Wat zou, zo vroeg ik me af toen ik in het museum rond dwaalde ,  Käthe Kollwitz gedacht hebben van al die oorlogen , die ons in de 21° eeuw bezig houden en zo grondig lijken te verschillen van de twee wereldoorlogen? Zou ze gevonden hebben dat de burgerbevolking in Libië met raketten beschermd moet worden, dat in Afghanistan geweld het enige antwoord is op terreur, dat Irak naar de democratie gebombardeerd moest worden? Of zou ze haar leuze uit 1924 trouw zijn gebleven en het woordje ‘nie’ (nooit) nog eens extra hebben onderstreept?  Zou ze niet gewezen hebben op het leed van de honderdduizenden echtgenotes en moeders die hun eigen Peter betreuren ? Zou ze de woorden van Willem Vermandere dat iedere dode  ‘altijd iemands vader, altijd iemands kind’ is niet zijn bijgetreden ?

‘Nooit meer oorlog’ staat ook, in 4 talen, op de IJzertoren, niet zo ver van Vladslo vandaan. Zelden is een hartenkreet zo verraden door de zgn. erfgenamen van de Vlaamse Frontsoldaten als deze. Duizenden jonge mannen, die tijdens het interbellum de oproepen voor anti-militarisme en pacifisme hartstochtelijk hadden toegejuicht, konden in 1940 niet snel genoeg een Duits uniform aantrekken om aan het Oostfront het goddeloze communisme te gaan bevechten. Hun dienstweigering gold alleen het Belgisch leger.  De voorlopers van het Vlaams Blok verdedigden op de IJzerbedevaarten  de oorlog in Vietnam. Tegelijk verheerlijkten ze de weldaden van het moorddadige apartheidsregime in Zuid-Afrika. Dat alles met het ‘Nie wieder Krieg’ op de achtergrond.

In 2011 heeft het Belgisch parlement vrijwel unaniem ( met steun dus van zowel Vlaams Belang als N-VA , straks weer aanwezig aan het IJzermonument) deelname aan de NAVO-oorlog in Libië goedgekeurd. Ondertussen horen we dat het Zijne Excellentie de Minister van Oorlog behaagd heeft het aantal Belgische manschappen in Afghanistan te halveren. Maar onze medewerking stopzetten : ho, maar , daar is geen sprake van. De heer Minister  is daarentegen trots op wat door onze jongens is verwezenlijkt. Maar nooit horen we hem over de slachtoffers , de mannen, de vrouwen, de kinderen die om het leven zijn gekomen in operaties die van Afghanistan een paradijs op aarde moeten maken.

Misschien moet Zijne Excellentie maar eens binnenspringen in het Käthe-Kollwitz-museum. Daar hangen , staan of liggen ze, de oorlogsslachtoffers . Nee, niet de doden. Hun nabestaanden. Wellicht kan kunst iets wat de politiek niet vermag : Pieter De Crem ervan overtuigen dat het de hoogste tijd is om aan het ‘Nie wieder Krieg ‘ –tijdperk te beginnen. En tegelijk die boodschap over te brengen aan zijn geliefde opdrachtgevers in Washington. (wz)

 

Käthe-Kollwitz-Museum – Fasanenstrasse 24 – 10719 Berlin. Dagelijks open van 11 tot 18 u.

 

 

Entry filed under: Europa, oorlog, Politiek Belgie. Tags: , , , , , , , .

Just one more thing…. Twee strijdperken in Griekenland

3 reacties Add your own

  • 1. Jan van Horebeek  |  juni 28, 2011 om 9:35 am

    Zinzen heeft gelijk. Al de jongens die stierven in 1944 in Noord-Afrika, Italië, op de Normandische stranden en aan de Rijn hadden allen ouders, velen daarenboven nog een vrouw en kindjes.

    Beantwoorden
  • 2. ‘Just one more thing’ « JJ Pollet  |  juni 29, 2011 om 6:21 am

    […] “Wat zou, zo vroeg ik me af toen ik in het museum rond dwaalde ,  Käthe Kollwitz gedacht hebben van al die oorlogen , die ons in de 21° eeuw bezig houden en zo grondig lijken te verschillen van de twee wereldoorlogen? ” (Walter Zinzen vraagt zich af of kunst de wereld kan redden.) […]

    Beantwoorden
  • 3. jefc  |  juni 29, 2011 om 2:50 pm

    De wereld redden, dat is natuurlijk wel héél ambitieus, zij het niet verboden. Wat Zinzen hier neerschrijft op zijn onnavolgbare en kritische wijze, zal er ongetwijfeld toe bijdragen. Ik ben overtuigd van zijn gelijk. Nu de wereld nog. (jc)

    Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.205 andere volgers


%d bloggers op de volgende wijze: