‘KAPITALISME NOG NOOIT ZO EENVOUDIG UITGELEGD’

juli 22, 2011 at 12:03 pm 2 reacties

Af en toe verschijnt er een boek dat een verschil maakt en de lezer helpt de wereld beter te begrijpen. Het boek ’23 Dingen die ze je niet vertellen over het kapitalisme’ van de Koreaanse econoom Ha-Joon Chang is zo een boek.

door Lode Vanoost

Boeken van economen zijn zelden goed leesbaar. Statistieken en jargon waar geen normaal mens uit wijs geraakt moeten bewijzen dat de auteur héél verstandig is, zoveel meer weet dan de gewone u en ik en dat economie iets is waar wij ons beter ver van af houden.

De economen doen dat immers zoveel beter: zelfs de economische crisis die op enkele uitzonderingen na door geen enkel lid van het korps van wereldeconomen werd verwacht, is geen reden om daar aan te twijfelen.

Integendeel, zonder schroom gaan de economen-ideologen over tot de orde van de nieuwe dag: hoe is de crisis volgens hen ontstaan en hoe moet die dan opgelost worden (aldus spraken de heren – het zijn bijna uitsluitend ‘heren’ – in hun onbegrensde wijsheid).

Een degelijke kritiek van een soortgelijk ‘econoom’ kan je lezen in het artikel ‘Zoveel onzin kan zelfs een column van Geert Noels niet verdragen’ van Christophe Callewaert op deze site.( http://www.dewereldmorgen.be/)

Vreemd genoeg – of misschien is dat juist logisch – krijgen de enkele economen die de crisis wél zagen aankomen nauwelijks aandacht in de massamedia. Integendeel, dezelfde ‘experts’ passeren sans gêne de revue. Schaamte is een onbestaand concept in de economie.

Ha-Joon Chang is geen man met linkse of progressieve ideeën

Ha-Joon Chang (Zuid-Korea, 1963) migreerde als student naar de VS en is er blijven hangen. Hij geeft les aan de faculteit Economie van de University of Cambridge (in de staat Massachusetts).

Ha-Joon Chang is geen man met linkse of progressieve ideeën, hij gelooft dat een sociale vorm van kapitalisme mogelijk is. Net dat maakt zijn kritiek op de vrije markt en het kapitalisme zoveel geloofwaardiger dan wanneer het zou komen van een collega uit de progressieve linkse hoek.

Bovendien, nog iets waar hij als econoom verschilt van de meeste van zijn collega’s, hij schrijft vlot en verstaanbaar, jargon vermijdt hij of hij legt het uit zonder ook maar een moment neerbuigend te klinken.

De ‘23 dingen’ uit de titel:

1. Er is helemaal geen vrije markt
2. Bedrijven zouden niet beheerd mogen worden in het belang van hun eigenaars
3. De meeste mensen in de rijke landen worden meer betaald dan zou moeten
4. De wasmachine heeft grotere veranderingen in de wereld teweeggebracht dan het internet
5. Ga uit van het ergste in je medemens en je krijgt het ergste
6. Grotere macro-economische stabiliteit heeft de wereldeconomie niet stabieler gemaakt
7. Een vrijemarktbeleid maakt arme landen zelden rijker
8. Kapitaal heeft wel een nationaliteit
9. Wij leven niet in een postindustriële maatschappij
10. De VS heeft niet de hoogste levensstandaard in de wereld
11. Afrika is niet voorbestemd voor onderontwikkeling
12. Regeringen kunnen wel winners kiezen
13. Rijke mensen rijker maken maakt de rest van ons niet rijker
14. Managers in de VS worden te veel betaald
15. De bevolking van de Derde Wereld heeft meer zin voor ondernemerschap dan die van de rijke landen
16. We zijn niet slim genoeg om alles aan de markt over te laten
17. Van alleen maar meer onderwijs wordt een land niet rijker
18. Wat goed is voor General Motors is niet noodzakelijk goed voor de VS
19. Ondanks de val van het communisme leven wij nog altijd in planeconomieën
20. Gelijkheid van kansen is niet altijd eerlijk
21. Een grote overheidssector maakt mensen meer open voor verandering
22. De financiële markten moeten niet meer maar minder efficiënt worden
23. Voor een goed economisch beleid heb je geen goede economen nodig

Een aantal van die ’23 dingen’ zal de lezer evident vinden, andere zullen veeleer de wenkbrauwen doen fronsen. Ik ga ze hier zeker niet allemaal toelichten, wie dat wil kan het boek lezen.

Allerlei manieren om het boek te lezen

Leuk meegenomen is het voorstel van de auteur aan de lezer om het boek op allerlei manieren te lezen. Wie niet helemaal zeker is van wat kapitalisme nu eigenlijk is, raadt hij aan om dingen 1, 2, 5, 8, 13, 16, 19, 20 en 22 te lezen.

Voor wie vindt dat zijn/haar leven er niet op vooruitgaat ondanks stijgend inkomen en steeds meer geavanceerde technologie geeft hij een andere lijst. De andere suggesties vind je vooraan in het boek.

Naar goede Angelsaksische traditie zijn alle hoofdstukken ongeveer even lang en hebben ze allen een gelijke structuur. Elk hoofdstuk begint met ‘Wat ze je zeggen’, gevolgd door ‘Wat ze je niet zeggen’, daarna volgen een aantal ondertitels over het ‘Ding’.

Een goed voorbeeld is het onderdeel ‘Het domste idee ter wereld’ in Ding 2. (Bedrijven zouden niet mogen beheerd worden in het belang van hun eigenaars).

In dit hoofdstuk legt hij eerst uit waar de ‘Ltd.’ die je achter veel bedrijfsnamen ziet staan, vandaan komt en waarom ‘beperkte aansprakelijkheid’ een zeer slecht wettelijk concept is, enkel bedoeld om kapitaalkrachtige eigenaars te beschermen tegen hun eigen fouten ten koste van … (u had het al geraden) de werknemers en de maatschappij.

Zeer leerrijk is ook Ding 11 waarin hij uitlegt dat de onderontwikkeling van Afrika een logisch gevolg is van het huidige economische systeem en totaal niet te wijten is aan een of andere inherente karaktertrek van de Afrikaan.

Ook zeer goed is Ding 15 waarin hij toelicht dat de bevolking van de Derde Wereld veel meer zin heeft voor ondernemerschap dan de bevolking van het rijke, zogenaamd bedrijvige, Westen.

Grappig is Ding 4 waarin hij de impact van het internet op de maatschappij relativeert en in zijn juiste historische context plaatst.

Ik ben het niet altijd met hem eens, maar hij brengt goede ideeën aan. Het boek is eigenlijk ook een goed hulpmiddel om jezelf voor te bereiden op het debat met de economen-ideologen die onze massamedia overheersen.

Zijn besluit ‘Hoe de wereldeconomie heropbouwen’ is nogal beperkt en gaat te veel uit van een wereld waarin iedereen alleen maar fouten maakt met de beste bedoelingen in het achterhoofd.

Hij houdt er geen rekening mee dat de onderontwikkeling van de Derde Wereld niet zomaar een effect is van het huidig economisch systeem, maar een gewilde en bewust nagestreefde politieke doelstelling van zij die daar wel bij varen, zowel hier als in de Derde Wereld zelf. Een aantal van zijn aanbevelingen zijn echter zeker het overdenken waard.

Aanbevelingen het overdenken waard

Zo bijvoorbeeld zijn aanbevelingen dat ‘De overheidssector moet groter en actiever worden’ en ‘De wereldeconomie moet oneerlijk worden ten voordele van de ontwikkelingslanden’, zijn pleidooi voor meer protectionisme, meer regulering van de financiële markten en de intellectuele eigendomsrechten.

Dit zijn immers de beleidsmethodes die de rijke landen hebben toegepast toen ze zelf nog ontwikkelingslanden waren. De wereld moet zonder meer ‘unfairly favourable’ worden voor de Derde Wereld.

Dit boek is een solide afrekening met de overheersende economische dogma’s van de laatste veertig jaar.

PS. Wie de auteur zelf aan het woord wil horen kan bij The Real News terecht. Ha-Joon Chang spreekt niet zo goed Engels als hij schrijft, maar deze serie van interviews van telkens één kwartier (het handelsmerk van deze alternatieve en zeer aanbevolen zender) wordt telkens vergezeld van een volledig transcript van de gesprekken.

Lode Vanoostis oud-politicus voor Groen! en consultant bij internationale instellingen.

Ha-Joon Chang, 23 dingen die ze je niet vertellen over het kapitalisme Kritische analyse van het vrijemarktdenken, uitgeverij Nieuw Amsterdam, november 2010, 304 p., ISBN 9789046809310

(Nederlandse vertaling van 23 Things They Don’t Tell You About Capitalism, Penguin Books Ltd, 2010)

Deze recensie is gebaseerd op de Engelstalige versie van het boek, gepubliceerd bij Bloomsbury Press.

Interview met Ha-Joon Chang

http://therealnews.com/t2/index.php?option=com_content&task=view&id=33&Itemid=74…

Ha-Joon Chang (website)

http://www.hajoonchang.net/

23 dingen die ze je niet vertellen over het kapitalisme Kritische analyse van het vrijemarktdenken

http://www.leestafel.info/ha-joon-chang

Bio Ha-Joon Chang
http://en.wikipedia.org/wiki/Ha-Joon_Chang

http://www.dewereldmorgen.be
(gepost door jc)

Entry filed under: boeken, Ekonomie, Samenleving. Tags: , , .

EEN AVOND IN BORGERHOUT KOM PROGRESSIEVEN TREKT TEN STRIJDE

2 reacties Add your own

  • 1. tomasronse  |  juli 23, 2011 om 6:19 am

    Ach, dit soort pop-economische treatises verschijnt om de haverklap en wordt even snel weer vergeten. In de lijst van 23 ‘dingen’ staat niet een enkel origineel idee en zeker niets tot tot een dieper inzicht van de krisis van het kapitalisme kan leiden. De auteur van dit stuk denkt daar anders over. Hij toont zijn vooringenomenheid in deze passage: “Ha-Joon Chang is geen man met linkse of progressieve ideeën, hij gelooft dat een sociale vorm van kapitalisme mogelijk is. Net dat maakt zijn kritiek op de vrije markt en het kapitalisme zoveel geloofwaardiger”. Wat is de logica hier? Een kritiek is meer geloofwaardig als hij beperkt blijft, ervan uitgaat dat er fundamenteel geen probleem is? Toch alleen voor diegenen die dat ook al vinden. Het is als zeggen, “Jan zijn kritiek op de kerk is geloofwaardiger omdat hijzelf een overtuigd katholiek is”. Alleen andere katholieken zullen hem daarom geloofwaardiger vinden. Niet-katholieken vinden wellicht dat Jans kritiek zich tot symptomen beperkt. Dat vind ik dus ook van Ha-Joon Chang. Ook als al zijn aanbevelingen gerealiseerd zouden worden, zou de wereldeconomie nog steeds dieper en dieper in krisis wegzinken. (TR)

    Beantwoorden
  • 2. Marc Coucke  |  juli 26, 2011 om 9:36 am

    Eind vorig jaar verscheen ‘The new capitalist manifesto’ geschreven door Umair Haque. Haque schrijft regelmatig artikels in de Harvard Business Review en behoort dus niet tot de linkse kerk. Hij stelt pertinente vragen bij de uitwassen van het kapitalisme en stelt dat het kapitalisme ten onder gaat indien het zichzelf niet heruitvindt.
    Hij is te bekijken en te beluisteren op http://vimeo.com/24917737

    Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.204 andere volgers


%d bloggers op de volgende wijze: