OP NAAR HET VIERDE RIJK?

november 28, 2011 at 8:52 pm 5 reacties

De Reichstag in Berlijn, nu parlement, voorheen symbool van het Duitse imperialisme

De euro zwijmelt van de ene crisis in de andere en is dat met name niet de schuld van de Duitsers? De sterkste economie van het verenigd Europa weigert de ECB (Europese Centrale Bank) geld te laten bijdrukken om nooddruftige leden als Griekenland, Italië en (misschien) België bij te springen en er weer bovenop te helpen.

Wat bezielt ijzeren kanselier Merkel en haar omgeving? Het is een vraag die wereldwijd wordt gesteld en die in klassiek anti-Duitse landen als het Verenigd Koninkrijk tot straffe commentaren leidt. Natuurlijk is het gesneden voer voor de Euro-sceptici.

De Daily Mail schreef: ‘We zijn getuigen van een sluipende economische kolonisering door de Duitsers. Vroeger zou een militaire inval nodig zijn geweest om het Europese leiderschap onderuit te halen. Nu kan het gebeuren met eenvoudige economische druk. Dit is de opkomst van het Fourth Reich. Duitsland misbruikt de financiële crisis tot eigen baat. Europa dreigt zijn souvereiniteit te verliezen.’

En de doorgaans zo rationele Guardian doet er nog een schep bovenop: ‘Wat een ironie van het lot dat Europa zijn laatste snik moet zoeken in een Duitse overheersing. We worden teruggeflitst naar de gruwelijke eerste helft van de 20ste eeuw – gelukkig heeft Duitsland geen pantserdivisies meer.’

TRAUMA

Het herinnert allemaal sterk, schrijft Richard Evans in de New Statesman, aan de alarmistische taal die werd uitgekraamd door Margaret Thatcher en haar clan, in de vroege jaren negentig bij de Duitse Eenmaking. Germanofoben en Eurofoben vonden, toen zoals nu, elkaar en refereren met graagte aan het nazi-verleden van de Duitse bondgenoot. Professor Richard J. Evans (Cambridge) is zowat de meest gezagvolle historicus over Duitsland, onder meer met zijn alomgeprezen standaardwerk The Third Reich Trilogy.

Krasse vergelijkingen mogen dan ongegrond zijn, Evans ontkent geenszins dat in de huidige crisis rond de euro Duitsland de eerste viool speelt. In Berlijn heerst een nieuw en rustig zelfvertrouwen. Merkel en haar regering, samen met de Duitse bankiers, ondernemers en commentatoren, voelen niet langer de nood om zich te verontschuldigen voor de misdaden van het nazisme. Het kan er mee te maken hebben dat Merkel zelf is opgegroeid in de toenmalige DDR, communistisch Oost-Duitsland, waar vanouds een verzetshouding heerste en geen schuldgevoelens dienden gekoesterd over het nazi-verleden.

Ook in voormalig West-Duitsland is de tijd van echte zelfbeschuldiging voorbij. In de plaats daarvan is er een cultus gegroeid die het nazisme openlijk en indringend verfoeit,  met als hoofdsymbool het indrukwekkend Joods Museum in hoofdstad Berlijn. De Duitsers vinden dat zijzelf ook slachtoffer waren, dat ze nu genoeg hebben geboet en dat het jarenlang openlijk memoriseren en herdenken hen tot eer strekt. Duitsland heeft, kortom, afgerekend met zijn wreedaardig verleden.

Hier is dus geen sprake van revanchisme of van Sehnsucht naar een Wereldrijk. Toch is er uit het verleden iets blijven hangen, zegt Evans. Het is: schrik en afkeer voor een hollende inflatie.

Het Duitse trauma ligt in de Weimar Republiek, het eerste democratische regime van het land, tussen de twee wereldoorlogen. Na WO I werden door de geallieerden zware herstelbetalingen opgelegd, onder meer voor de schade die werd aangericht door de inval in België en Frankrijk. De economist Keynes zelf waarschuwde destijds dat het opgelegd herstel de Duitse economie dreigde te nekken.

De economie op zich was sterk genoeg. Maar de opeenvolgende regeringen weigerden – uit electorale overwegingen – de nodige nieuwe belastingen te heffen. Daarom werd volstaan met à volonté geld te drukken, precies wat de Kaiser ook deed bij het begin van de oorlog. De economie kon de schatkist niet bijbenen, met als gevolg muntontwaarding. De inflatie was pijlsnel en nooit gezien. Idem dito voor de prijsstijgingen.

In juli 1923 werd voor 1 dollar al 353.000 mark betaald; in augustus zowat 5 miljoen, in september 100 miljoen en in december 4,2 biljard – dat is een 4 gevolgd door een 2 en 11 nullen. Mensen haalden hun loon op met de kruiwagen vol biljetten van x miljoen. Zij haastten zich dan naar de winkels om eten te kopen, voor de prijzen inmiddels weer zouden zijn gestegen. Je bestelde in een café een koffie en voor je ‘m ophad was de prijs verdubbeld. Werkloosheid, armoe en chaos waren het gevolg. Op dat trauma van de hyperinflatie heeft Hitler zijn putsch gebouwd. En dat trauma is kennelijk niet met Hitler verdwenen.

KIESPIJN

De gedachte aan inflatie blijft in Duitsland een nachtmerrie. Toen in Italië onlangs de schuldencrisis toesloeg werd aan de directeur van het economisch onderzoekscentrum in München, het belangrijkste van het land, gevraagd waarom hij weigerde geld te laten bijdrukken. Hij zei: ‘Omdat het tot inflatie leidt. Wij kennen dat. Het is wat in Duitsland gebeurde tot 1923.’

Kanselier Merkel heeft het al niet gemakkelijk met de Duitse kiezer – onder haar bestuur is de werkloosheid enorm gestegen en de armoede ongezien toegenomen. Als ze zou toestaan dat de ECB nu euro’s bijdrukt voor de redding van de armlastige landen, kan ze haar herverkiezing wel vergeten. Dat is het potentiële lot van iedere politicus.

Dat is ook de reden waarom Duitsland dwars ligt: electoralisme. Je kunt het paranoia noemen, lafheid lijkt een beter woord. Maar verlangen naar de terugkeer van het nazisme is het niet.

Berlijn moet ten spoedigste de herinnering aan Weimar uit het nationaal geheugen zien te bannen, in plaats van Europa mee te sleuren in een benedenwaartse spiraal.

Jef Coeck

Het artikel van Richard J. Evans vindt u hier:
http://www.newstatesman.com/europe/2011/11/germany-european-economic

Over Richard J. Evans:
http://en.wikipedia.org/wiki/Richard_J._Evans
http://www.richardjevans.com/

Entry filed under: Ekonomie, Europa, oorlog, Samenleving. Tags: , , , , , .

Het begin begint…. Wordt het inflatie-gevaar overdreven?

5 reacties Add your own

  • 1. Roels  |  november 30, 2011 om 5:30 pm

    Ik denk dat we schieten op de verkeerde. De commerciële media, geïnspireerd door experten uit de banken- en financiële sector, geven steeds de politici de schuld van alles. Echter, in het geval van de ECB: die is statutair onafhankelijk van gelijk welk parlement, regering, en mag geen leningen geven aan overheden; alleen aan andere banken. Zo staat het er letterlijk.
    Ongetwijfeld heerst bij veel opiniemakers een dogma dat teruggaat naar vroegere gebeurtenissen; eigenlijk doen we dat allemaal. Terwijl de geschiedenis, en zeker de economie zich nooit herhaalt. Wat nu gebeurt, is nog nooit gebeurt, novh de Amerikaanse kredietcrunch, als de eurocrisis die in feite overheidstekorten betreft. De meeste (alle) economisten steunen zich op waarnemingen over vroegere feiten, die ze vervolgens extrapoleren naar vandaag en (over)morgen. Dit is wetenschappelijk hoogst betwistbaar. (wordt vervolgd)

    Beantwoorden
  • 2. Frank Roels  |  november 30, 2011 om 8:35 pm

    Hier wordt de doctrinaire houding vergeleken met wetenschappelijke kennis van Paul De Grauwe en Paul Krugman; en de obsessie van ECB bestuurders voor inflatie, gesteund op oude ervaringen: http://www.dewereldmorgen.be/artikels/2011/09/12/dogmatici-rijden-economie-in-de-vernieling-deel-1
    De houding van de ECB wordt ook bevestigd door de Belgische bestuurder, Peter Praet. Het is dus geen Duits offensief, maar de onafhankelijkheid van banken tegenover de politiek. Stel u voor dat politiekers zouden kunnen beslissen wat banken moeten doen…DiRupo, Zapatero, Papandreoe!! Dat zou het einde zijn van de vrije markt; dat wordt potverteren door werklozen en bruggepensioeerden van alles wat ondernemers en bankiers hebben opgebouwd. neen, de banken moeten kunnen voorschrijven aan de politiekers wat die moeten doen tegen de werklozen.

    Beantwoorden
    • 3. jefc  |  december 1, 2011 om 9:37 am

      U bent een groot ironicus, heer Roels! En een begaafd marketeer…

      Beantwoorden
  • 4. Uwe Hayek  |  december 11, 2011 om 2:19 pm

    “Berlijn moet ten spoedigste de herinnering aan Weimar uit het nationaal geheugen zien te bannen, in plaats van Europa mee te sleuren in een benedenwaartse spiraal.”

    Er is een gezegde : “we leren één ding uit de geschiedenis : dat mensen niets leren van de geschiedenis”

    Bovenstaande quoot gaat nog een stap verder : “je vergeet best de geschiedenis, stel je voor dat je er iets uit zou leren”.

    Ja, mijnheer Coeck, U verkiest een Fuhrer.

    Lees het boek ” Wij verkiezen een Führer : De Economische Oorzaken van Racisme en Oorlog in de Twintigste Eeuw ” van Martin De Vlieghere maar eens.

    http://workforall.net/Martin_de_vlieghere_wij-verkiezen-een-fuhrer.html

    (de eerste de beste link die ik kon googlen, ik weet niet echt waat workforall voor staat)

    Uwe Hayek.

    Beantwoorden
    • 5. jefc  |  december 11, 2011 om 3:57 pm

      U hebt gelijk: mensen leren weinig uit de geschiedenis. Ze leren bv. niet dat de geschiedenis zich doorgaans NIET herhaalt. Het is dus niet omdat onder Weimar een hyperinflatie ontstond die (mede) tot de oorlog heeft geleid, dat dit nu weer zal gebeuren.
      In mijn laatste zin heb ik het woord ‘herinnering’ wat te elliptisch gebruikt, dat is waar. Beter ware geweest: obsessie. In geen geval is het een pleidooi om de geschiedenis maar te vergeten.
      Als de Duitsers konden afrekenen met de grootste nationale obsessie, die van het Derde Rijk, waarom dan niet met de onprettige effecten van de (democratische) Weimar Republik?
      Dat afrekenen is geen historisch automatisme, maar een collectieve en individuele wilsdaad.
      Waarom ik daarmee zou pleiten voor een Führer, ontgaat me.
      Workforall was misschien de eerste maar kennelijk niet de beste link die u in dit verband kon vinden. (jc)

      Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.337 andere volgers


%d bloggers liken dit: