Wordt het inflatie-gevaar overdreven?

november 30, 2011 at 8:50 am 4 reacties

Dit stukje was bedoeld als een commentaar op de vorige post, Jef Coecks bedenkingen bij Duitslands aarzelingen om te doen wat nodig is om de euro in stand te houden.  Omdat het nogal  fors is uitgevallen, plaats ik het hier.

Tom Ronse

Ik ben het met Jef eens dat Duitsland met vuur speelt. Verkeerde beslissingen (of geen beslissingen) in Berlijn kunnen een wereldwijde depressie in gang zetten. Deflatie, niet inflatie, is het meest acute gevaar. Dat betekent echter niet dat Duitslands vrees voor inflatie enkel op akelige herinneringen aan de Weimar-republiek berust.  Net als in de Weimar-republiek groeit het geld veel sneller dan de economie. In heel de wereld. Al decennia lang maar de trend heeft zich versneld sinds het uitbreken van de krisis in 2008. In de laatste jaren hebben de grote landen ‘biljarden’ dollars, euro’s, RMB’s, ponden en yens gecreeerd om de deflatiespiraal af te remmen. Hoe komt het dat dit inflatoir beleid al die jaren slechts matige inflatie veroorzaakte?  In de eerste plaats door de globalisering die de loonkosten drukte en de wereld overspoelde met goedkope producten. Maar ook doordat de wildgroei van financiele markten aan het geld, dat zou ontwaarden als het in circulatie zou blijven, steeds meer beleggingsmogelijkheden buiten de reele economie bood.

Door een deel van de geldgroei te steriliseren, voorkwam de exponentiele groei van de financiele activa inflatie. Maar dat betekende eigenlijk alleen dat de inflatie een andere vorm nam: asset inflation. De vorm van bubbels, zeepbellen die groter worden naarmate de wet van vraag en aanbod de prijs  van mooi verpakte gebakken lucht de hoogte indreef. Die bubbels bestaan uit schulden die de reele economie moet afbetalen. Het duurt een tijd eer het besef rijst dat ze daar niet toe in staat is.  Dan ontstaat paniek, een vluchtreflex. Men zoekt naar veiligheid, bescherming tegen ontwaarding. Die vluchtreflex limiteert de politieke keuzes. Elke staat ziet zich gedwongen om de maatregelen te nemen die nodig zijn om een kapitaalvlucht tegen te gaan. Dat betekent bezuinigingen, ook al zijn die maar een doekje voor het bloeden. Ze remmen de groei van de schuldenlast af maar door hun negatief impact op de groei van de reele economie, ondermijnen ze tegelijk het vermogen om hem af te betalen. Het probleem blijft.

Met zijn politieke eenheid, zijn militaire suprematie en het cruciale voordeel dat zijn geld de  internationale reservemunt blijft, heeft de VS  sowieso een enorme voorsprong in de concurrentie voor kapitaal, die meer en meer neerkomt op vertrouwen in het vermogen om schulden af te betalen. Dat komt neer op vertrouwen in het vermogen om bubbels in stand te houden.  Hoe meer bubbels imploderen, hoe nerveuzer het financieel kapitaal zoekt naar een veilige haven. Hoe meer het wegtrekt van wat de volgende implosie zou kunnen zijn.  Die kapitaalvlucht drijft daar de rentevoet omhoog en bevriest er zo de reele economie.  Omdat het geld er geen veilige haven vindt, kan de expansie ervan er enkel tot inflatie leiden. Dat is wat Griekenland zou ondergaan als het het advies van de Griekse KP en andere linkse groepen zou volgen en terug zou keren naar de drachma.  In naam van de verdediging van de werkende bevolking zou de koopkracht van de werkende bevolking worden uitgehold. Om hyper-inflatie te voorkomen zouden er bezuinigingsmaatregelen moeten worden genomen die niet minder hard zouden zijn dan deze die de Grieken nu terecht zo woedend maken.

Geen wonder dat Duitsland aarzelt om de geldkraan open te draaien. De risico’s  zijn enorm.  Maar de risico’s om het niet te doen zijn op korte termijn nog groter. Linkse economen zoals Paul Krugman  minimaliseren echter het inflatie-gevaar. Met luchtspiegelingen over een new ‘New Deal’  verbergen ze de harde waarheid dat er binnen de paradigmas van het kapitalisme geen kruid gewassen is tegen deze krisis.  Een beleid van bezuinigingen  verlamt de reele economie en dus ook het vermogen om schulden af te betalen. Een stimulusbeleid voorkomt dat acute gevaar maar maakt het schuldenprobleem nog groter. De regeringen en centrale banken hebben geen echte keuze. Ze kunnen hoogstens van de ene kant naar de andere zwalpen. En dat is wat ze doen.

In 2009-2010 zwalpten ze naar de stimuluskant. Het gevaar was dat de implosie van bubbels een kettingreactie zou in gang zetten die naar een algemene ontwaarding zou leiden. Een deflatiespiraal die zich naar een depressie zou boren waarnaast die van de jaren 1930 kinderspel zou lijken. Om dat te beletten werd in die twee jaren werd meer geld gecreeerd dan ooit tevoren. Dat geld heeft gediend om ontwrichtende bubbel-implosies tegen te gaan. Zo hielden ze bubbels in stand, wat wil zeggen, claims van financieel kapitaal op een deel van de winst die de reele economie in de toekomst zal opbrengen. Hoe meer de reele economie onmachtig blijkt om aan die eisen te voldoen, hoe meer het fictieve karakter van een bubbel zichtbaar wordt.  Hoe meer de overheid de implosie van  bubbels belette, hoe meer het probleem van de niet-afbetaalbare schulden zich verplaatste van de private naar de publieke sector.  Dus zwalpten de autoriteiten naar de soberheidskant.

Daar ligt het accent nu. De ontwaarding moet op een of andere manier voortgaan en voor de kapitaalbezitters kan dit het best gebeuren door een ontwaarding van de lonen, pensioenen en andere sociale uitkeringen. Hun probleem is  dat de slachtoffers daarvan hun lot, hoe logisch het ook is, niet lijdzaam willen ondergaan. 2011 was een jaar van soberheidsoffensieven maar ook een jaar van spectaculair verzet ertegen.  Dat is angstaanjagend voor de autoriteiten. Ze moeten hun rethoriek  bijschroeven. Maar wat hun beleid betreft hebben ze niet veel keuze.

Ze hebben geen plausibel scenario om uit de krisis te geraken. Ze hebben geen toekomst voor ons. Ze rotten maar aan, onderwijl onze planeet onbewoonbaar makend voor onze nakomelingen. Het is hoog tijd om outside the box te denken en ons een post-kapitalistische samenleving in te beelden.

 

Entry filed under: Ekonomie, Samenleving, VS. Tags: , .

OP NAAR HET VIERDE RIJK? HEEFT HET PAPIEREN BOEK NOG EEN TOEKOMST? (1)

4 reacties Add your own

  • 1. Adrien Verlee  |  december 1, 2011 om 11:10 am

    Het probleem is de spagaat waarin de systeemvriendelijke politici en de kapitalen mee te doen hebben. Te weten de economie die alsmaar hogere eisen stelt qua planning, maar die dan botst op de anarchie van de markt.

    Kijk je terug dan is er meer aan de hand dan de inflatie-angst.
    Geld, dat is een kwantiteit om een kwaliteit mogelijk te maken, of te verwerven. De vertaling is dus kwantitatief, met negatieve kwalitatieve gevolgen.

    Inflatie is, meen ik mij te herinneren, voor systeemeconomen acceptabel mits zij maar matig is. Een econoom zal het kunnen uitleggen – ik niet – maar inflatie impliceert een element van planning. Dat verkleint dan die spagaat.

    Maar nog interessanter is de connectie van de geldontwaarding door inflatie met de kwaliteit van leven. Dat de ontwaarding van het geld, als kwantitatieve bemiddeling tot kwaliteiten, het geld als doel problematiseert.

    Natuurlijk, maak dat maar eens wijs aan 6 miljard mensen. Ik krijg het zelfs niet uitgelegd aan geestverwanten.

    Beantwoorden
    • 2. tomasronse  |  december 2, 2011 om 7:40 am

      Ik geloof dat het Mark Twain was die opmerkte, “unclear writing usually reflects unclear thinking”.

      Beantwoorden
      • 3. Adrien Verlee  |  december 3, 2011 om 12:16 pm

        Een mooi citaat.
        Misschien dat onze ideeën weinig uit elkaar lopen. Het vraagt wat abstract denken.
        Geld is (hoofdzakelijk) een ruilmiddel (dus een kwantiteit), waarmee je een of andere kwaliteit wil realiseren.
        Inflatie = geldontwaarding = ontwaarding (van een) ruil. De kwantiteit gaat voor op de kwaliteit; …als er niets gebeurt.
        Daarom impliceert (normaal gezien) inflatie een regeling, een ordening van de maatschappij (Denk aan de monetarist Friedman.en zijn vergif dat inwerkte op Reagan-Thatcher).

        De problematiek van geld als een kwantiteit tegenover kwaliteit die juist door middel van die kwantiteit wil verworven worden, dat zien we in allerlei initiatieven, als Oxfam, de Lets, eertijds de ‘ruilhandel’ van bedrijven toen het EMS kraakte, ergens in de jaren 1980 (?), enz.

        Ik bedoel maar te zeggen, dat het goed is te weten wat er aan de hand is. Dat je weet hoe het geld als (fout) doel zichzelf problematiseert.

  • 4. jefc  |  december 2, 2011 om 2:08 pm

    De toestand op zich is natuurlijk warrig, niet het minst omdat de Duitsers niet het achterste van hun tong laten zien. Ik citeer een onverdachte bron, de Belgisch-Britse economist Paul De Grauwe (in HUMO 3717/48): ‘Misschien, denk ik, maar ik kan het niet bewijzen, willen sommige Duitsers de Bundesbank zien herrijzen. Want als meneer Weidmann, president van de Bundesbank, vandaag in Frankfurt aan die ECB-tafel zit, dan denkt die toch: hoe komt het toch dat ik niet meer macht heb dan die kerels uit Malta en Cyprus hier naast mij? De berekening van sommigen is, denk ik, laat de boel maar springen, dan wordt de Bundesbank weer de onbetwiste monetaire leider van Europa.’
    De Grauwe houdt zich niet in: ‘En intussen profiteren de Duitsers ongelooflijk van de crisis: met hun lage rente kunnen zij hun begrotingstekort bijna gratis financieren! Eigenlijk is Duitsland een soort hedge fund binnen de eurozone geworden: ze kunnen fantastisch goedkoop lenen en dat geld dan uitzetten tegen een mooi rendement. Geld dat ze zelf geleend hebben tegen 1,8 procent, lenen ze door aan de Ieren tegen 5 procent! Dat is een enorme bron van inkomsten. En nog blijven ze klagen: ‘Wij moeten altijd betalen!’ Terwijl juist de anderen een soort herstelbetalingen ophoesten – niet van Duitsland naar de rest van de wereld maar van de rest naar Duitsland. Beter kan je het toch niet hebben.’
    Merkel is dus niet enkel bezeten door de historische angst voor een hyperinflatie.

    Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.204 andere volgers


%d bloggers op de volgende wijze: