ZWARTE PIET EN DE SCHOORSTEENMAATSCHAPPIJ

december 5, 2011 at 11:13 am Plaats een reactie

door Harriet Duurvoort

 

Hoe lief je het Sinterklaasfeest ook hebt: Zwarte Piet blijft altijd controversieel. Probeer het maar eens aan een buitenlander uit te leggen. Kansloos. Zoals een – overigens blanke – Amerikaanse kennis me ooit toebeet toen hij een chocoladeletter met vrolijk lachende Piet in handen kreeg: ‘Wow. Verkopen ze ook fucking chocolate swastika’s?’

Revolutie
Bob Marley’s Redemption Song en ander zwaar geschut worden in stelling gebracht om je ter verantwoording te roepen over hoe het in vredesnaam mogelijk is dat zwarte Nederlanders, Surinamers en Antillianen dit over hun kant laten gaan en geen revolutie beginnen. ‘Emancipate yourselves from mental slavery’, een urgenter aanleiding kan er niet zijn.


Het is ook moeilijk uit te leggen. Zwarte Piets broertjes, zoals het lappenpopje Gollywog, de kleine Sambo en de minstrels en blackfaces, zijn internationaal het symbool geworden van alle bloedige ellende die de zwarte mens in de loop van de geschiedenis is aangedaan, hoe onschuldig ze ook overkomen. Gollywog was tot de jaren vijftig in Engeland even populair als de teddybeer, maar pas nog werd een oma uit Manchester gearresteerd omdat ze er een in de vensterbank had gezet. Hate crime. De dikbelipte, kleine zwarte Sambo, die in een kinderboek doldwaze avonturen beleeft, werd in nota bene Japan verboden, dat bezweek onder grote Amerikaanse druk. Om dezelfde reden schijnt Schiphol Zwarte Piet in het diepste geheim van de luchthaven te weren. Stiekemerds.

Apetrots
Wij Nederlanders zien het niet zo, leg ik onvermoeibaar uit aan mijn woeste internationale gasten. Als Zwarte Piet al iets symboliseert, dan is het gezelligheid. Oerhollands met liefst een knapperend haardvuur. Minzaam glimlachend doe ik er dan altijd graag een schepje bovenop door te zeggen dat Zwarte Piet eigenlijk mijn eerste black rolemodel was. Eerlijk is eerlijk: als fanatiek Sintgelovend, half Surinaamse kleuter in de jaren zeventig dacht ik dat Piet een Surinamer was, net als mijn vader. En ik was apetrots, natuurlijk.

Ook ik heb altijd reikhalzend uitgekeken naar de vroege novemberdag dat de stoomboot aankwam. Er was het enigszins vage verhaal dat Piet zwart was vanwege zijn geworstel in de schoorsteen, maar dat verklaarde dan niet dat hij ineens een egaal bruine huid had en, zeker naarmate de exodus uit Paramaribo massalere vormen begon aan te nemen, steeds vaker met een aangedikte Surinaamse tongval ging spreken.

Even voor het tijdsbeeld in mijn jeugd: Surinamers waren de kutmarokkanen van de jaren zeventig. Ze haalden vooral de kranten als junks en messentrekkers. Klein als ik was, schaamde ik mij daarvoor en deed braaf mijn best het beeld bij te stellen door steevast op te staan voor oudjes in de bus. Piet had een zalvend effect op dit alles. Stelt u zich voor: het ganse jaar wordt over zwarte mensen gezeurd en word je op school gepest om je kroeshaar, maar ineens wil iedereen zwart zijn en is het te cool als je je niet hoeft te schminken omdat je al zwart bent. Die eer viel donkere kindjes ten deel.

Surinamer Piet
Ik schminkte mijn huid gretig zwart want ik was veel te wit om een geloofwaardige zwarte piet te zijn. Bang was ik nooit voor Piet. Ik was de braafheid zelve, verwachtte alleen maar snoep en hoopte dat de pestkoppen uit de klas de roe kregen. Hij was als de stoere grote broer die iedereen op zijn nummer zou zetten. Met Zwarte Piet was er eindelijk iemand die bij ‘ons’ hoorde en wél populair was. Want zeg nou zelf. Piet was duidelijk een soort Surinamer. Wel een heel belangrijk soort, dat zag je aan zijn kleedstijl. Een prins of in elk geval hoge adel. Klassiek en een beetje ouderwets, hoewel zijn afrokapsel en grote oorringen weer helemaal seventies funk en hip waren.

chocolate swastika

Ook de avond dat ik, fluisterend omdat mijn slapende zusje het geheim nog niet mocht weten, door mijn moeder wakker werd gemaakt met de ontredderende mededeling dat Sint en Piet niet bestonden, staat me nog helder voor de geest. Mijn wereld stortte in. Wie zou volgen? Jezus Christus…?

Sarcastische Sinterklaashumor
Op de middelbare school besloot onze klas, die voor een goed deel bestond uit wat later ‘allochtonen’ zouden gaan heten, dat Sinterklaas natuurlijk gevierd zou worden; dat was gewoon ontzettend gezellig. Wel waren er twee Sinterklazen, een zwarte en een blanke, en ook de Pieten waren gemengd. Het is de laatste keer dat ik me geschminkt heb. Thuis vierden we nog altijd Sinterklaas, met lootjes en surprises, maar Piet transformeerde, in hilarische dichtkunst, van naïef, blij knechtje tot zwart-bewuste Malcolm X-adept. Sarcastische Sinterklaashumor van meiden die zich steeds ongemakkelijker voelden met het kinderfeest.

Jan Schenkman, bedenker van het Sinterklaasfeest in zijn huidige vorm en componist van Zie ginds komt de stoomboot (1850), is de geestelijk vader van Zwarte Piet. Piet ziet eruit als een zwarte page. Een page was een must have voor de welgestelden in de Gouden Eeuw, een prachtig uitgedoste zwarte knecht. Wie een paar jaar geleden de tentoonstelling Black is Beautiful heeft bezocht, kon ze in vol ornaat bewonderen op prachtige doeken van Neerlands beroemdste meesters. Het is echt een geval van: zoek de verschillen met Piet. En nee, deze page had toen meestal geen arbeidscontract. Maar laten we daar nu niet over zeuren.

Blauw en groene Pieten
En toch pleit ik niet voor het afschaffen van Zwarte Piet. Kom nou. Sinterklaas is gewoon een leuk feest. Ook ik heb er onvergetelijke herinneringen aan. Maar het is anno 21ste eeuw, in een land waar in de grote steden het overgrote deel van de kindjes onder de 6 allochtoon is, wellicht eens tijd het blackface-gehalte van het feest aan de wilgen te hangen. Maar wel zonder het historische karakter van het feest aan te tasten. Niks geen gezeur met blauwe en groene feestpieten. Want geen Nederlander zal betwisten dat Piet zwart is omdat hij door de schoorsteen kruipt.

Dus: Laat die arme Piet dan ook gewoon weer door de schoorsteen komen! Gewoon traditiegetrouw terug naar de zwarte veegjes. Mijn droom: pieten, zwart, bruin, beige of blank, allemaal met schattige veegjes van roet uit de schoorsteen. Of gooi ik dan roet in het eten?

Harriet Duurvoort is freelance journalist.

http://www.volkskrant.nl/vk/nl/3184/opinie/article/detail/3048720/2011/11/24/Laat-die-arme-Piet-gewoon-door-de-schoorsteen-komen.dhtml

De huidskleur van Piet is in Nederland al tientallen jaren een groot discussiepunt. Het stamt nog uit de tijd toen Nederland zichzelf het vaandel van verdraagzaamheid had toegewezen. Soms geeft de Zwartepietkwestie aanleiding tot hilariteit, soms ook tot satire en spot.
Getuige deze videopreek van dominee Gremdaat (aka Paul Haenen, aka Margreet Dolman). (jc)

Dominee Gremdaat: Zwarte Piet is lief

Als kind was dominee Gremdaat verliefd op Zwarte Piet, terwijl hij toch hetero is. Hij zag in Zwarte Piet dynamiek, liefde, seks en toekomst.

lees het volledige artikel

 

Entry filed under: Europa, godsdienst, Nederland, Samenleving. Tags: , , , , .

HEEFT HET PAPIEREN BOEK NOG EEN TOEKOMST? (1) B O E K : DE KROKO’S VAN LINDA DE WIN

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.204 andere volgers


%d bloggers op de volgende wijze: