HET WONDERBAARLIJKE CONGO

december 15, 2011 at 9:20 am Plaats een reactie

door Walter Zinzen


Er is iets vreemds aan de hand met de verkiezingsuitslagen in Congo. Iedereen  – behalve president Kabila – is er van overtuigd dat er fraude is gepleegd of althans aanzetten daartoe, maar iedereen – behalve Tshisekedi – vindt ook dat zulks de uitslag niet wezenlijk heeft beïnvloed.

Zelfs de strengste criticus , het Amerikaanse Carter Centre , dat in Katanga , het bolwerk van Kabila, stembureaus heeft aangetroffen met 100 % opkomst en100 % stemmen voor de zittende president, vindt dat  de volgorde van de officiële uitslag niet wezenlijk verschilt van de echte. M.a.w. Kabila heeft gewonnen, Tshisekedi is eervol tweede. Wellicht is het verschil tussen beide minder groot dan de twee miljoen stemmen  die  de kiescommissie heeft geteld,  maar wie maalt daar nu om?

Tshisekedi natuurlijk, want die heeft andere cijfers. De dag na de verkiezingen , toen er in de meeste stembureaus nog volop geteld werd, kende hij de echte uitslag al : hij had gewonnen met 55 % van de stemmen. Nu doet hij er nog een paar percentjes bovenop. Zijn cijfers zijn natuurlijk wel betrouwbaar maar hoe hij ze heeft bekomen vertelt hij niet. Toch is die officiële uitslag zo gek nog niet : Tshisekedi wint in de streken waar dat verwacht werd : Kinshasa, een deel van Beneden-Congo, de twee Kasai-provincies (waar hij vandaan komt). In de Evenaarsprovincie wint Kengo wa Dondo (waar hij vandaan komt). Kent u Kengo nog? De beul van het Mobutu-regime, ook premier geweest en een grotere dief dan zijn meester? Kabila wint in Katanga (waar hij vandaan komt) en in het Oosten, maar niet met glans. Hij heeft met name in de twee Kivu-provincies heel wat stemmen verloren aan Vital Kamerhe (die afkomstig is van Kivu), de man die vijf jaar geleden zijn verkiezingscampagne heeft geleid, maar zich nu tegen hem heeft gekeerd.

Een heel genuanceerd beeld dus. Hoe knullig is de fraude geweest als Kabila genoegen moet nemen met minder dan 50 % ? Vergeleken met de 58% die hij in 2006 haalde (weliswaar in de tweede ronde) (°) is dat weinig minder dan een blamage. Als Joseph nog ooit eens met bedrog wil winnen moet hij Poetin om raad vragen. Die legt dat wel anders aan boord.

TWEE HOOFDROLLEN

De droevige waarheid is dat Kabila waarschijnlijk de minst slechte optie is, althans in de ogen van heel wat Congolezen.  Want aan deze presidentsverkiezingen zat geen goede kant. De strijd ging hoofdzakelijk tussen  Kabila,  een deugniet met bloed aan de handen , de spin in een uitgebreid corruptienetwerk,  en Tshisekedi, een man die al meedraait sedert 1960, toen hij als student lid werd van het door Mobutu tijdens zijn eerste staatsgreep opgerichte “college van commissarissen”. Later werd hij minister onder diezelfde Mobutu en  schreef hij niet alleen de grondwet voor de dictator maar ook zijn politiek programma (het zgn. Manifest van Nsele). Pas in de jaren tachtig keerde hij zich tegen zijn baas en vestigde hij zijn reputatie als heroïsche opposant . Hij was toen immens populair maar ontpopte zich tot een Congolese De Wever. Hij bakte nergens iets van.

Een Congolese vriend vergeleek hem met een stervoetballer , die vaak alleen voor het doel staat maar toch nooit scoort. Drie keer is hij premier geweest in de nadagen van Mobutu , maar de tiran verjagen lukte hem niet. Tijdens de oorlog met Rwanda (1998-2003)  sloot hij een pact met de vijand, wat zijn ster aardig deed verbleken. Zijn ongetwijfeld grootste blunder was dat hij in 2006 niet meedeed aan de eerste democratische verkiezingen in 40 jaar. Toen had hij een reële kans om Kabila te verslaan. Vandaag is hij oud, ziekelijk en kennelijk niet meer in staat om een samenhangende toespraak te houden. Op een iet of wat gestructureerde visie op de toekomst van zijn land of op iets wat op een regeerprogramma gelijkt heeft niemand hem kunnen betrappen. De macht veroveren, dat was zijn enig programmapunt.

Dat geldt trouwens ook voor Kabila zij het dan dat zijn programmapunt was de  macht te behouden. Hij  beriep er zich tijdens de verkiezingscampagne op dat hij Congo weer vrede had bezorgd (een aperte leugen) en dat hij het land wou doen  aansluiten bij de ‘moderniteit’. Dat laatste is waar : in Kinshasa worden megalomane projecten opgezet (of zelfs uitgevoerd)  maar aan de ondervoeding van 70 % van de bevolking, de schrijnende armoede, de beschamende huisvesting , de kwaliteit van het onderwijs, de toegang tot schoon water, een falende gezondheidszorg is niets, helemaal niets gedaan.

GEOGRAFISCHE VERSCHILLEN

Van de 11 presidentskandidaten was er , met wat goede wil, welgeteld één die iets had dat op  een echt verkiezingsprogramma leek : Vital Kamerhe. Zijn ambitie was de Congolese Lula te worden, de Braziliaanse president die wél de armoede in zijn land heeft teruggedrongen. Maar de kiezers hadden er geen oren naar. Zelfs in zijn geboortestreek lukte het hem niet meer stemmen dan Kabila te behalen.  Zijn landgenoten verweten hem dat hij ze in 2006 had gevraagd voor Kabila te stemmen  en nu beweerde dat Kabila niet deugde. Ofwel loog hij in 2006 ofwel in 2011. Een leugenaar en verrader dus , zo meenden vele Congolezen.

Al wie de bezwaren tegen Tshisekedi en Kamerhe deelde bleef ofwel thuis  of stemde  voor Kabila, vaak met dicht geknepen neusgaten.

Ongeveer een jaar geleden al startte in zowat heel Congo een fluistercampagne . Die kwam er kort en goed op neer dat het opnieuw oorlog zou worden als Kabila niet herkozen zou worden : Si Kabila perd, c’est la guerre. Vooral in het Oosten zat de schrik er goed in. Daar weten ze nog heel goed hoe gruwelijk de oorlog met Rwanda en Uganda is geweest. In de Kivu-streek  lopen trouwens nog altijd gewapende bandietenbendes rond , die verantwoordelijk zijn voor honderden moorden en duizenden verkrachtingen. Ook de regeringssoldaten van Kabila blazen hun partijtje duchtig mee. Het zijn uitgerekend die heren, die de fluistercampagne kracht bij zetten. Dat Kabila zijn – al dan niet vermeende – overwinning wederom aan dat Oosten te danken heeft is dan ook geen toeval.

In het Westen , zeker in Beneden-Congo, waar het nooit echt oorlog is geweest en waar ze ook vijf jaar geleden al niets van Kabila moesten hebben , stemden ze onbekommerd op Tshisekedi. Daar snakten de kiezers naar verandering, in het Oosten waren ze er juist bang voor. Met Kabila wisten ze tenminste waar ze aan toe waren. Ondertussen schijnt iedereen vergeten te zijn dat er op 28 november ook parlementsverkiezingen zijn geweest.

KOPPIG MAAR GEEN KILLER

De uitslag daarvan zal hooguit over een maand of zo bekend zijn. Dat wordt toch nog iets om naar uit te kijken. Met 18.000 kandidaten voor 500 zetels, voor een groot deel onafhankelijken, de rest behorend tot meer dan 400 partijen , is de vraag niet onterecht of Kabila dan wel Tshisekedi dan wel geen van beiden een meerderheid in het nieuwe parlement zal hebben. Onmiddellijk daarop volgt de vraag – we zijn in Congo –   wie van de twee het meeste geld ter beschikking heeft om die meerderheid alsnog te kopen. Als Tshisekedi nu eens geen koppige ezel was zou hij met wat handigheid het eerste-ministerschap kunnen opeisen en Kabila dwingen tot een soort van cohabitation .

Maar neen, met minder dan het presidentschap zal de “Lider Maximo”, zoals zijn bijnaam luidt, nooit genoegen nemen. Het is zelfs te betwijfelen of hij de rol van oppositieleider zal willen spelen . Veeleer zal hij in zijn huis aan de Rue des Pétunias blijven mokken en adreskaartjes uitdelen waarop tot de dag van zijn dood “Président élu de la République Démocratique du Congo” zal staan. Andermaal zal hij voor de goal staan en geen doelpunt maken.

Zijn gram halen bij het Hoog Gerechtshof zal hij evenmin doen. Dit keer terecht. In volle verkiezingscampagne heeft Kabila in dat Gerechtshof 18 nieuwe rechters benoemd. Die zullen het wel uit hun hoofd laten om de uitslag geheel of gedeeltelijk nietig te verklaren.

Velen vrezen daarom dat Tshisekedi zijn aanhang zal oproepen om in opstand te komen . In de internationale pers wordt hij een notoir oproerkraaier genoemd.  Dat doet hem onrecht aan.

Zeker, hij heeft tijdens de campagne een aantal ongelukkige uitspraken gedaan. Maar hij heeft geen militie, hij is altijd de kampioen van de ongewapende oppositie geweest. Zijn supporters mogen zich dan al eens als  heetgebakerde standjes gedragen, doden hebben ze niet op hun geweten. De moordende kogels , die alles samen de afgelopen dagen meer dan 20 slachtoffers hebben gemaakt , kwamen alle  uit geweren van de Republikeinse Garde ( in feite de privé-militie van Kabila) , de politie  of het leger. Niet Tshisekedi heeft ze de dood ingejaagd maar Kabila.

KRITISCHE MASSA

Dat neemt niet weg dat het breed verspreide ongenoegen over de verkiezingsuitslag weg genomen zou moeten worden. Dat kan maar op één manier : door de verkiezingsuitslagen van de stembureaus te vergelijken met de resultaten van de kiescommissie. In de stembureaus zijn de stemmen geteld in bijzijn van getuigen, die ook hun handtekening hebben gezet onder de processen-verbaal. De uitslagen werden uitgehangen en per sms het land rondgestuurd. Het zou de ‘onafhankelijke’ kiescommissie sieren als ze die uitdaging zou aannemen. Het zou veel tijd vergen, zeker (er waren meer dan 60.000 bureaus) maar het zou de rust doen terugkeren en de vrede garanderen. En dat was toch de inzet : des éléctions transparentes et appaisées  ?

De kans dat de kiescommissie dit alsnog doet is onbestaande. Op 17 december maakt het Hoog Gerechtshof de uitslag officieel en definitief . Didier Reynders pakt zijn koffers al om nadien de eedaflegging van Kabila bij te wonen. Niemand kan voorspellen wat er daarna gaat gebeuren. Toch is er ook ruimte voor optimisme.

In dit wonderbaarlijke land dat Congo heet liggen het beste en het slechtste vaak niet ver uit elkaar. Jean-Claude Willame, één van de best ingelichte Belgische Congo-watchers, formuleert het zo :

Ce qui reste toutefois étonnant dans ce pays où l’Etat reste à (re)construire, c’est la réalité d’individus et de strates d’hommes (et surtout de femmes) compétents, intelligents, présents dans différents niveaux de la société (à la société civile, dans l’opposition, dans les sphères hautes et moyennes du pouvoir…), parfaitement branchés sur les contingences et les contraintes du monde extérieur : malheureusement, ils ne forment pas encore une  masse critique  capable d’imprimer de vrais bouleversements politiques dans leur pays. »

Beter kan niemand het zeggen.

 

 

(°) Kabila heeft zijn slechte uitslag al lang geleden zien aankomen. Daarom liet hij  zowel de grond- als de kieswet veranderen. De tweede ronde werd afgeschaft. Zo vermeed hij een tweekamp zoals in 2006. Tegenover een verdeelde oppositie in één enkele ronde kon hij makkelijker winnen. Dat heeft hij goed gezien. Eigenlijk zit hem daar de échte fraude.

Walter Zinzen is ex-VRT-journalist en levenslang Congo-expert. Bij de verkiezingen was hij in het raam van Eurac uitgestuurd naar Kisangani als officieel waarnemer.

 

Entry filed under: Afrika, Ekonomie, Foto en video, Media, oorlog, Politiek Belgie, Samenleving. Tags: , , , , , .

DE SUPREMATIE VAN DE FINANCIËLE MARKTEN HEEFT HET PAPIEREN BOEK NOG EEN TOEKOMST? (2)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.204 andere volgers


%d bloggers op de volgende wijze: