GERARD MORTIER: Ik doe veel meer voor Vlaanderen dan de meeste politici

januari 22, 2012 at 3:56 pm 3 reacties

Gerard Mortier (1943) is een godenkind en een lastigaard. Hij begon zijn carrière in de muziekwereld bij het Festival van Vlaanderen, waar hij Jan Briers opvolgde. In 1981 werd hij intendant van de Munt, de Koninklijke Muntschouwburg in Brussel, die op een dieptepunt was beland. In tien jaar tijd heeft Mortier de Munt op de internationale kaart gezet, zij het met achterlating van een grote financiële put. Minister Louis Tobback, die tot opdracht had die put te vullen, heeft daar nooit over geklaagd. Hij was integendeel vol lof over Mortier: ‘Als deze man in de politiek was gegaan, zou hij op zijn minst premier zijn geworden.’
Na de Munt werd Mortier gevraagd om de Salzburger Festspiele te gaan leiden, een icoon voor elke operaganger. Hij ging zo vernieuwend tewerk dat bij zijn afscheid enkele jaren later doodsbrieven werden gedrukt om het ‘heuglijke’ nieuws te verspreiden.
Mortier vertrok naar Trier om er een nieuw project, de Ruhr Triennale op poten te zetten. Hij kreeg nu eindelijk zijn zin: een vernieuwing van het operagebeuren en een verjonging van het publiek.

Dat trachtte hij ook te bewerken toen hij in 2004 verkaste naar Parijs, om er directeur te worden van de Opéra National. Maar erg vernieuwingsgezind waren ze er niet. Mortier werd niet echt opgenomen in de ‘hofhouding’ en kreeg harde lastercampagnes te verwerken. Toch zette hij zijn zin door – intussen blijkt de restauratie in Parijs in volle gang.
Een bijzonder kort intermezzo van zijn loopbaan speelde zich af bij de New York City Opera. Deze instelling had hem aangetrokken in 2008 maar nog voor hij goed en wel aan de slag kon lag Mortier al overhoop met het bestuur. Over budgetten en door de opdrachtgever gebroken financiële beloften. Misschien ook wel omdat hij in dezelfde periode te kennen zou hebben gegeven belangstelling te hebben voor het intendantschap van de Beyreuther Festspiele?
Sinds vorig jaar verblijft Mortier, voor zover bekend naar algemene tevredenheid, in Madrid als directeur van het Teatro Real. En als dat ophoudt, weet hij al waar naartoe.
Kris Smet interviewde hem, exclusief voor het Salon van Sisyphus, bij een dubbelopvoering Tchaikovsky/Stravinsky. Daarover leest u een korte introductie na het interview. (jc)

door Kris Smet

MADRID – Teatro Real, januari 2012

Kris Smet: Voelt u de Spaanse crisis in uw Teatro Real?

Gerard Mortier: ‘Ja, natuurlijk. Maar we hebben al veel besparingen doorgevoerd en ik heb ook veel bijgeleerd sedert mijn tijd in de Munt. Wij kregen vorig jaar een budget van 57 miljoen, nu nog 51 miljoen. Het is normaal dat als iedereen bespaart wij dat ook moeten doen. Ik heb vooral bespaard op de decors. De kunstenaars moeten ook inleveren, want als zij niet mee besparen wordt het theater gesloten en hebben ze geen werk meer. En het personeel heeft zelf initiatieven genomen. Het orkest heeft bijvoorbeeld zelf besloten geen zondagsvergoeding meer te vragen.’

KS: Volgt u de Belgische politiek nog?

GM: ‘Natuurlijk. Het initiatief van de Belgische jongeren  die genoeg hadden van de discussies onder politici en dat lieten blijken met een betoging, vond ik interessant. Op een moment dat de wereld in brand staat door de globalisering, de Arabische Lente, het atoomprogramma van Iran, de ineenstorting van het kapitalisme – die aangekondigd was – op dat moment zitten discuteren over BHV, over het feit dat 200.000 mensen geen tweede taal willen leren, dat is toch buiten alle proporties.

‘Ik ben zeer ontgoocheld in Bart De Wever . Ik was één van de weinige intellectuelen in Vlaanderen, die hem aanvankelijk gesteund hebben. Hij had twee positieve punten: hij heeft de macht van het Vlaams Belang gebroken en hij nam duidelijk stelling i.v.m. Vlaanderen.  Hoewel ik zijn conservatieve houding t.a.v. de kunst natuurlijk sterk afkeur.
Maar als ik dan zag hoe hij tijdens de onderhandelingen steeds negatief reageerde, zag ik natuurlijk de druk van de Vlaams Belangers bij zijn achterban. Hij heeft de sterke man willen spelen en hij heeft zichzelf buiten spel gezet…
De  staatsman die alleen zijn eigen programma wil gerealiseerd zien, is een dictator.Een groot staatsman moet compromissen kunnen sluiten, zonder zijn eigen identiteit te verliezen.
Mensen die volgens mij een geweldig slechte invloed hebben, zijn types als Siegfried Bracke, bij wie ijdelheid een ideologie wordt.

‘In het Prado hangt een werk van Goya ‘El gran Cabron’ (de grote bok) waar je de menigte
met open mond  en in grote verdwazing naar dat vreselijk beest ziet gapen. (in populair Spaans betekent ‘cabron’ ook zoveel als ‘klootzak’/nvdr).
De Tea Party, Marine Le Pen, Geert Wilders, Bart De Wever, ze doen mij denken aan ‘El gran Cabron’, het zijn politici die met simplistische slogans de mensen proberen naar de mond te praten. In de huidige Belgische situatie zijn het de zes grote partijen die regeren en dat zal in de volgende legislatuur ook zo zijn, denk ik.’

KS:  Wat is uw antwoord daarop?

GM: ‘Het antwoord is de kunst. De grote fout van de  Europese politici is dat ze de Europese kunst niet benutten om de Europese gedachte te verdedigen. Europa is niet nieuw. Europa bestaat al 2100 jaar, sedert de Grieken. De nationale staten zijn een verschijnsel van de 18de, 19de eeuw. Ze zijn niet eeuwig, zoals de feodaliteit niet eeuwig was. Wie nu nationalist is, is reactionair, dat geldt ook voor de Vlamingen.

‘De Duitsers moeten eens nagaan wat Duitsland aan Frankrijk te danken heeft en vice versa. De romantiek kwam uit Duitsland, dankzij Madame de Staël, dankzij Chataeaubriand. En het rationalisme kwam uit Frankrijk naar Duitsland, dank zij Voltaire en Frederik de Tweede van Pruisen. Bedenk maar hoeveel bewondering Goethe had voor Napoleon, voor die zich als een dictator ging gedragen.
Denk aan de invloed van Spanje in Europa, ook in Vlaanderen. We hebben o.m. de Arabische invloed  op de Europese cultuur aan Spanje te danken.
Dat is het wonder van Europa, dat je door alle  grote steden kan reizen en al die verschillende culturen kan zien. Wat een tegenstelling tot de ‘langdradigheid’ van Amerika.’

KS:  Heeft dat wellicht uw beslissing beïnvloed om de New York City Opera te verlaten en  naar Madrid te gaan?

GM:  ‘Nee,ik ben niet in NY gebleven omdat zij zich niet aan hun afspraken hebben gehouden inzake de budgetering. En Spanje wou ik beter leren kennen. Duitsland, Oostenrijk, Frankrijk heb ik als intendendant meegemaakt en naar Italië wou ik niet, te veel ‘geberlusconiseerd’.

KS:  Mocht u niet voor de kunst gekozen hebben, zou u dan misschien voor een politieke carrière zijn gegaan?

GM: ‘Ik heb erover gedacht,. Ik hou van politiek omdat je de dingen alleen kan veranderen als je macht hebt. Ik was misschien wel graag Minister van Cultuur geweest. Maar door de mediatisering van de politiek en de banalisering van de media, hebben mensen zoals ik geen kans. Men zou de Minister van Cultuur moeten coöpteren, misschien de andere ministers ook. Om nu verkozen te worden moet je middelen gebruiken die ‘on-intellectueel’ zijn. Je moet ‘op café’ willen gaan en dat kan ik niet en wil ik niet.’

KS:  Hebt u geen spijt dat u niet voor de politiek gekozen hebt?

GM: ‘Nee, ik doe al mijn hele leven aan politiek, langs het theater. Mijn beleid is altijd een politiek statement geweest. Een statement over wat het theater moet zijn in de gemeenschap en wat  ik met het theater meedeel over mijn gemeenschap. Ik doe veel meer voor Vlaanderen dan de meeste politici.’

KS: Dat alles is voor u aan politiek doen?

GM: ‘Ja, ik ben een echte politicus. En denk niet dat ik geen interesse heb voor pensioenen en andere maatschappelijke problemen. Maar het ergste is dat politici zich zo door de markt hebben laten beheersen, dat de markt nu dicteert wat ze moeten doen. Dat is het einde van het kapitalisme. Voor de toekomst moeten politici de filosofen en de kunstenaars aan hun ‘hof’ verzamelen om de visie op de toekomst te formuleren.

‘Lees het boek van Habermas ‘Zur Verfassung Europas’, waarin hij pleit voor een transnationale democratie i.p.v. een post-democratische executieve federatie, zoals nu gebeurt met Merkel en Sarkozy – Sarkozy als schoothondje van Merkel. Lees ook Sloterdijk ‘Je moet je leven veranderen’.

KS:  De toekomst?

GM: ‘Er is nog zoveel te doen. Ik blijf zeker in Madrid tot 2016. Daarna ga ik les geven, o.m. in Oxford en mij blijven mengen in het publiek debat.’

—————————————————————————————–

NIEUWE PRODUCTIE   TEATRO REAL   MADRID
IOLANTA, BY TCHAIKOVSKY | PERSÉPHONE, BY STRAVINSKY

De opvoering van Iolanta van Tchaikovsky en Persephone van Stravinsky in een regie van Peter Sellars noemt Gerard Mortier één van de highlights van dit seizoen in het Teatro Real van Madrid. De twee opera’s gaan over een ideaal van schoonheid, poëzie en hoop, over de overgang van duisternis naar licht, over een initiatieritueel dat het leven van de hoofdpersonages drastisch verandert.

Iolanta, een koningsdochter, is blind geboren, maar niemand heeft haar dat ooit mogen zeggen. Alleen door de liefde krijgt ze het licht te zien. Persephone, dochter van Demeter, keert terug uit de onderwereld om de aarde opnieuw vruchtbaar te laten worden.

Solisten, orkest , koren (o.m. een kinderkoor) en vier Cambodjaanse dansers brengen, onder leiding van Peter Sellars, een adembenemende, bijna rituele opvoering van de zoektocht naar het licht.

Peter Sellars

Gerard Mortier: ‘Iolanta is een stuk waarin Tchaikovsky een metafoor gebruikt voor zijn eigen situatie als homoseksueel. Dat was niet aanvaard in zijn tijd en hij was  heel ongelukkig omdat hij  nooit de  echte liefde heeft gekend. Als hij ze  wou beleven moest het verborgen blijven. Hij tekent in Iolanta een gezelschap waarin iedereen weet dat het meisje blind is, en iedereen zegt dat dat niet bestaat. Het gaat over hoe de maatschappij voortdurend leeft met leugens en hoe men die leugens tot waarheid maakt.’

Kris Smet:  En wat is het antwoord op die leugens?

GM: ‘De spiritualiteit en de ascese. Iolanta is een zeer modern stuk in onze interpretatie. Door  de liefde ontdekt Iolanta ook de seksualiteit, geen gebanaliseerde seksualiteit, maar de seksualiteit in de liefde. Op dat moment komt de spiritualiteit. In de magnifieke aria van de wijsgeer zingt hij dat alle gewaarwordingen  niet alleen vleselijk zijn , maar ook spiritueel. Dat geldt ook voor het zien, voor de ogen. Het is overigens ongelooflijk revolutionair dat in het Tsaristische Rusland, de genezer van het meisje een zwarte Afrikaan uit Mauretanië is. Dat moet Geert Wilders maar eens komen zien.

‘Op het moment dat Iolanta voor het eerst het licht ziet hebben we het orthodox koor van de cherubijnen geïntroduceerd. Om het stuk zijn substantiële waarde te geven was het noodzakelijk het te laten volgen door ‘Persephone’. Dat  is een metafoor van Stravinsky over het ontstaan van de cultuur.

‘Cultuur komt uit agri-cultuur en daarrond hebben de geniale Grieken een grote mythe gemaakt. Hoe de liefde voor de onderwereld samen met de liefde voor de wereld te verklaren?
Dat heeft een spirituele dimensie, zeker als je weet dat Stravinsky en André Gide het stuk geschreven hebben in 1932, toen het fascisme opkwam in Europa. Zij hebben een lofzang geschreven op de schoonheid en over het aanvaarden van de dood.
Een van de laatste zinnen is: Het zaad moet sterven in de aarde om de lente te laten ontstaan.
Dat zijn gedachten die we te weinig cultiveren.’

Op 24 januari om 20.00 is de opvoering van Iolanta/Persephone live te zien on demand, voor de somma van 9,95 euro, op http://www.palcodigital.com. Photographs © Javier del Real / Teatro Real

Kris Smet is ex-journaliste en –programmamaakster van de openbare omroep (televisie)

Entry filed under: Europa, Nederland, Politiek Belgie, Samenleving, VS. Tags: , , , , , , .

KROMGAAN MET HISTORISCHE FOTO’S HEEFT HET PAPIEREN BOEK NOG EEN TOEKOMST? (3)

3 reacties Add your own

  • 1. Tom  |  januari 26, 2012 om 8:49 am

    “Het zaad moet sterven in de aarde om de lente te laten ontstaan.”
    Is dat niet wat zelfmoordterroristen geloven?
    Kris had Mortier ook kunnen vragen waarom hij zo’n gigantische afscheidspremie van de bijna failliete NY City Opera eiste, in ruil voor…niets.

    Beantwoorden
  • 2. Vroegindewey  |  februari 1, 2012 om 9:48 am

    “types als Siegfried Bracke, bij wie ijdelheid een ideologie wordt”

    De pot verwijt de ketel enz…

    Beantwoorden
  • 3. DE BORLE Arnold  |  maart 18, 2012 om 1:13 pm

    U zou er beter aan doen u bezig te houden met kunst en cultuur in plaats van uw mening te uiten over bepaalde politici.

    Stop met uw gezever,

    Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.204 andere volgers


%d bloggers op de volgende wijze: