HEEFT HET PAPIEREN BOEK NOG EEN TOEKOMST? (3)

januari 27, 2012 at 9:04 am 2 reacties

Tom Ronse

Eigenlijk was ik niet van plan om nog verder uit te weiden over de fysieke charmes van het papieren boek maar toen botste ik op een reclame voor de Nederlandse Boekenweek. Die frappeerde me omdat ze deed denken aan de vorige aflevering van deze serie die over het boek als kunstobject ging.

                                                  

De vier figuren lijken gekozen voor hun wervend potentieel (de twee beroemdste Nederlanders, een voetbaltrainer en voor het multikulti-evenwicht een schrijver van allochtone origine). Als kunstwerken zijn de beelden (klik erop om ze groter te zien) niet vernieuwend maar als reclame vind ik ze wel geslaagd. Ze trekken alleszins aandacht. Maar terwijl ze een zintuiglijke relatie met het materiele boek aanprijzen, zijn ze zelf wel met computers gemaakt en bestaan ze enkel virtueel. Ironisch toch?

Hetzelfde kan gezegd worden over de volgende lofzang op het boek die, zoals dat heet, ‘viraal’ is gegaan. Dat betekent dat er vele versies van bestaan op Youtube en dat massa’s mensen ze gezien hebben.  Leukst vind ik de Spaanse versie, hier met Franse ondertitels:

“BOOK”

Als satire op reclame in het algemeen en reclame voor electronische gadgets in het bijzonder, vind ik dit zeer geslaagd. Het ontmaskert de leugens van de reclame door over het boek soortgelijke leugens te vertellen die evident absurd zijn. Zoals de bewering dat het boek een “ecologisch product” is, terwijl papier- en inktproductie juist zeer vervuilend zijn. Dus zo’n hart onder de riem voor papieren boek-fanaten is het nu ook weer niet. Vooral als men bedenkt dat de boodschap haar weerklank dankt aan het  papierloze internet.

Niettemin verdient de fysicaliteit van het boek meer lof dan we tot hier toe gaven. Niet alle beweringen van “Book” zijn leugens. Een boek kan tegen een stootje, de batterij raakt nooit leeg, je kunt het overal meenemen. In de keuken (zou dat verklaren waarom kookboeken zo populair zijn?), in bad en bed, op het strand, op kamp… Als er vet of zand of iets anders op komt, geen ramp, het boek is niet dood, er is hoogstens een litteken om later bij te glimlachen.

       

Of bent u zo’n nieuwerwetse fanaat die een e-reader meeneemt naar het strand? Probeer zo’n ding maar eens te lezen in de zon. Zelfs de nieuwste versies stellen teleur. Het contrast van inkt op papier is veel bevredigender.

Nog een pro-argument: het boek is sexy. Bewijs: toen ik “Reading an e-book”googelde, kreeg ik beelden zoals deze:

         

Toen ik “Reading a book” zocht, werden de beelden een stuk sensueler:

                   

De laatste drie zijn schilderijen van Jean-Jacques  Henner, Jean-Honoré Fragonard en Antoine Wiertz. Wat er in dat laatste gebeurt, vraagt u zich af. Ik weet het ook niet precies maar laat ons hopen dat la liseuse de romans niet  bezweken is aan een overdosis.

Back to my point: Kan u zich deze taferelen voorstellen met e-readers in plaats van boeken?

Ok, sommige misschien wel. Maar de meeste niet. Die machientjes vloeken in een sensuele context.

Het volgende leuke boekenballet eindigt met de woorden: “There’s nothing quite like a real book”. Maar ook hier geldt de ironie dat deze lofzang op gedrukt papier een puur electronisch product is.

The Joy of Books

Een boekenwinkel, zo lijkt de clip te suggereren, is een heel speciale plaats, vol geheimen. En dat is waar.  De ene al wat meer dan de andere natuurlijk maar het valt niet te ontkennen dat boekenwinkels, en bibliotheken, meer zijn dan gebouwen vol papier. Niet minder dan kerken en tempels beantwoorden ze aan een diepliggende sociale psychische nood. Kan u zich een stad voorstellen zonder boekenwinkels? Het idee alleen al doet me mijn kraag opzetten.

Sommige boekenverkopers slagen erin om een perfecte harmonie tussen de ruimte, de boeken en de boekliefhebbers tot stand te brengen. Een mooi voorbeeld van zo’n tempel van het woord is boekhandel Lello in Porto, Portugal (gebouwd in 1906) met zijn elegante art deco-gevel, trompe l’oeils, houtsnijwerk, prachtige paarse trap en gaanderijen, Byzantijnse rekken gevuld met 120.000 boeken.

       

Maar zo hoeven zo spectaculair niet te zijn. Ook doodgewone boekenwinkels zijn aangename plaatsen om wat tijd in te verliezen. Om de tijd te vertragen. Voor sommigen is het een vorm van mediteren.  Een favoriete hobby. Uren kunnen ze kuieren tussen de rekken, kijken naar de kaften, af en toe een boek nemen, er in bladeren, een fragment lezen, verder wandelen… Meestal kopen ze iets. Niet altijd een boek dat ze echt van plan zijn om uit te lezen, soms is het enkel een souvenir aan een zalig uurtje in een warm boekennest, om later nog eens in te bladeren en een fragment te lezen.

Liefst van al bezoeken ze winkels van antieke en tweedehandsboeken.  Daar heb je het meest kans om verrast te worden. Er is altijd de hoop van er te vinden wat je niet wist dat je zocht. Maar er is nog een andere reden waarom oude boekenwinkels zo’n bijzondere charme bezitten. Ze nemen ons letterlijk bij de neus.

“Lignin, the stuff that prevents all trees from adopting the weeping habit, is a polymer made up of units that are closely related to vanillin. When made into paper and stored for years, it breaks down and smells good. Which is how divine providence has arranged for secondhand bookstores to smell like good quality vanilla absolute, subliminally stoking a hunger for knowledge in all of us.”

Luca Turin, “Perfumes: The Guide”.

Maar goed. Al die lofzangen bewijzen natuurlijk niet dat boekenwinkels geen dinosaurussen zijn, alleen dat veel mensen hen zouden missen als dat zo zou blijken. Hetzelfde geldt voor bibliotheken. De fysicaliteit van het boek is zowel nadeel als voordeel. Hebben die gigantische verzamelingen papier nog een toekomst in een wereld waarin alle informatie online beschikbaar wordt? Daarover praten we verder in de volgende aflevering van deze serie.

Entry filed under: boeken, The wild web. Tags: , , .

GERARD MORTIER: Ik doe veel meer voor Vlaanderen dan de meeste politici HET NATIONALE ORGASME VAN NEDERLAND HEET ELFSTEDENTOCHT

2 reacties Add your own

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.205 andere volgers


%d bloggers op de volgende wijze: