SOBERHEID IS NU ECHT GEEN DEUGD

februari 21, 2012 at 10:51 am 6 reacties

Volgens  economist en Nobelprijswinnaar Paul Krugman blijkt nu ook uit de feiten dat besparen-besparen-besparen (geld dus) de economie van de landen waar het gebeurt nog verder de dieperik in stuurt (grotere werkloosheid, armoede, sociale afbraak…), kortom, samen met meer geld krijgen we minder behoeftenbevrediging. (jc)

door Paul Krugman

Vorige week bevestigde de Europese Commissie wat iedereen al vermoedde: de economieën die ze in de gaten houdt, groeien niet maar krimpen. Het is nog geen officiële recessie, maar de enige vraag is hoe sterk de terugval zal zijn. Die terugval treft bovendien landen die zich nog niet van de vorige recessie hadden hersteld. Amerika heeft problemen genoeg, maar zijn bruto binnenlandse product is eindelijk weer boven de piek van voor de crisis gestegen. In Europa is dat niet gebeurd. En sommige landen lijden het soort van pijn dat we met de Grote Depressie associëren: in Griekenland en Ierland is het BBP met meer dan 10 procent gedaald, Spanje heeft een werkloosheid van 23 procent, Groot-Brittannië zit nu al langer in het dal dan in de jaren 30.

Nog erger is dat de Europese leiders – en veel invloedrijke spelers in de VS – zich blijven vastklampen aan de economische doctrine die deze ramp veroorzaakt heeft. Want het had anders gekund. Griekenland zou hoe dan ook in de problemen zitten, ongeacht de beleidsbeslissingen die het had genomen, en dat geldt ook in mindere mate voor andere landen van de Europese periferie. Maar men heeft het allemaal veel erger gemaakt dan nodig. Dat is de schuld van de manier waarop de leiders en de politieke elite van Europa moralisme boven analyse hebben verkozen en fantasieën boven de lessen van de geschiedenis.

In het begin van 2010 werd de economie van de soberheid, het idee dat regeringen zelfs bij een hoge werkloosheid in de uitgaven moesten snoeien, de grote rage in de Europese hoofdsteden. De doctrine zei dat de rechtstreekse negatieve gevolgen van besparingen voor de werkgelegenheid gecompenseerd zouden worden door een ommekeer van het “vertrouwen”. Brutale bezuinigingen zouden de uitgaven van de consumenten en de bedrijven bevorderen. Landen die niet bespaarden, zouden het slachtoffer worden van kapitaalvlucht en torenhoge renten. Klinkt dat als iets wat Herbert Hoover in de jaren 30 had kunnen zeggen? Jawel, en hij heeft het inderdaad gezegd.

Nu kennen we de resultaten – en ze zijn precies wat drie generaties van economische analyses en geschiedenislessen voorspelden. Het vertrouwen blijft uit. In geen enkel land dat bespaart, is de privésector opgeleefd. Integendeel, een terugval van de particuliere uitgaven heeft het depressieve effect van de fiscale soberheid versterkt. Bovendien willen de obligatiemarkten nog altijd niet meewerken. Zelfs de beste leerlingen van de soberheidsklas, landen als Portugal en Ierland, die alles hebben gedaan wat men van hen vroeg, blijven hun leningen peperduur betalen. Waarom? Omdat de besparingen hun economie in een diepe depressie hebben gedompeld en ze zoveel minder belastingen innen dat de verhouding schuld/BBP, de gebruikelijke indicator van fiscale vooruitgang, slechter in plaats van beter wordt. Intussen kunnen landen die niet besparen, met Japan en de Verenigde Staten als illustere voorbeelden, ondanks de sombere voorspellingen van de fiscale haviken nog altijd spotgoedkoop lenen.

Gelukkig is niet alles verkeerd gegaan. Vorig jaar schoten de Spaanse en Italiaanse leningkosten de hoogte in en dreigde er een algemene financiële instorting. Die kosten zijn nu weer gedaald, tot opluchting van iedereen. Maar dat goede nieuws was in feite een triomf van de anti-soberheid: Mario Draghi, de nieuwe voorzitter van de Europese Centrale Bank, heeft de waarschuwingen voor inflatie genegeerd en de kredietkraan opengedraaid. En dat was net wat we nodig hadden.

Wat moet er gebeuren om de Coalitie van de Pijn, de mensen aan beide kanten van de Atlantische Oceaan die volhouden dat besparen de weg naar de welvaart is, te doen inzien dat ze zich vergist? Toen de inspanningen van president Obama niet hielpen om de werkloosheid snel te doen dalen, waren de gebruikelijke verdachten er als de kippen bij om te verklaren dat fiscale prikkels voorgoed hadden afgedaan (ook al hadden veel economen vooraf gewaarschuwd dat de stimulus te klein was). Maar nu soberheid een rampzalig fiasco blijkt te zijn, vinden ze dat nog altijd een verantwoorde en noodzakelijke aanpak.

In werkelijkheid zouden we veel kunnen doen om onze economieën te herstellen, gewoon door het destructieve soberheidsbeleid van de twee voorbije jaren om te keren. Dat geldt zelfs voor Amerika, dat drastische besparingen op federaal niveau heeft vermeden maar wel flink het mes gezet heeft in de uitgaven van de staten en de lokale overheden. Men heeft beweerd dat er op korte termijn niet genoeg projecten zouden zijn om een grootschalig stimulusbeleid haalbaar te maken. Dat is een schijnprobleem: om de economie een sterke impuls te geven, volstaat het dat de federale regering de lagere overheden steunt, zodat zij de honderdduizenden ontslagen leerkrachten weer kunnen aanwerven en de stopgezette bouw- en onderhoudsprojecten weer kunnen starten. Ik begrijp dat invloedrijke mensen niet graag toegeven dat een beleid dat zij wijs vonden in feite pure waanzin in. Maar het is tijd om af te stappen van het blinde geloof in de deugden van soberheid in een depressieve economie.

Miss Euro

 

Entry filed under: Ekonomie, links, Politiek Belgie, Samenleving. Tags: , .

GEEN SPEELRUIMTE KEYNES OF HAYEK? DE GRAUWE OF NOELS?

6 reacties Add your own

  • 1. tomasronse  |  februari 21, 2012 om 9:35 pm

    Bezuinigingen lossen niets op, daar heeft Krugman gelijk in. Maar de stimulus-uitgaven die hij voorstaat kunnen dat evenmin. Krugman is al jaren de pleitbezorger van een nieuwe New Deal. Wie het niet met hem eens is, wordt steevast met Herbert Hoover vergeleken. Maar laat ons niet vergeten dat FDR’s New Deal (en soortgelijke herstelmaatregelen van tijdgenoten zoals Adolf Hitler) geen einde maakten aan de depressie. Daar kwam slechts een einde aan toen de wereldoorlog uitbarstte. En laat ons vooral niet vergeten dat we vandaag niet in 1930 zijn. FDR had toen de speelruimte omdat Amerika schuldenvrij was terwijl het nu verdrinkt in de schulden. Hetzelfde is waar in andere landen. Al decennia-lang zijn schulden op schulden gestapeld met als resultaat dat de afrekening naar de toekomst werd verschoven. Die toekomst is nu gearriveerd. Krugman, een orthodoxe Keynesiaan, stelt dat dit niet het moment is om zich over de stijging van de schuldenlast te bekommeren. Eerst een herstelbeleid voeren om opnieuw een periode van forse globale groei te lanceren en pas dan het schuldenprobleem aanpakken is zijn recept. Maar wat als dat globaal herstel uitblijft zoals in de jaren 1930? Krugmans beleid zou er dan enkel voor zorgen dat de schuldenlast nog veel zwaarder wordt en de krisis op termijn nog pijnlijker. Zal dan blijken dat een kannibalistische orgie van globale destructie weer de enige “oplossing” is?
    Krugman verkoopt illusies. Zolang het kader de geldeconomie is, wiens inherent doel kapitaalexpansie is en waarin behoeftenbevrediging slechts gebeurt als ze die expansie dient, is er geen oplossing. Bezuinigen of stimuleren: bij gebrek aan alternatief schipperen regeringen tussen beiden. Maar het zijn alletwee paden die ons dieper in de krisis leiden.
    Tom R

    Beantwoorden
  • 2. jefc  |  februari 23, 2012 om 11:49 am

    De vergelijking van FDR met Adolf Hitler lijkt me wat kort door de bocht. Net als, vind ik, de suggestie dat WOII een direct gevolg was van de New Deal en Keynes’ theorieën. Welk rolmodel had jij dan voor ogen? Toch niet dat van Friedman, Hayek en de Chicagoboys?
    Wel blij dat je het woord ‘geldeconomie’ gebruikt. Die bestaat dan toch, ook voor jou?
    Cheers, j.

    Beantwoorden
  • 3. tomasronse  |  februari 24, 2012 om 8:53 am

    Nauwkeuriger lezen Jef. Dat “WOII een direct gevolg was van de New Deal en Keynes’ theorieën” heb ik niet geschreven noch geinsinueerd. Wel zie ik een causaal verband tussen de economische crisis en de oorlog (naast andere oorzaken) en stelde ik dat noch een Keynesiaans beleid, noch een soberheidsbeleid in staat zijn om die crisis op te lossen. Over de rol die de oorlog speelde in de economische geschiedenis kunnen we het een andere keer hebben maar dat de crisis slechts stopte toen de oorlog begon is een feit, geen theorie.

    Ook is het niet juist dat ik FDR heb vergeleken met Hitler. Wel schreef ik dat beiden en andere tijdgenoten een Keynesiaans herstelbeleid voerden, wat, alweer, een feit is. Keynes was overigens eerst zelf heel enthousiast over Hitlers economisch beleid (en voor je me verwijt dat ik beweer dat Keynes een nazi was, laat ik eraan toevoegen dat dit absoluut niet het geval was).

    En natuurlijk spreek ik over de geldeconomie. Is er een andere?

    Tom

    Beantwoorden
    • 4. jefc  |  februari 24, 2012 om 11:41 am

      Zorgvuldiger formuleren kan ook helpen, Tom. Als je in één zin twee namen noemt (FDR en Hitler) is dat een vergelijking, die een suggestie inhoudt. Suggestie, schreef en schrijf ik.
      Mag ik vragen: ben je ook zo’n libertariër die het nationaal-socialisme vooral een vorm van ‘socialisme’ vindt?
      Overigens ben je vergeten te antwoorden op mijn vraag over de Chicago School.

      Beantwoorden
  • 5. tomasronse  |  februari 24, 2012 om 10:16 pm

    Waar blijf je het halen. Natuurlijk vind ik ‘nationaal-socialisme’ geen socialisme. Ik vind niet eens ‘socialisme’ (in zijn diverse sociaal-democratische of stalinistische vormen) socialisme. En natuurlijk heb ik geen enkele affiniteit met Friedman, Hayek en konsoorten.

    Beantwoorden
    • 6. jefc  |  februari 25, 2012 om 10:05 am

      Ha, Tom. Eindelijk een rechtstreeks antwoord op een paar politieke vragen. Dank je wel. Dat zou je meer moeten doen.
      Bon weekend.
      J.

      Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.307 andere volgers


%d bloggers liken dit: