DE TRIOMF VAN DE WIL

augustus 11, 2012 at 8:04 am 2 reacties

Door Tom Ronse

De Olympische spelen zijn bijna afgelopen en daar ben ik blij om. Ik kan er niet meer naar kijken. Dit spektakel gaat niet over sport maar over ophitsing, indoctrinatie, chauvinisme. Het sportieve is slechts het excuus, het middel, niet het doel. Mocht het niet zo zijn, de spelen zouden heel anders getoond worden.

Niet de sport op zich maar de triomf van Amerika is het echte thema van het Olympisch spektakel zoals we het hier (ik ben in NY) te zien krijgen.  Niet de intrinsieke sportieve waarde, als die tenminste bestaat, maar de deelname en kansen van de Amerikaanse atleten bepaalt grotendeels wat er op het scherm komt. Dat gaat telkens gepaard met een lawine van superlatieven –‘amazing!’ ‘incredible!’ ‘brilliant!’- en spontane opwellingen van nationale trots bij zowel atleten, commentators als kijkers. Bij de BBC is het niet beter. Daar lijken de spelen vooral rond de Britten te draaien. De Belgen mogen van geluk spreken dat ze zo weinig potentiele medaillewinners hebben. Zo krijgen jullie misschien noodgedwongen een meer gebalanceerd verslag.  Toch proberen ook de Belgische media datzelfde verhaal te vertellen, wat extra-pathetisch overkomt omdat ze het moeten doen met onbekenden uit obscure sporttakken. “Zilver is binnen, goud in het vizier”, kopte De Morgen vorige zaterdag over de hele breedte van haar voorpagina. Vergeet de Eurocrisis, vergeet de oorlog in Syrie, een Luikenaar heeft met zijn karabijn bijna in de roos geschoten en een Belgische dame zou misschien kunnen winnen in een zeilcategorie waar u nog nooit van gehoord hebt.  Plots moeten we in detail geinformeerd worden over de kunst van het liggend karabijnschieten en de fijnere kneepjes van het laser-radialzeilen. Te gek, toch? Zelfs Hugo Camps in zijn hoekje onderaan dezelfde pagina merkt het op. Hij lijkt het verschijnsel charmant te vinden. Zijn stukje is een uitval tegen ‘sporthaters’ en besluit: ‘Mijn vingers jeuken voor een ode aan Maria Sjarapova’. Maar die jeuk zal ook wel niet enkel met sport te maken hebben.

Op die Olympische medialles zou mogen staan: ‘Gefeliciteerd met het verkwisten van uw leven aan het perfectioneren van een nutteloze bekwaamheid’.

(klik op Aliya om haar in beweging te zien)

‘Nutteloos’ is misschien wat scherp. Sport kan heel mooi en spannend zijn en dat heeft ook zijn nut. Maar het kan enkel spannend zijn als er een onvoorspelbaarheid is. NBC en andere media maken er gescripte, voorverpakte verhalen van. Die vertelstijl staat haaks op wat sport opwindend maakt.

Het Olympisch verhaal heeft zo te zien drie doeleinden.

Eerst en vooral: nationalistische propaganda. Onze atleten zijn helden. We zijn trots op hen. Op “team USA”. Op ons land. Die redenering vereist magisch denken: we zijn trots omdat we dezelfde nationaliteit hebben als die mensen die zo snel kunnen lopen, hoog kunnen springen of goed kunnen mikken. Het feit dat we toevallig binnen dezelfde landsgrenzen geboren zijn als hen, geeft ons, gek genoeg, een tevreden gevoel van vervulling. Het versterkt de nationale verbondenheid waarop de diverse regeringen appeleren om hun sociale bezuiningen door te voeren.

Zelfs als het per uitzondering al eens een portretje van een niet-Amerikaanse atleet uitzendt, slaagt NBC erin om er nationalistische propaganda in te stoppen. Zoals deze clip over de loper Kirani James uit het Caraibische eiland Grenada, die eigenlijk een lofzang is op de Amerikaanse invasie van het eiland in 1983 die volgens NBC Grenada “bevrijdde” van “communistisch gespuis”.

http://www.nbcolympics.com/video/track-and-field/kirani-james-grenadas-golden-boy.html

Voor wie het zich niet herinnert: die overhaaste invasie greep plaats twee dagen nadat 241 mariniers omkwamen in Beiroet. Reagans reactie op dat debacle bestond erin om zijn troepen uit Libanon terug te trekken, Beiroet vanop zee te bombarderen en een godvergeten eilandje te veroveren. De invasie was een puur propaganda-oorlogje om de nationale gemoederen op te peppen. Een beetje zoals de Olympische spelen.

Het tweede doel: branding. De concurrentiestrijd is harder dan ooit, zowel tussen landen als bedrijven. Positieve naambekendheid is daarin een belangrijk wapen. Vandaar de bereidheid van landen en bedrijven (sponsors) om enorme kapitalen in dit spektakel te investeren.

Ten derde: kapitalistische propaganda. Alle verslaggevers slagen er in om de wedstrijden en uitslagen te verpakken in een pakkend verhaaltje dat eindigt met een passende zedenles. Bijna al die verhaaltjes zouden getiteld kunnen zijn: “De triomf van de wil”.  Een jongen, of meisje van ergens in Amerika, vaak uit een kansarme (lees: zwarte) omgeving, overwint alle tegenslagen en moeilijkheden dank zij zijn/haar stalen wil en volharding. Hij/zij oogst succes, geld en glorie en is een rolmodel voor ons allen. Dat verhaal sluit naadloos aan bij de kapitalistische ethiek, de cultus van het individueel sukses in een competitieve markt. The American Dream. Zowel Romney als Obama vertellen datzelfde Olympisch sprookje na in hun verkiezingsspeechen.

Maar zoals alle sprookjes is het vals. Het wil ons doen geloven dat we allemaal kunnen slagen, als we het maar, zoals de atleten, hard genoeg willen. En dat is onzin. Die atleten hebben de loterij gewonnen, zij hebben een talent meegekregen dat de overgrote meederheid van ons niet bezit. In het echte leven volstaan wil en volharding niet. Voor steeds meer mensen wordt de kans om te slagen steeds kleiner naarmate de economische crisis dieper wordt.

Het sprookje is ook vals omdat het het sukses van de atleet voorstelt als het pure resultaat van individuele inzet.  In werkelijkheid is er een direct verband tussen het aantal medailles per capita dat een land wint en de omvang van het kapitaal dat in de training, verzorging en infrastructuur van de atleten werd geinvesteerd. Herinnert u zich nog de tijd dat er schamper werd gedaan over de pseudo-amateurs van het oostblok? Vooral de DDR had er een handje van weg. Terecht werd die landen verweten dat ze het grondidee van baron Lavoisiers Olympische gedachte –amateurisme- vertrappelden. Maar vandaag zijn er geen Olympische amateurs meer, tenzij in weinig bekende disciplines zoals liggend karabijnschieten. Olympische sport wordt bedreven in het kader van bedrijven, waarin kapitaal wordt geinvesteerd in de hoop en verwachting dat het zal groeien. Daar gaat het telkens weer om.

“De triomf van de wil” was ook de titel van een film van Leni Riefenstahl. Die ging over een Nazi-feest in Nuremberg in 1934 dat in haar film lijkt op een Olympische openingsceremonie. Het is de tweede bekendste film van deze merkwaardige dame. Haar bekendste film is een verslag, of propaganda-verhaal, over de Olympische spelen van Berlijn in 1936. Het heet “Olympia” maar had net zo goed “De triomf van de wil” kunnen heten. Maar dat had ze dus al gebruikt.

De spelen van Berlijn in 1936 waren de eerste echte globale spektakelspelen zoals we die nu kennen. Daarvoor waren ze kleinschalige, amateuristische affaires, zoals de Olympische spelen van Antwerpen in 1920.  Die van Berlijn waren de eerste die voor de massa-media georchestreerd werden. Voor de camera’s van Riefenstahl, wiens film wereldwijd suskses had,  voor tv-camera’s (voor de eerste keer) maar vooral voor de radio. Duitsland verzorgde radio-uitzendingen over de spelen naar 41 landen. Ik verbeeld me dat ik die Duitsers van toen dezelfde dingen hoor zeggen als de opgefokte Amerikaanse en Britse commentators van nu.  Maar toch anders, hun vertelstijl moet wel meer beschrijvend geweest zijn aangezien het beeld ontbrak, wat hun publiek nog weerlozer maakte voor indoctrinatie.

De spelen waren een sukses voor Nazi-Duitsland. Dat het meer medailles oogste dan enig ander land, gold als bewijs van de superioriteit van Duitsland, van het Arische ras. Het versterkte de nationalistische propaganda. Het hielp ook enorm voor de branding van Duitsland in het buitenland. Het werd later meer dan eens vermeld door collaborateurs in bezette landen om hun bewondering voor Duitsland te verklaren. Het was ook kapitalistische propaganda. De triomf van de wil. Maar in de Nazi-versie was de  individuele wil natuurlijk versmolten met de wil van de Führer.

De spelen van Berlijn lieten wel een enorme financiele put achter. Maar daar maalden de Nazi’s niet om, ze waren volop bezig met financiele putten te maken, ze waren toen al van plan om die later met veroveringen te vullen.

Ook de Britten zullen na de spelen met een financiele kater zitten. U en ik zouden tientallen andere bestemmingen kunnen noemen, waar de miljarden die deze spelen kostten, nuttiger hadden kunnen besteed worden. Bijvoorbeeld om hoop te geven aan de hopelozen die een jaar geleden de meest troosteloze wijken van Londen in razernij verwoesten. Maar de spelen zijn blijkbaar een grotere prioriteit. Andere landen staan te trappelen om de Olympische fakkel over te nemen. Landen met massale schrijnende armoede zoals Brazilie. Zelfs Kenia is nu kandidaat. Lees eens de beschrijving van Kenia’s  gigantische sloppenwijken in Mike Davis’ “Planet of slums”. Het idee om Olympische spelen te organiseren, om een feest van internationale verbroedering te vieren in zo’n mens-onterende omgeving, lijkt me ongelooflijk cynisch. Toch willen ze het. Uit liefde voor de sport?  Voor het Olympisch ideaal? Wat maakt het hen waard?

Entry filed under: Samenleving. Tags: , , , .

POETIN BETICHT HET WESTEN ‘terecht’ VAN INMENGING LOUIS-PAUL BOON, EEN VLAAMSE PESSIMIST

2 reacties Add your own

  • 1. kristin de fraine  |  augustus 11, 2012 om 9:47 am

    aub meer Olympische spelen op TV en geen voetbal of wielrennen ; wij hebben maar 1 tv toestel🙂

    Beantwoorden
  • 2. Vincent Gyselinck  |  augustus 12, 2012 om 9:42 am

    Het kapitaal is aan 1% van de wereld bevolking, het minder rijk zijn aan 99 %. Het beoefenen van de olympische spelen is voor nog minder dan 0,000.001 % van de bevolking. Schaf ze af in deze vorm en geef ze aan de AMATEURS BEOEFENAARS, zonder vermelding van nationaliteit, zonder sponsoren, zonder reclame. Geef alles aan die 99 % van de gewone mens, aan de wereld.

    Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.204 andere volgers


%d bloggers op de volgende wijze: