‘WE ZIJN ALLEMAAL BASTAARDS’

november 15, 2012 at 4:58 pm 1 reactie

Golgota Pic Nic

door Walter Zinzen en Kris Smet

Berlijn viert dit jaar zijn 775° verjaardag. En doet dit op zijn Berlijns. Op het grasveld, waar in de DDR-tijd het Palast der Republik (parlement) stond , heeft het stadsbestuur een reusachtige plattegrond van de stad getekend. Thema : Berlijn, stad van verscheidenheid of nog : Berlijn, stad van migranten. Maar de donkere tijd van de jacht op “volksvreemde” elementen tijdens het nazi-regime wordt niet onder de mat geveegd. Met kleurige bollen op lange staken (in de volksmond ‘likstokken’ genoemd) wordt aangegeven hoeveel godsdiensten, hoeveel etnische groepen , hoeveel beroepen, hoeveel talen zich in 8 eeuwen aan de oevers van de Spree gevestigd hebben. Frie Leysen, bij ons bekend als eerste directeur van de Antwerpse Singel maar vooral als stichtster en bezielster van het Kunstenfestivaldesarts in Brussel, ziet het met genoegen aan. “We zijn allemaal van gemengde afkomst, zegt ze, allemaal bastaards. Dat is geen scheldwoord meer maar een eretitel.”

Het kan dan ook geen toeval zijn dat uitgerekend zij in dit feestjaar door de Berliner Festspiele  is uitgenodigd om er een festival onder de titel ‘Foreign Affairs ‘ te organiseren. Een festival dat hedendaagse kunst uit alle werelddelen wou tonen. Gediversifieerd dus, net zoals de kleurrijke bevolking van Berlijn.
De Duitse hoofdstad heeft Frie Leysen in de armen gesloten, de pers is lyrisch over haar. Omschrijvingen als de ‘grande dame van de internationale theaterfestivalscene’ of de ‘ legendarische Belgische künstliche Leiterin’  liggen de journalisten in de mond bestorven.

Dat ze  haar hele carrière lang  op zoek is  naar het andere (het ‘vreemde’), het onbekende, het onconventionele , het confronterende, blijkt ook weer uit de programmering van Foreign Affairs : 19 kunstenaars uit 4 continenten toonden hun kijk op  onze tijd en vertolkten 22 visies op dans, theater,performance, beeldende kunst, muziek, film en architectuur. Het festival liep vorige maand ten einde. Frie Leysen reist nu rond in China en Japan , op zoek naar alweer nieuwe artistieke ervaringen voor haar volgende opdracht : het theaterluik van de Wiener Festwochen.

Ze lacht als we haar vragen wat ze vindt van de kritiek dat ze bijwijlen wel heel duistere stukken programmeert. “’t Is nu eenmaal geen vrolijke tijd, zegt ze, maar hoe duister de visies ook zijn, de artistieke taal is toch vaak heel ethisch of heel mooi of heel beeldend. En dat is voor mij belangrijk. Ik vind dat je  over heel duistere, serieuze, pessimistische dingen ook kunt praten met humor of met schoonheid. Voor mij is de perspectiefwissel erg belangrijk, dat je de wereld bekijkt vanuit perspectieven die je niet gewend bent. Ik zet geen thema’s uit, ik probeer een antenne te zijn en te detecteren wat kunstenaars bezig houdt vandaag, wat de grote issues zijn. En die dan een platform te geven.”

Frie Leysen

Als er één kunstenaar was op Foreign Affairs die deze visie belichaamt dan is het wel Rodrigo Garcia (1964), een in Spanje wonende Argentijn, auteur, scenograaf en regisseur. Met zijn eigen gezelschap ‘La Carniceria Teatro ‘ ((Theater De Slagerij ) combineert hij elementen uit het verleden met de populaire cultuur van vandaag . Zo wil hij de zwakke plekken van de consumptiemaatschappij aan de kaak te stellen. Hij legt zich toe op experimenteel en persoonlijk theater, altijd op zoek naar een eigen taal, wars van traditionele toneelvormen. Het stuk waarmee hij naar Berlijn kwam heet Golgota Picknick. Men stelle zich het volgende voor :

De grote scene van het Haus der Berliner Festspiele is bedekt met honderden schedels, een verwijzing naar Golgotha of  de schedelplaats. Als je goed kijkt zijn het geen schedels, maar   ronde, kleffe  broodjes, van het soort  waarin de hamburgers van Mc Donalds zitten. Jezus is voorbij gekomen en heeft de broden vermenigvuldigd. In dit decor houden vijf acteurs een gore picknick.

De toeschouwer wordt geconfronteerd met broodjes waar wormen uitkruipen, met bloedend vermalen rood vlees, met kots, met liters verf  en viezigheid die over de naakte lichamen van de acteurs worden uitgekieperd. Op een reusachtig scherm wordt alles vergroot weergegeven of zweven gevallen engelen door de lucht.

Golgota Picknick is een hedendaags Laatste Avondmaal, een aanklacht tegen onze voedselconsumptie en tegen de voorstelling van het lijden van Christus in de Westerse plastische kunst,  een beeld van terreur en barbarendom. Christus, die in het stuk ‘el puto diablo’ (hoer van de duivel) heet,eindigt  aan het kruis met zijn wonden vol bankbiljetten.

In het tweede deel komt de Italiaanse pianist Marino Formenti op de scene, kleedt zich uit en speelt in adamskostuum ‘De zeven laatste woorden van Christus aan het kruis’ van Joseph Haydn in een versie voor piano. Ingetogen, stille, prachtige muziek. De gruwelijke laatste woorden van Christus worden reuzengroot op het scherm geprojecteerd.

Bij wijze van proevertje hierbij een fragment van de tekst , die dan al anderhalf uur in rad Spaans over het verblufte publiek is uitgestort. (De “hij” is Jezus).


Eeuwenlang is op duivelse wijze de gruwel afgebeeld waarvoor hij de inspirator en de verantwoordelijke was.

Een nachtmerrie op doek, panelen en papier : dat is het verschrikkelijke visuele erfgoed dat we met ons meeslepen.

Woorden kun je vergeten als je dat echt wil, maar van de beelden raak je nooit af.

Een Christus aan het kruis is een Christus aan het kruis . Een spijker, bloed, de wonden :  het zijn vuistslagen op je hersenen, alsof   Mike Tyson in persoon op je hoofd trommelt.

Met zo’n nalatenschap aan beelden is het toch geen wonder dat de erfgenamen mensen uit het venster stoten, kinderen neuken of hun mes tot 50 keer toe in andermans lijf ploffen dan wel snuff movies draaien , legers sturen naar verre plekken of Big Mac’s verslinden met zes dozijn tegelijk en ze met liters zwarte frisdrank wegspoelen.

Het Prado, het Louvre, de Musea voor Schone Kunsten in Brussel en Antwerpen, de Uffizi, de Albertina, de Academie, de Oude Pinakotheek, het Historisch Museum in Wenen, al die mooie gebouwen moeten een prooi worden voor de vlammen.

Niemand zou nog toegang mogen krijgen tot die ontzettende beelden van de Lijdensweg, van kruisen en tranen, van open wonden en van de vingers die er in woelen, hoe clean ook de gebruikte technieken zijn. Weg met die propaganda voor de perversie, de foltering en de gruwel.

 

Hij zei dat hij de zoon van God was , waardoor hij op een hoger niveau kwam te staan. 

Uiteindelijk bracht hij zijn nachten eenzaam vloekend door ergens in een hoekje, zonder iemand gestreeld te hebben , zonder iemand gehoord te hebben,alleen met de echo van zijn eigen gepredikte van boven afkomstige  woorden .

Marino Formenti

Zelfs van een chocolade-ijs kon hij niet genieten.

Het alledaagse bleef hem ontzegd.

Het Goede en het Kwade.

Hij gaf nooit toe dat hij ervan droomde zijn tijd met niets doen te vullen,  zoals de jongens in de buurt  dat deden. Spelen deed hij niet.

Hij was een voetbalweigeraar, niet in staat een paar biertjes te drinken, niet in staat om zich in een gesprek met een collega in vrouwen te verdiepen en de laatste bus te missen.

Hij was een pyromaan met een aansteker in zijn broekzak. Bossen afbranden deed hij ,op heldere, hete dagen als er aan de hemel geen wolkje te bespeuren was.

Hij wou de hoveling zijn van een handvol gekken – hij noemde ze het uitverkoren volk , waardoor hij de schepper van het chauvinisme werd . Dat volk van gekken wou hij ten oorlog tegen de hele wereld voeren.

Hij bestudeerde de principes van de guerillabewegingen die later zouden

komen : het Lichtend Pad,

Het Revolutionaire  Volksleger,

Het Nationaal Bevrijdingsfront,

De ETA.

En het woord dat hij voor zijn guerilla bedacht was : LIEFDE.

 

Hij ging zover dat hij zeide : “Geloof niet dat ik vrede op aarde breng ; ik ben niet gekomen om vrede te brengen, maar tweedracht.

Omdat ik gekomen ben om het kind van zijn moeder te scheiden.

Wie meer van zijn moeder houdt dan van mij, is mijner niet waardig.

Wie zijn leven probeert te behouden, zal het verliezen.

En wie voor mij sterft, zal het behouden. “

 

Deze en andere aardigheidjes verspreidde de Gek, zelfs nog als hij aan het kruis plakte als chroom. En hij besloot met het beroemde : “Wie niet voor mij is, is tegen mij”.

 

Hij wou de mensen vernietigen die niet dachten zoals hij. Hij liet de vijgenboom verdorren omdat hij geen vruchten droeg als hij honger had.

 

Hij muntte uit in het zogenaamd goddelijke vermogen schade aan te richten, het Kwade te doen.

 

En het behaagde  hem de aanwezigen de schrik op het lijf te jagen met perverse wonderen zoals een arme kerel zijn oor weer aan te plakken dat in een gevecht met een slag van het zwaard was afgesneden, melaatsen te genezen, of op het water te wandelen.

Hij was ook de eerste populist : hij vermenigvuldigde het voedsel voor het volk, in plaats van zij aan zij met dat volk te arbeiden.

Voor zover we weten heeft hij nooit gewerkt.

En hij leerde het volk mak te zijn als lammeren.

En hij gaf Francisco de Zurbarán opdracht een geboeid en dood lam te schilderen, liggend op een kleurenmassa : zo iets had men nog nooit eerder gezien , een wit in duisternis neergevlijd lam.

Hij beweerde zelf een lam te zijn.

Maar hij was een verdomde demon.

Als hem een gebouw en de mensen die erin woonden hem niet bevielen, dan bleef van dat huis geen steen op de andere.

En hij dreigde met de pest en alle soorten ziektes, hij was de AIDS-messias.

Hij vernielde tempels uit jaloezie op de rijkdom van anderen.

Hij wist dat een individu zonder geld of afkomst zoals hij niets kon uitrichten en het niet ver zou brengen. En hij maakte aanspraak op de rijkdom van zijn volgelingen, zijn vertrouwelingen.

 

Ze waren niet met velen, zij die hem volgden. Twaalf maar op een paar miljoen mensen, die hem aanhoorden, twaalf wereldvreemden op een paar miljoen, dat  heeft een statistische waarde, dat verplicht je je uit de twijfelachtige kunst van de politiek terug te trekken ; maar hij bleef , tot het bittere einde.

 

Hij eindigde aan het kruis, zoals hij het verdiend had, want iedere tiran verdient een straf en zoals ze dat zo mooi zeggen in mijn buurt : zoals jij mij behandelt, behandel ik jou.

En om hem eens en voor altijd het zwijgen op te leggen spijkerden ze hem vast aan handen en voeten.

Maar de kerel sprak verder , alsof er niets gebeurd was.

 

Hij verdroeg zijn lijdensweg, die niet pijnlijker was dan die van de eerste de beste postbediende, de lijdensweg van een zinloos leven, van ieder leven, net zoals het jouwe.

En het jouwe.

 

In de kathedraal van Antwerpen hangt een mooie verheerlijking van de gebeurtenissen , een hele muur vol.

De Vlamingen zijn de beste leugenaars en handelslui.

Zelfs uit een kruisweg puren ze nog iets.

De Andalusiërs kunnen dat ook.

En het kruis en de dood werden – natuurlijk – verfraaid door de taal, die de oorsprong is van alles.

 

God is een taalkundig verdichtsel en alles wat ik hier zeg, en tot het einde van het stuk zeggen zal, is puur bedrog, dat me te binnen is geschoten om met enig gejuich  in deze strontwereld te overleven.

 

Hij had net het landschap bekeken vanuit een bevoordeelde positie en vanuit een geprivilegieerd perspectief , van op een berg met een prachtige naam , in het Aramees al : Golgotha.

Die naam is fascinerend, zelfs nadat hij het crematorium van de vertaling heeft overleefd . We kunnen hem lezen als  “Schedelplaats”.

Zo werd het gezegd.

Zo werd het geschreven

Zo werd het geloofd.

 

Haus der Berliner Festspiele

 

Entry filed under: Europa, Samenleving, Taal. Tags: , , , , , .

EN TOEN WAS DE OORLOG GEDAAN DE LAATSTE REIS VAN RENATE EN ROBERT

1 reactie Add your own

  • 1. Gie tavernier  |  november 16, 2012 om 8:44 pm

    Geef ons maar foreign affairs van Tom Waits !

    gie

    Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.204 andere volgers


%d bloggers op de volgende wijze: