KUIFJE IN KOERDISTAN (1)

november 28, 2012 at 8:13 am 3 reacties

Wat volgt is een reportage die de jonge Vlaamse journalist Marijn Sillis maakte over zijn bezoek aan de Koerdische autonome regio in noord-Irak.  In de eerste aflevering maakt hij kennis met de familie Binavi. In de tweede danst hij op een trouwfeest en in de derde bezoekt hij een haveloos kamp van Syrische vluchtelingen. Intussen leert hij een en ander bij over het complexe land dat Koerdistan heet.

1.

 “WE ZIJN DIE BERGEN HEEL ERG DANKBAAR”

Salman die ons uitnodige op een spontane BBQ. Kleinzoon op de schoot.

Het heeft iets pijnlijk ironisch. Net nu de littekens in Noord-Irak aan het vervalen waren, worden de oude wonden weer opengereten. Bijna een kwarteeuw geleden vermoordde het gifgas van Saddam Hoessein duizenden Iraakse Koerden, ruim vijf jaar geleden ontstond een volksfeest toen de dictator aan de galg eindigde. En nu zien de Iraakse Koerden hoe hun broeders uit buurland Syrië met gelijkaardige ellende te kampen krijgen en massaal naar hun land vluchten.

 

Eén van die duizenden Iraakse families die vijfentwintig jaar geleden het slachtoffer werd van Saddams terreur, is die van Saleh en Zerah Binavi. Vier jaar brachten ze door in een Turks vluchtelingenkamp.  In hun strijd om te overleven kregen ze de hulp van Gerda Juchtmans, een 59-jarige dame uit Beerzel (een deelgemeente van Putte) die hen in 1988 per toeval ontmoette.

 Gerda: “Ik was op reis in Turkije. Over de Koerden had ik amper gehoord, laat staan dat ik echt wist wat er aan de hand was in de vluchtelingenkampen. In Mardin zag ik een gezinnetje in typisch Koerdische klederdracht.  Dat wist ik toen niet, ik dacht enkel: Dáár moet ik een foto van nemen. Omstaanders vertelden me dat het gezin in een vluchtelingenkamp in Kiziltepe verbleef. Ik mocht een foto nemen, als ik zo vriendelijk zou zijn om Saleh en Zerah — zo heette het koppel – een afdruk te sturen. Dat deed ik en enkele weken later kreeg ik een brief terug. Saleh beschreef de rampzalige situatie in het vluchtelingenkamp en vroeg of ik hem en zijn familie er niet kon weghalen. Dat kon ik niet maar ik organiseerde een Koerdische avond voor vrienden en familie en zamelde hulp in bij kennissen en winkels. Zelfs het schooltje van mijn zoon kreeg ik warm voor de Koerdische vluchtelingen — ze verkochten er wafels en zamelden speelgoed in.»

Zo kon Gerda heel wat hulppakketten opsturen. Ze ging zelf ook terug, in een autootje volgepropt met eten en speelgoed en andere hulp die ze in het kamp aan Saleh gaf.

Gerda: «Hij deelde alles meteen uit aan zijn broers en zussen, aan zijn beste vrienden – aan héél zijn dorpje eigenlijk. Vier jaar hebben Saleh en zijn familie in dat vluchtelingenkamp vertoefd. Daarna was de situatie in Irak wat beter en zijn ze teruggekeerd. Maar ik bleef pakketten bezorgen en contact houden. Al die jaren hoopte ik de familie terug te zien. Aanvankelijk was de situatie er te gevaarlijk; zomaar even naar Irak vliegen was onmogelijk. Maar toen ik dit jaar vernam dat Herish, de oudste zoon, in het huwelijksbootje zou stappen, heb ik beslist: ik ga terug.»

 Terug naar haar Koerdische familie maar voor het eerst naar de Koerdische Autonome Regio in Irak. Ik reis mee met Gerda naar Malta – een voorstadje van Dohuk, de laatste grote stad voor de Iraaks-Turks-Syrische grens – en mag tien dagen in haar spoor volgen. Ter plaatse nestel ik me onder de vleugels van Salar, één van de vele neven van Saleh en Zerah, en zowat de enige Binavi die een andere taal dan Koerdisch spreekt. Hij wordt m’n gids, en zal me aan het eind van ons verblijf ook naar een Syrisch vluchtelingenkamp brengen, een uitloper van de Syrische hel in noord-Irak.

Guerrilla tegen Saddam

Gerda, met achter haar Salar, en andere Binavi’s.

Op de dag van onze aankomst lijkt het alsof de Koerdische president himself in het pietluttige huisje van de Binavi’s vertoeft: de gasten lopen af en aan, allemaal willen ze Gerda welkom heten. De volgende dag worden we door Salman, een vriend van de familie, uitgenodigd voor een spontaan georganiseerd feest in Binavi. Het kleine dorpje in de bergen aan de Turkse grens is de geboortegrond van Salmans en Salehs familie en die moet geëerd worden – het is geen toeval dat de familie dezelfde naam heeft als het dorpje.

Samen met Jamil, een broer van Saleh, stap ik in de oude Mercedes van Salar, en met z’n drieën rijden we door het Koerdische landschap. Mijn gids bezingt de schoonheid van de bergen, zijn nonkel richt zich tot mij: ‘Wij zijn die bergen heel erg dankbaar.’  Het was in die bergen  dat de de Peshmerga, de Koerdische vrijheidsstrijders,  al sinds  begin vorige eeuw de  Iraakse soldaten bevochten met guerrillatechnieken.

Jamil: «In de jaren zeventig en tachtig was ik ook bij de Peshmerga. Jarenlang heb ik met mijn kameraden door de bergen getrokken. Ik ben er opgegroeid, ik ken ze als mijn broekzak. Vanuit de bergen konden we onze vijand bekampen en er tegelijkertijd voor vluchten.”

« Jarenlang was het een oorlog tussen soldaten en vrijheidsstrijders, maar eind de jaren ’80 richtte Saddam zijn pijlen op álle Koerden. Onze families waren thuisgebleven: we moesten naar hen toe. We vroegen toestemming aan onze generaals en mochten naar huis. Zo zijn we uit elkaar gebrokkeld en elk met onze vrouw en kinderen richting Turkije gevlucht.»

Jamil in zijn bergen

Het tij keerde voor de Iraakse Koerden dank zij de twee Golf-oorlogen. Na de eerste was Saddams regime al zo verzwakt dat in 1992 de Koerdische Autonome Regio werd uitgeroepen. Na de tweede werd die autonomie versterkt en sinds 2005 erkend door de Iraakse grondwet. Het land is sindsdien officieel autonoom, met een eigen parlement en president. Toch blijft de regio een deel van Irak  en moet op sommige vlakken nog verantwoording afleggen aan Bagdad.  Het is een complex verhaal met veel maren.

Jamil:  «Jarenlang hebben we gestreden voor autonomie, nu hebben we die bereikt. Wat wij het belangrijkst vinden: rustig kunnen leven. Dat kan nu. We hebben onze vrijheid, er is democratie. Een beetje te veel zelfs: er zijn heel wat Koerdische politieke partijen, elk met hun eigen visie op de te volgen weg. Ondertussen wordt er nog constant, élke dag, onderhandeld met Bagdad. Natuurlijk zouden we de volledige onafhankelijkheid willen, maar dan hebben we de steun nodig van de VS en andere landen. Het zou wellicht gepaard gaan met nieuw geweld en ik weet niet of de Koerden daar nog zin in hebben.”

Niet alleen de Koerden zelf, ook de VS en grote buren Turkije en Iran zitten er niet op te wachten. Bagdad is per definitie tegen Koerdische onafhankelijkheid. Ondanks de omliggende brandhaarden is de regio relatief rustig en dat willen de grote spelers zo houden.  Jamil, die als gewezen Peshmerga-strijder nog steeds militair is, is de VS dankbaar. Maar hij beseft ook dat de Amerikanen hun eigen belangen nastreven.

Jamil: «Wij hebben de Amerikanen geholpen in de strijd tegen Saddam. En zij ons ook, dat staat vast. De dag dat Saddam gevonden werd, heeft élke Koerd een groot feest gebouwd – ik ook. Maar ze hebben ons wel veel afgenomen. Olie, weet je wel, we zijn hier in het Midden-Oosten. Sinds het verdwijnen van Saddam hebben de Amerikanen hier een stevige voet tussen de deur.”

Salar, die met zijn slome Mercedes moeite heeft om de bergruggen te bedwingen, wijst ons op een soort van pilaar in het landschap.

Salar: «Daar hebben we een nieuwe oliebron gevonden. Dank zij de olie zijn we een rijk land. Per dag gaan er van hieruit één miljoen vaten naar Turkije alleen al. Nu is het hier nog vuil en oud. Maar we hebben nog maar net onze vrijheid veroverd: geef ons nog tien, twintig jaar, en we maken van Koerdistan een prachtig land.”

Er zijn veel oliebronnen in de Koerdische Autonome Regio.  Het is de Koerdische regering die de oliecontracten afsluit, hoewel dat formeel de taak van de Iraakse regering is.  Dat de autonomie van de regio heel ver gaat blijkt ook uit het feit dat je nergens Iraakse troepen ziet.  Er is geen één Iraakse soldaat in de hele regio maar des te meer Koerdische. Ik zie zo vaak en zo veel Koerdische soldaten – om de zoveel tientallen kilometer is er wel een checkpoint – dat ik aan mijn metgezellen vraag of het hier wel veilig is. Ik heb gehoord dat er in Kirkuk regelmatig bomaanslagen worden gepleegd en dat in Mosul christenen worden vermoord. Mijn gids en zijn oom halen de schouders op.  Kirkurk en Mosul zijn volgens hen speciale gevallen.

Jamil: «Kirkuk ligt op de grens met Irak en er wonen zowel Koerden als Arabieren. Er zijn veel oliebronnen — je kan het sommetje maken. Mosul is weer een andere zaak. Daar leven tienduizenden ex-officiers van Saddam die nu allemaal werkloos zijn. Ze zaaien terreur maar volgens mij niet specifiek tegen christenen. Hun drijfveer is jaloezie en hun doelwit vooral mensen die het beter hebben dan zij. Maar die twee steden liggen ver van hier.”

Die middag eet ik in de Iraakse bergen op een geïmproviseerde barbecue met mensen die zich duidelijk geen zorgen maken.

Marijn Sillis

(VERVOLGT)

Entry filed under: godsdienst, Midden Oosten, oorlog, Samenleving. Tags: , .

GAZA: KUN JE ALS JOURNALIST NEUTRAAL ZIJN? KUIFJE IN KOERDISTAN (2)

3 reacties Add your own

  • 1. Jan W. Cabooter  |  november 28, 2012 om 6:11 pm

    Ik lees niet alles meer uit een soort angst…te veel neiging tot engagement…Wat wel negatief opvalt is dat die stomme Coca Cola daar staat. Erg!!

    Beantwoorden
    • 2. An Meeusen  |  december 1, 2012 om 5:39 am

      Zo hoor je het verhaal weer van een andere kant; maar wie vertelt het juiste hé?

      Beantwoorden
      • 3. okulo  |  december 1, 2012 om 7:35 am

        Het juiste verhaal heet GELD en iets stommers bestaat niet. Ook de besten onder ons wentelen zich uiteindelijk in geld.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.205 andere volgers


%d bloggers op de volgende wijze: