HET ACHTERPOORTJE EN DE GROTE APPETIJT VAN LEOPOLD II

december 16, 2012 at 6:39 pm Plaats een reactie

lucat 0

 

door Lucas Catherine
Op 17 december, om twee uur dertig ‘s ochtends overleed Leopold II in zijn lievelingsverblijf, het Palmboompaviljoen. Dat grenst aan de gelijknamige serre op het domein van Laken.  Drie dagen eerder was hij geopereerd aan darmobstructie. Of die te wijten was aan zijn grote appetijt vertellen zijn biografen niet.

Maar appetijt had hij, op alle vlakken en van ’s ochtends tot ’s avonds. Hij begon immers de dag met een immens ontbijt van koffiekoeken, acht eieren en een tiental pralines. Dat ontbijt nam hij in het Palmboompaviljoen en ’s avonds stilde hij daar zijn appetijt voor vrouwen. Hij had niet alleen een wettige vrouw, hoe heette ze ook al weer? Maar ook een vaste maîtresse, Blanche, de moeder van twee van zijn kinderen: de Hertog van Tervuren en de Graaf van Ravenstein. Blanche resideerde in de Villa Vanderborght, net naast het domein. Zij kwam haar minnaar bezoeken via een achterpoortje onder de Japanse Toren dat mij altijd heeft geïntrigeerd en waar ik onlangs dan maar een foto van heb gemaakt.

Lucat 1

Langs dit achterpoortje passeerden ook andere dames. Leopold had een kamerknecht, Henri Bataille en die vertelt in zijn mémoires dat hij dames moest ronselen voor een nacht. Daarom had Leopold hem duidelijk zijn smaak gedicteerd: bruin haar en nogal mollig. Hij noemde dat zelf “une belle noire” Was hij kleurenblind, of had dit met de Kongo te maken?. Als dit niet altijd lukte, plaatste onze vorst gewoon een contactadvertentie in Le Soir: « Vieux monsieur, très distingué, cherche à faire connaissance demoiselle de magasin ou ouvrière, 20 à 22 ans, très jolie, noire (sic), forte et de bonne santé. » Le Soir verzorgde zijn klanten, een annonce die ‘s ochtends werd binnen gebracht stond in de namiddag al in de krant.

En al die dames passeerden door dit achterpoortje dat mij al zolang intrigeert en werden ontvangen in het Palmboompaviljoen. Dit is een achtkantig gebouw dat van op een heuveltje uitzicht geeft op heel het domein, en natuurlijk op de gelijknamige serre. Het ontvangstsalon van het Paviljoen bevindt zich trouwens in die serre. Daar had Leopold zijn bureau met enorme zetels en een lange sofa. Daarnaast was een crème-kleurige slaapkamer in Louis XVI-stijl  rijkelijk gedecoreerd en met drie ramen die uitzien op het park. Daarnaast was er badkamer en toilet. Verder nog een keuken en in de sous-sol de kamer van de kamerknecht.

De dames werden door de kamerknecht ontvangen aan het achterpoortje, stapten dan langs trappen in de Japanse tuin die bij de Japanse Toren hoort naar het paviljoen en kregen dan een briefing door de vorst zelf over wat van hen werd verwacht. Dit fameuze achterpoortje heeft sinds 17 december 1909 geen dienst meer gedaan. En het Palmboompaviljoen is al jaren niet meer open voor het publiek (de serre wel).

De Japanse tuin vandaag

De Japanse tuin vandaag

Op 17 december verdwenen, met zijn laatste zucht, ook twee kolonies die Leopold naast de Kongo had weten te bemachtigen. Ook als kolonisator had hij een enorme appetijt. Hij had ze ingeslikt, België moest ze na zijn dood ophoesten. En ik heb het hier niet over het ten oosten van Kongo gelegen Rwanda en Burundi, dat is oorlogsbuit die wij in de Eerste Wereldoorlog veroverden dankzij de overwinningen van de Kongolese Weermacht in Duits Oostafrika (nu Tanzania). Maar wel over twee gebieden te noorden van het huidige Kongo. Maridi en Lado-Rejaf. En dat laatste ligt aan de Nijl, de Witte Nijl. Leopold was al sinds zijn jeugd in de ban van de Egyptomanie. Antwerpenaars kunnen het gaan controleren in de Zoo, in de Egyptische Tempel, eigenlijk het olifantenpaviljoen, waar hij als zesentwintigjarige prins staat afgebeeld als farao. Later vraagt hij zijn minister Beernaert: “Zegt het u niets om Farao te worden?” In 1893 schrijft hij aan Wahis, gouverneur-generaal van zijn Kongostaat “Als wij erin slagen Khartoum te bezetten, dan wil ik die stad wel aan Egypte afstaan, in ruil voor vrije doorvaart op de Nijl…” De Kongostroom was toen nog allesbehalve bevaarbaar over heel zijn loop.

Lucat 2 Postkaart

De kolonie LADO

En de Nijl was niet alleen mythisch, maar ook praktisch: een toegang tot de Witte Nijl betekende een tweede uitlaat voor zijn Kongostaat. Van zijn neef, de hertog van Saksen-Coburg wist hij tot waar die bevaarbaar was. Die man was ooit op jacht geweest in Ethiopië en in Khartoum gepasseerd. Van hem had hij het verhaal van de dames Tinne. Moeder, dochter en tante Tinne waren telgen van de rijkste familie van Nederland, rijker dan de koningin en ze verveelden zich in Den Haag. Toen ze eens naar Venetië wilden was het daar te mistig om aan te meren en dus vaarden ze verder tot Kairo. Daar nam dochter, Alexandra Tinne een kaart van Afrika en bemerkte in het centrum een grote blinde vlek, waarop ze besloot: “Daar varen we heen, hoever we zullen komen, weet ik niet.”

Op 30 september 1862 arriveerden zij per stoomboot in Gondokoro, tussen Lado en Rajaf. Dit was toen de laatste voor een stoomboot toegankelijke haven op de Witte Nijl. De Britse ontdekkers Speke en Grant die op zoek waren naar de bronnen van de Nijl arriveerden er iets later. Ook die andere Britse explorer, Samuel Baker arriveerde na hen en dat leverde hem deze sneer op naar onze Hollandse dames: “De Witte Nijl komt al aardig in de mode. Ze moeten maar gauw een café op de evenaar  bouwen, waar reizigers een glaasje bier kunnen drinken.” Of hoe de mythe van de Grote Blanke Ontdekkingsreiziger al in 1862 de grond werd ingeboord door drie Haagse dames die zich verveelden.

Lucat 3 kaartLado

Kaart van Lado

Leopold wou dus de Nijl en daar stuurde hij geen dames op af (die uit het achterpoortje volstonden hem) maar wel Stanley. In Soedan was immers onder leiding van de Mahdi een opstand uitgebroken tegen de Britse penetratie. Een gelegenheid voor alle Europese mogendheden om een race naar Khartoum te organiseren. Ook Leopold. Hij stuurde Stanley, maar die sensatie-journalist mislukte. Bedoeling was dat hij zogezegd de Ottomaanse goeverneur van Soedan, Emin Pasha ging redden en hem dan aanbieden om voor Leopold te werken. Dit lukte niet echt. Eens hij de man, van oorsprong een Duitse jood met de naam Schnitzer, geëvacueerd had naar de kust, zoop die daar op Duitse kosten in Duits Oostafrika teveel champagne, donderde van het balkon van de Duitse residentie en bleef maanden in de coma. Stanley had wel een goed verhaal voor zijn krant, maar geen politiek succes voor Leopold. Daarop stuurde Leopold militaire expedities, een hele reeks, eerst onder leiding van de Mechelaar Van de Kerckhove, dan de Dendermondenaar Dhanis  tot de Brusselaar Chaltin op 15 februari 1897 Lado, Wadelai, Gondokoro en Rajaf veroverde.

Dit zinde de Britten allerminst. Leopold moest zijn Kongolese Weermacht terugtrekken, maar als compensatie mocht hij de regio Rajaf-Gondokoro-Lado-Wadelai levenslang van hen pachten. Verder nog een strook ten noorden van Kongo, Maridi. België heeft ooit de droom gekoesterd dat ze ook die twee kolonies zouden kunnen overnemen, en zocht daarom een achterpoortje in de pachtovereenkomst. Maar neen. Toen Leopold zijn laatste adem uitblies, eisten de Britten het gebied op en deze twee kolonies werden geïncorporeerd in de Soedanese provincie Bahr al Ghazal en ook een stukje in Uganda. Niemand die het verhaal van Lado nog kent, tenzij de postzegelhandelaars in de Brusselse Zuidstraat. Een afgestempelde brief uit Maridi of de Lado-enclave is goud waard. En als ik even beursgoeroe mag spelen, is betrouwbaarder dan een aandeel van Dexia, een bank die nochtans ook kolonisatie steunt (in Palestina).

En nog dit: op 17 december vieren wij ook de Brusselse Heilige Wivina, die vereerd wordt voor haar kuisheid.

Entry filed under: Afrika, Ekonomie, Europa, oorlog, Politiek Belgie. Tags: , , , , , , .

“KURT VONNEGUT KON NIET SCHRIJVEN” NU IS HET DAN ZOVER

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.320 andere volgers


%d bloggers liken dit: