EN DE BISSCHOP SPRAK: ‘DE KERK IS ALS VOETBAL!…’

januari 7, 2013 at 12:56 pm 1 reactie

Bisschop van Antwerpen, Johan Bonny

Bisschop van Antwerpen, Johan Bonny

door André Truyman


De door velen gewaardeerde bisschop Johan Bonny, die afgelopen zondag in de telkenjare minder bevolkte kathedraal zijn vijfde jaar als bisschop van Antwerpen inluidde, werd in Knack geciteerd met de uitspraak: “De kerk is als voetbal: de regels zijn internationaal dezelfde, maar het veldspel verschilt sterk van land tot land”. Dat was in het bewuste eindejaars-interview zijn verklaring voor het intransigente beleid van Benedictus XVI  als rem op de met Vaticanum II ingezette vernieuwing van de rooms-katholieke kerk. Want gaat het al lang niet meer om het veldspel hier, maar wel degelijk om de internationaal opgelegde regels ?

Het deed me terugdenken aan hoe  hoe mij  in 2003  onder het populaire tv-programma ‘Barend en Van Dorp’ van de Nederlandse commerciële tv, openlijk het recht werd ontzegd om als katholiek een kritische biografie van paus Johannes Paulus II te publiceren. Ook daar dus de vergelijking met een voetbalclub waar er één de baas is. Als men het veldspel, gedirigeerd door internationale regels niet kon volgen, moest men die club dan maar verlaten. Er werd mij in die talkshow door sidekick Jan Mulder in feite een katholieke identiteit aangepraat, eigenlijk een regelrechte categorieblunder.

De destijds wereldbefaamde theoloog Edward Schillebeeckx  zei me hieromtrent eens: dat dan Augustinus, met zijn vele nieuwe opvattingen, Paulus met zijn verzet tegen Petrus, zelfs alle evangelisten destijds, de kerk hadden moeten verlaten. Grondfout in die redenering van Jan Mulder was : “dat een kerk als georganiseerde gestalte van een religieuze ervaringstraditie en als gemeenschap van ‘een levensweg’, uiteraard ook een ‘interpretatiegemeenschap’ is. Die kent ook wel regels en criteria, maar deze zijn onvergelijkbaar met die van andere, niet-interpretatieve clubs of genootschappen en laten, binnen bepaalde, moeilijk te omschrijven grenzen (geloofs)pluralisme toe binnen één en dezelfde geloofsgemeenschap”.  Voor mij kwam dan ook Johan Bonny niet weg met zijn zogenaamde veldspel… Het is opvallend hoeveel dwarsliggende katholieken in het verleden tot de eer der altaren werden verheven. Dat eerherstel kwam dan volgens Schillebeeckx  voort uit:  “een christelijk zin-vernemen van het openbaringsaanbod dat wordt voltrokken in een creatief zin-geven; in een nieuwe zinproductie of herlezing van Bijbel en geloofstraditie binnen telkens nieuwe situaties van allerlei aard. Interpretatie en praxis maken nieuwe tradities, in creatieve trouw (zoals we in de veelvormigheid al van oud- en nieuwtestamentische schriften kunnen zien). Dat is levend doorgeven van de evangelische geloofstraditie aan komende generaties.” (Uit ‘Mensen als verhaal van God’p.62, 1989).  Dat deden zowel Augustinus als Thomas van Aquino, Theresa van Avila als Catharina van Siena, maar ook Maarten Luther en Johannes Calvijn, hoewel deze laatsten het voor ‘Rome’ te bont maakten maar nog altijd mede de toon aan geven in de wereldwijde beweging die door Jezus van Nazareth werd opgestart.

De grootste door de paus erkende navolger van Jezus was misschien wel Franciscus van Assisi, maar dichter bij ons ook  Jef De Veuster, pater Damiaan, een man die veel last had van zijn kerkelijke overheid,  een man die in Hawai, de Amerikaanse geboortestaat van Obama,   de oecumenische gedachte ‘avant la lettre’ heeft gepredikt. En wat te denken van wijlen kardinaal John Henry Newman. Hij werd er gedurende zijn leven in de kerk van beschuldigd de pauselijke onfeilbaarheid te hebben verworpen, en als scepticus zijn bekering tot het katholicisme te hebben betreurd.

Een kerk van macht en machtsmisbruik…

Wat zei de bisschop nog ? “Als we onze familie wereldwijd bij elkaar willen houden, hebben we een minimum aan structuur nodig.  Is die soms log en traag ? Ja.  Bij mij komt hier eerder de gedachte op van macht en machtsmisbruik. De huidige top van de Katholieke Kerk ziet zichzelf als een kaste die boven de gelovigen staat. Ik heb dat trachten aan te tonen in een boek uit 2010 ‘Schijn van heiligheid’, om daarmee een scherpe inkijk te geven in de interne keuken van de rooms-katholieke kerk. Dat leverde het beeld op van een organisatie die zich voortdurend bezondigt aan machtsmisbruik, discriminatie van overtuigd praktizerende gelovigen die mislukten in een huwelijk, in de beleving van een verplicht celibaat, in de ijver om zich als vrouw geroepen te weten om voor te gaan in de liturgie,  tot en met het – in opdracht van het Vaticaan – zelfs beschermen van gewijde pedofielen.

Onder het Tweede Vaticaans Concilie (1962-1965) leek de Kerk de moderne tijd binnen te stappen. Voor het eerst werd het elementaire recht van elk mens op godsdienstvrijheid officieel erkend. Er was toen ook sprake van om anticonceptie toe te laten. Bij het Concilie zelf was er al veel weerstand en met name de anticonceptie is men uiteindelijk – maar in de gelovigenpractijk volkomen tevergeefs – blijven afwijzen, onder meer op aansturen van de toenmalige Poolse bisschop Karol Wojtyla. Maar in het algemeen stelde de Kerk zich open voor de moderniteit. Gelovigen zouden meer inspraak krijgen. Het Concilie zelf was een mooi voorbeeld van open debatcultuur. De huidige en de vorige paus hebben samen de restauratie ingezet. Benedictus XVI ziet zichzelf met zijn curie als een kaste die ver boven de gelovigen staat. Johannes XXIII, die het Tweede Vaticaans Concilie samenriep, wilde een open Kerk waarin ook leken – en gelovigen uit de reformatie en de orthodxie – een belangrijke stem hadden. Voor hem betekende kerk niet meer Societas Perfecta,“de volmaakte samenleving”, maar “Gods Volk onderweg”.

Macht corrumpeert en “absolute macht corrumpeert absoluut” zei de Engelse Lord Acton over Pius IX die zich in 1870 onfeilbaar liet verklaren door Vaticanum I. Dat komt tot op vandaag nog het sterkst tot uiting in het hele financiële beleid van de IOR, de bank van de paus. Benedictus XVI slaagt er maar niet om orde op zaken te stellen. Die dubieuze financiën dateren al van onder Paulus VI in de jaren ’70 met aartsbisschop Marcinkus. Toen zijn grote verliezen gemaakt, tierde de corruptie welig en infiltreerden ook de maffia en de loge (jawel!) in de financiële structuren van de Kerk. Het geld voor de ontelbare succesreizen van de paus moest van ergens komen. Johannes Paulus I werd in 1978 verkozen tot opvolger van Paulus VI. Hij wilde komaf maken met die praktijken, maar stierf na amper 33 dagen in nooit opgehelderde omstandigheden. We zullen hierbij nooit verder komen dan hypotheses, maar feit is dat hij een einde wilde maken aan de fraudecultuur binnen de Kerk en daardoor was hij een gevaarlijk man. Het was de bedoeling om toen al Wojtyla op de pauselijke troon te zetten. Nadien is dat wel gelukt en na een kwarteeuw opnieuw met de promotie van kardinaal Ratzinger tot paus.

Een schoon blazoen ten koste van alles…

De Kerk daverde de afgelopen jaren op haar grondvesten door het seksueel misbruik dat eindelijk aan het licht kwam. Voor vele gelovigen blijft deze kwestie opspelen en brengt men het in verband met een manicheïstische seksuele moraal en het verplichte celibaat. Zelf heb ik het celibaat na zeven jaar opgegeven en ben ik gehuwd. Wie dit wil volhouden, loopt kans om zichzelf vaak te veroordelen  tot een dubbelleven en dat kon of wilde ik niet. Onder Johannes Paulus II is seksualiteit een obsessie geworden voor de kerk. Het belet niet dat een groot deel van katholieke geestelijken seksueel actief is. Met een vrouw, een man en – dat is jammer genoeg gebleken – ook door kinderen te misbruiken. In de kerk heeft zich op dat vlak een van boven bewaakte zwijgcultuur geïnstalleerd die tot de gekende dramatische gevolgen leidde. Die zwijgcultuur is zelfs officieel bevestigd door -toen nog – Prefect van de Geloofsleer, kardinaal Ratzinger. Voor klachten over kindermisbruik geldt intern nog een absolute zwijgplicht.

In mijn jongste boek staan tal van voorbeelden van hooggeplaatste geestelijken die systematisch kinderen misbruikten en even systematisch de hand boven het hoofd werden gehouden. Het is schrijnend om te zien hoe men tegelijk priesters die wilden huwen, als priesterarbeider wilden werken of in Zuid-Amerika via de bevrijdingstheologie tegen de rechtse dictaturen van de jaren ’70 en ’80 wilden ijveren, keihard heeft aangepakt. Ook bisschoppen als de Brazilianen Helder Camara en Arns, de vermoorde Argentijnse bisschop Angelelli of de achter het altaar neergekogelde Salvadoriaanse aartsbisschop Romero.  Dat gebeurde allemaal onder Johannes Paulus II, de man die al dit jaar door zijn opvolger in een recordtempo heilig verklaard moet worden maar die zich van deze martelaars distancieerde. Aan die zwijgcultuur ontsnapt men ook niet in België. Het hangt samen met de kerkelijke hiërarchie die zich boven gelovigen waant die niet denken zoals hij. De huidige Belgische  aartsbisschop André-Joseph Léonard is daar een schoolvoorbeeld van. Hij houdt totaal geen rekening met wat bij zijn vrij denkende gelovigen en medewerkers in het Interdiocesaan Pastoraal Beraad  echt leeft. Ik ken er die het “ik geloof in de heilige katholieke kerk” van het Credo niet meer kunnen uitspreken.

Maar zolang de huidige paus aan de macht blijft kan hij zich safe voelen. En tegelijk zie je inderdaad dat ook binnen de kerkelijke hiërarchie sommige mensen een andere richting uit willen. Drie van de zes Belgische bisschoppen, waaronder Bonny, hebben het celibaat openlijk in vraag gesteld. Als signaal zou dat toch kunnen tellen.

Maar dit brengt me ook weer terug bij de bisschop die in zijn eindejaarsinterview de vraag te beantwoorden kreeg: “Wanneer veroordeelt het Vaticaan eindelijk offcieel de pedofiele daden van Roger Vangheluwe ?”. Johan Bonny  antwoordde dat zijn collega “deelneemt  aan het monikkenleven” in een klooster ergens in Frankrijk. Citaat:“In theorie kan Rome een priester of bisschop tot de lekenstaat herleiden. Maar de vraag is of dat hier nodig is. Je mag die straf toch niet onderschatten”. Dit lezende kan ik niet anders dan – als ervaringsdeskundige – meewarig het hoofd schudden.  Zijn kerk hangt aaneen van het ’sub secreto’.  Zowat 150.000 priesters zijn door het aangaan van een burgerlijk huwelijk gelaïciseerd, waardoor hun nakomelingen de naam van hun biologische vader mogen dragen, terwijl ze – volgens katholieke theologie – ‘sacerdos in aeternum’ zijn gebleven. De enige verplichting was dat ze dat dienden geheim te houden. Wat zou het Vaticaan letten om Roger Vangheluwe aan te doen wat het van zovele priesters – vaak  werkzaam gebleven als pastorale vrijwilligers – blijft eisen ? Toch een niet te onderschatten straf dus, volgens de bisschop van Antwerpen voor mensen die hun nakomelingen in een huwelijk wensten te erkennen.

De kerk zit nu in een diepe crisis, maar zal daar ook weer uit geraken. Ondertussen bouwen gelovigen aan de basis hun eigen kerk uit. Mensen als de onvermoeibare emeritus-pastoor Rik Devillé zijn daar al jaren mee bezig. Zij zijn ook de kerk waarin ik geloof. Een kerk waarin gewone mensen, mannen én vrouwen, hun stem hebben. En – om te eindigen met het bekende adagium –  wie weet, staat er binnen enkele jaren wel een Johannes XXIV op !…

————

Truyman
André Truyman (1932) is een Belgisch-Nederlands journalist en Vaticaanwatcher. Hij werkte met name voor de tv-omroepen KRO en IKON. Zijn bekendste rubriek was Kenmerk. Hij trad in bij de Dominikanen maar verliet enkele jaren later zijn roeping en de Kerk. Hij schreef een aantal kritische boeken over het Roomse instituut, het Vaticaan en het pausdom. In 2002 verscheen van zijn hand ‘Johannes Paulus II, de onfeilbare’ (Van Halewyck). Najaar 2010 volgde ‘Schijn van Heiligheid, over Benedictus XVI en Johannes Paulus II’ (Acco). Een interview met de auteur over dit boek zou verschijnen in het christelijke arbeidersblad Visie maar werd op het allerlaatste moment gecensureerd. ACW-leider Patrick Velter liet de persen stoppen en de reeds gedrukte exemplaren vernietigen.
Het stuk hierboven, over bisschop Bonny en aanverwanten, is eerst aangeboden aan en geweigerd door De Standaard. (jc)   

Entry filed under: boeken, Europa, godsdienst, Media, Samenleving. Tags: , , , , , .

IT GOES ON DE FYRA, ONZE (B/N) TROTS

1 reactie Add your own

  • 1. Marie-Pascale Guilliams  |  februari 9, 2016 om 6:14 pm

    Ik heb echt mijn twijfels over het voortbestaan van het instituut Kerk.

    Ik voelde me gisteren weer boos, toen in de krant “De Standaard” werd geschreven dat het lijk van een zekere “heilige Pater Pio” in een glazen kooi terechtkwam als voorbeeld van het Jaar van de Barmachtigheid in de basiliek nog wel van Rome. Er werd ook naast het artikel het échte leven van deze heilige beschreven. Zijn stigma’s zouden bedrog zijn, maar wat mij het meest kwetste, was dat hij seksuele relaties onderhield met vrouwelijke parochianen!

    Ik ben dan naar vertrouwbare bronnen gaan kijken op het internet of dit wel waar was! en het is ook waar!

    Ik kijk dan op de website van “Kerknet.be”. En daar wordt die pater nog helemaal bewierookt! geen woord over bedrog.
    Mijn reactie op hun artikel viel blijkbaar niet in de smaak van de verantwoordelijke. Hij wees er me zelfs op dat in het artikel van “De Standaard” twijfels waren over die geruchten!

    Hoe is het mogelijk dat deze nieuwe paus in de basiliek zo’n voorbeeld tentoonstelt, nu dat er zogezegd geen plaats meer is voor seksueel misbruik in de Kerk!

    Sinds één jaar, lees ik nu boeken over het leven van Christus, die me echt boeien. Ik ben op het ogenblik “Jezus” aan het lezen van de trouw gebleven “ketter” Hans Kung. Het geeft me zo’n bevrijdend gevoel…..Naar de mis gaan, lukt me ook niet meer, want ik kan ook niet meer zeggen dat ik in de Katholieke Kerk geloof.

    Ik geloof wel dat het leven van Jezus nog vele mensen zal blijven boeien…Ik hoop het, want zijn leven was echt meer dan een voorbeeld!

    Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.205 andere volgers


%d bloggers op de volgende wijze: