TUYMANS, ALYS EN JANSSENS IN NEW YORK

januari 18, 2013 at 8:56 am Plaats een reactie

Tuymans voor zijn schilderij "Wall" in de David Zwirner galerij

Tuymans voor zijn schilderij “Wall” in de David Zwirner galerij

Francis Alÿs voor een van zijn ongetitelde werkjes

Francis Alÿs voor een van zijn ongetitelde werkjes

Door Tom Ronse

Tentoonstellingen van Luc Tuymans en Francis Alÿs, twee Belgische supersterren aan het internationale kunstfirmament, openden vorige donderdag in aanpalende galerijen in New York. Dat was twee maanden later dan gepland omdat de galerijen grote schade opliepen tijdens superstorm Sandy.

Beide kunstenaars waren in New York voor de installatie van hun shows toen de storm op 29 oktober aan land kwam. De Zwirner-galerijen die dicht bij de Hudson-stroom gelegen zijn in de kunstwijk Chelsea, werden overstroomd. “Het water kwam tot hier”, vertelt galerist David Zwirner, zijn hand ter hoogte van zijn navel, “de stank was verschrikkelijk. In beide galerijen moesten we binnenmuren uitbreken en herbouwen. We zijn er nog maar net mee klaar.” De schade aan de kunst viel relatief mee. “Veel tekeningen liepen waterschade op. Maar de schilderijen bleven intact. De werken van Alÿs lagen op een tafel die tijdens de storm begon te drijven en in een andere kamer terecht kwam. Er kwam geen spatje op terecht.”

Twee weken voor de storm opende Zwirner een nieuwe galerij in Londen. De inaugurale tentoonstelling was een solo-show van Tuymans. Tijdens de persvoorstelling in New York legt de schilder uit dat de shows in Londen en New York niet toevallig gelijktijdig waren gepland. Ze zijn inhoudelijk verbonden. In beide is het thema ‘de kunstenaar’. Maar terwijl hij in de Londense show het geromanticiseerde Hollywood-beeld van de kunstenaar op de korrel nam, kijkt de kunstenaar in de New Yorkse show naar zichzelf.

Tuymans' "Me"

Tuymans’ “Me”

Dat is ongewoon voor Tuymans die meestal culturele en politieke representaties als uitgangspunt neemt. Een centraal werk in de show, het enige dat niet gepaard is aan een ander,  is een zelfportret, getiteld ‘Me’. Het is gebaseerd op een foto die zijn vrouw van hem nam met haar i-phone.  Hij koos dit beeld, zo legt hij uit, omdat hij er niet geflatteerd op stond maar vooral omdat de imperfecties van de opname en de weerspiegeling van zijn brilleglazen het onmogelijk maken om hem psychologisch te duiden. Het portret weerstaat interpretatie.

Die strategie typeert ook de andere werken. Tuymans kiest eens te meer afbeeldingen op basis van foto’s en video-stills maar nu zijn het beelden uit zijn directe omgeving. Een gebarsten ruit. Een stuk jas. Zijn been. Zijn tuin, ’s nachts. Een muur, de achterkant van de Antwerpse dierentuin. Hij verfraait ze niet, hij voegt er niets aan toe. Gretig verklaart hij elk detail.  “Rechts ziet u mijn schaduw terwijl ik de foto nam”. De onderwerpen zijn banaal maar Tuymans zoekt ze onvatbaar te maken. Hij dompelt ze in  grijzig licht, hij tast de grens af tussen figuratie en abstractie.  “The joke is on the viewer”, zegt hij, “want de beeltenissen laten zich niet binnendringen, ze zijn niet interpreteerbaar.”

Een bezoekster kijkt naar "11 pm": Tuymans' nachtelijke tuin.

Een bezoekster kijkt naar “11 pm”: Tuymans’ nachtelijke tuin.

En toch, een interpretatie dringt zich op. In deze schilderijen confronteert Tuymans de vergankelijkheid, de broosheid der dingen, zijn eigen sterfelijkheid. Ze tonen het laatste wat iemand zou kunnen zien voor hij sterft, legt de schilder uit. De weemoedige titel van deze weemoedige  tentoonstelling, “Summer is over”, ontleende hij aan een uitspraak van een tafelbuur, een demente oude man die hem zonder aanleiding toevertrouwde: “de zomer is nu wel echt voorbij”. Twee maanden later was hij dood, vertelt Tuymans.

De reacties op de show in Londen waren gemengd. “Slick, superficial and only for the super-rich”, kopte The Independent. De show in New York was alvast een commercieel sukses. Alle schilderijen waren verkocht op de openingsdag, aan prijzen tussen 1,4 en 1,8 miljoen dollar. Niet slecht voor een schilder die nooit langer dan een dag aan een doek borstelt.

Alys_REELUNREEL klein

Het centrale werk in de tentoonstelling van Alÿs is een fascinerend filmpje van 20 minuten getiteld “Reel-Unreel” dat eerder te zien was op ‘Documenta 13’. Het volgt twee kinderen die, al rennend door Kaboel, een filmspoel (reel’) ontrollen en weer oprollen, terwijl helicopters overvliegen en het straatleven zich rond hen ontrolt. Op een onverwachte manier vertelt het meer over Afghanistan dan vele reportages.  De film vermeldt nog dat de Taliban in 2001 de films van het Afghaans film-archief in beslag nam en verbrandde  (het vuur bleef 15 dagen branden). De meeste originelen werden echter  gered.  Alÿs  eindigt zijn film met  de  provocerende statement: “Cinema: everything else is imaginary”.

Alÿs ziet zijn filmprojecten als collaboraties en  wil er geen geld mee verdienen. Iedereen mag zijn films gratis downloaden van zijn website. Hij financieert die projecten met de verkoop van zijn tekeningen en schilderijen. In deze show toont hij schilderijtjes die hij maakte in Afghanistan.  Ook hier zijn de beelden vrij banaal maar ze worden brutaal onderbroken door felgekleurde vertikale stroken die doen denken aan een testbeeld op tv. Voor Alÿs symboliseren ze afstand. “ik had moeite om mijn ervaringen in Afghanistan te verwerken”, legt hij uit. “Ik had iets nodig om eruit te stappen.”

SINGLE 003

DIPTYCH 006

Diezelfde donderdagavond opende nog een derde tentoonstelling van een Belgische kunstenaar in New York. In  de VII Gallery in Brooklyn toont Frieke Janssens haar inmiddels welbekende “Smoking kids”. De veelbezochte webstek Slate wijdde onlangs een stuk aan de serie. De show reist later naar Chicago, Los Angeles en andere Amerikaanse steden. Janssens is intussen aan haar volgend project bezig. De werktitel is “Your last shot”. Ze wil mensen laten poseren voor een foto voor op hun doodsprentje.

Cigarillo.jpg

Cigarillo

Classic Red

Classic Red

Tuymans en Alÿs zijn tot 9 februari in de David Zwirner galerijen ( 519 en 525 19th street, Chelsea, Manhattan), Janssens tot 8 februari in de VII Gallery, 20 Jay Street, Dumbo, Brooklyn.

Davidzwirner.com

Alÿs’ film kan u HIER zien

SLATE over Frieke Janssens leest u HIER

(Een kortere versie van dit artikel verscheen eerder deze week in De Morgen)

Entry filed under: Foto en video. Tags: , , , .

DE FYRA, ONZE (B/N) TROTS VROUWEN EN KINDEREN EERST

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.204 andere volgers


%d bloggers op de volgende wijze: