DAT ZINKEND GEVOEL (3)

april 16, 2013 at 6:26 am Plaats een reactie

cyprus2

door Tom Ronse

Stockman heeft gelijk: het is onvoorstelbaar dat de expansie van geld en financiële tegoeden aan het huidige tempo wordt voortgezet zonder een katastrofale ineenstorting te veroorzaken van al de zeepbellen die door die expansie gevoed worden. De financiële krisis die dan uitbreekt zal veel moeilijker te bedwingen zijn dan deze die in 2008 begon.  Wat hij in de plaats voorstelt is een terugkeer naar de goeie ouwe burgerlijke waarden: ophouden met al dat ‘casino-geld’ te creëren, ophouden met dat geld te pompen in banken en bedrijven die anders failliet zouden gaan, streven naar fiscaal evenwicht door bezuinigingen en belastingsverhoging. Dat zou naar een gekrompen maar gezondere economie moeten leiden. De schoktherapie die hij voorstaat zou nog veel sneller naar depressie leiden maar daarna zou de groei heropstarten op een evenwichtiger basis. Maar Stockman zwijgt  over de chaos en sociale onwrichting die met die ‘afslanking’ zou gepaard gaan.  De oorlogen die zouden uitbreken over de slinkende taart, de massale werkloosheid, de verarming…in zijn ogen is dat misschien niet meer dan onvermijdelijke randschade maar die ‘randschade’ zou het sociale weefsel verscheuren. Zijn ‘kuur’ zou de patiënt nog zieker maken.

Geen wonder dat geen enkel land geneigd lijkt om Stockmans recept uit te voeren. De enige economische grootmacht die in die richting gaat is de EU. De Europese autoriteiten hebben niet dezelfde middelen tot hun beschikking als de Amerikaanse, dus lijkt het wijs dat ze voorzichtiger zijn en bezuinigingen opleggen om te beletten dat de publieke schulden razendsnel groeien. Maar het werkt niet. Griekenland heeft al vijf jaar harde bezuinigingen moeten slikken. De economie is met een vijfde gekrompen, met een scherpe daling van de fiscale inkomsten als gevolg. Hierdoor is de Griekse publieke schuld, ondanks al die bezuinigingen, nu gestegen tot 170% van het BNP, tegenover 100% toen de krisis begon. De economieen van Ierland, Portugal, Spanje en Italie zijn in die vijf jaar soberheid ook gekrompen terwijl hun schuldenlast is gestegen.

Het doel van de ECB is niet anders dan dat van de Amerikaanse Fed: de bescherming van de financiële infrastructuur;  van het bankwezen. Daartoe zijn alle middelen goed, inbegrepen de confiscatie van bankdeposito’s zoals onlangs in Cyprus is gebleken. En het zal wel niet bij Cyprus blijven.

A policeman walks in front of a bus station with an anti-bailout banner outside the parliament in Nicosia

Het soberheidbeleid faalt. Het enige positieve dat er over kan gezegd worden is dat ze de depressie kruipend maakt in plaats van de economie in haar geheel te treffen. Van Griekenland kroop ze naar Ierland, Spanje, Portugal, Cyprus, Italië…hoe lang zal het nog duren eer landen als Frankrijk en België aan de beurt komen?

Wat kan er een einde maken aan de draaikolk die deze landen meesleurt?  Hun situatie verbetert niet, integendeel. En ook een kruipende depressie eist een zware tol. Patiënten sterven in Griekenland omdat ze door de bezuinigingen van zorg verstoken blijven. De verarming  grijpt om zich heen in Spanje en Italië. De architecten van Europa’s soberheidsbeleid hebben bloed aan hun handen.

 Drie wegen naar de hel

Samengevat: de economische beleidmakers kunnen kiezen tussen drie krachtlijnen. In praktijk  wordt er gekozen voor een combinatie van alle drie maar in de mix is er telkens een dominant.

–  de expansie van geld- (en dus schulden-)creatie afremmen door bezuiningen. Werkt contra-productief en kan dus niet beletten dat de schulden blijven stijgen. Hoogstens kan het de veralgemening van de depressie uitstellen.

– de expansie van geld- (en dus schulden-)creatie voortzetten om de waarde van het al bestaande kapitaal (banktegoeden, aandelen, vastgoed etc) te onderstutten. Maar die geldexpansie leidt niet tot een expansie van de reële economie, wel tot bubbelvorming. Wanneer die bubbels hun onafwendbare afloop ondergaan, dreigt een economische instorting.

– de expansie van geld- (en dus schulden-)creatie voortzetten om de economische groei te stimuleren.  Hogere belastingen op winsten en vermogens om de stijging van de openbare schuld af te remmen. Controle over het kapitaalverkeer om een exodus van geld te beletten. Dit is slechts een ander pad naar de ineenstorting, bezaaid met hyper-inflatie  en wurgende rentevoeten.

Met andere woorden: ze zijn alledrie rampzalig. Er zijn geen opties die een uitweg uit de krisis bieden. Wat niet betekent dat het er niet toe doet welke beslissingen er worden genomen. Maar geen is in staat om de neerwaartse trend van de globale economie om te buigen. Ik probeer me scenario’s in te beelden waarin dat wel zou kunnen lukken maar ik slaag er niet in. Misschien kan een bezoeker van dit salon me helpen.  De economisten wiens interviews ik lees in de kranten kunnen het niet. Ze praten over de economie als over het weer en elke weerman weet dat er na regen weer zonneschijn komt.  Hoewel we ook daarover niet meer zo zeker kunnen zijn. Men moddert maar aan. Niemand slaagt er in om coherent uit te leggen hoe deze economie –en, daarmee verbonden, deze biotoop- een nieuw evenwicht kan vinden zonder eerst tot grote vernietiging te leiden.

De astronoom Carl Sagan  vroeg ooit wat een bezoeker van de andere kant van de melkweg zou denken over onze samenleving en ons beheer van de planeet. Ik vermoed dat hij ons stapelgek zou verklaren. Het eerste wat hem zou opvallen is de discrepantie tussen onze kennis, ons productievermogen, de rijkdom die we kunnen creëren en de diepe armoede waarin meer dan 3 miljard mensen, bijna de helft van wereldbevolking, proberen te overleven. Hij zou zien hoe we fabrieken sluiten, liever dan er de goederen te produceren die mensen nodig hebben. Hoe we huizen bouwen die we liever leeg houden dan aan mensen zonder huis te geven.  Hoe we produceren op een wijze die de bewoonbaarheid van de planeet voor onszelf in gevaar brengt. Hij zou tot de conclusie komen dat het doel van de mensenmaatschappij, van haar economie, niet het bevredigen van de menselijke noden is. Maar wat dan wel?

VERVOLGT MORGEN

Entry filed under: Ekonomie, Europa, Milieu, Samenleving. Tags: , , , .

DAT ZINKEND GEVOEL (2) DAT ZINKEND GEVOEL (SLOT)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.204 andere volgers


%d bloggers op de volgende wijze: