ORANJE ANJERS VOOR GEKKE NEDERLANDERS

mei 2, 2013 at 12:42 pm 6 reacties

Oranje 3

door Lucas Catherine

Ook die oranjegekte meer dan beu ? Al dat fake gedoe met al die vieze, oranje attributen. Waarom eigenlijk dat oranje? Omdat de Hollanders het woord Orange niet kunnen uitspreken.


Dat kon de man die de dynastie stichtte Wilhelm von Nassau wel. Deze Duitse prins erfde op 11-jarige leeftijd van zijn neef René de Chalon het prinsdom Orange in wat nu Frankrijk is en dat werd hierdoor onderdeel van het Duitse Rijk. Zijn soeverein, Keizer Karel stelde wel een voorwaarde om de erfenis te erkennen: prins Willem van Nassau moest bij hem aan het hof in Brussel komen wonen. En onze Duitse puber werd dus Brusselaar. Hier werd hij opgevoed en leerde hij ook Brabants-Nederlands. Willem zal de meeste jaren van zijn leven doorbrengen in zijn Hof van Nassau, waar nu de Koninklijke Bibliotheek staat, maar waarvan zijn hofkapel nog altijd deel uitmaakt (de Nassaukapel).

Wanneer de Brussels bevolking in opstand komt tegen de zoon van Keizer Karel, Filips II en hierbij door een deel van de adel wordt gesteund, wil Willem eerst de kat uit de boom kijken en zwijgt, vandaar zijn bijnaam, Willem de Zwijger. Als Lutheraan wou hij wel tegen Alva vechten, maar niet tegen de koning. U kent wel het vers uit het Wilhelmus: Een prinse van Oranje, ben ik vrij onverveerd. Den koning van Hispaniën heb ik altijd geëerd. Een tekst van zijn mede-stander en mede-Brusselaar Marnix van Sint Aldegonde, geboren waar nu het Centraal-Station staat en later woonachtig in de Hoogstraat. Lutheranen als Willem waren monarchisten. Wanneer in 1567 de hertog van Alva voor de poorten van de stad verschijnt vlucht Willem naar het Noorden. De graaf van Egmont wil hem nog ompraten, maar kreeg als repliek de gevleugelde woorden: “Liever een prins zonder land, dan een graaf zonder hoofd.” 

De tijden veranderen. Wanneer de Brusselaars die dan overwegend Calvinistische republikeinen zijn, in 1576 de Geuzenrepubliek uitroepen, keert hij terug en wordt Willem door hen tot stadhouder benoemd. Hij wordt dan maar republikein uit opportunisme. Lang zal het niet duren want in 1577 gaat hij weer op de loop.

De looser van Brussel, wordt een Hollandse held. En ginder wordt de geschiedenis herschreven. Zo wordt zijn lijfspreuk Je Maintiendrai vertaald als Ik zal Standhouden (onderverstaan tegen Spanje) en zowel Beatrix als haar zoon Willem-Alexander hebben in hun speeches deze week regelmatig het werkwoord standhouden gebruikt als referentie naar die lijfspreuk. Alleen is het een foute vertaling, want de oorspronkelijke spreuk luidde: Je maintiendrai Orange, begrijp: ik zal Orange behouden voor het Duitse Rijk en nooit afgeven aan Frankrijk. Wat hij dus inderdaad niet heeft gedaan. Het is pas na hem Frans geworden.

Oranje 1 

En er is nog een ander fake symbool verbonden met dat Nederlandse koningshuis. Zo is er de bekende Anjerdag en de Anjer als symbool van de monarchie. Prins Bernhard is die bloem tijdens de Tweede Wereldoorlog gaan dragen als vorm van verzet, Je Maintiendrai, weet je wel, en daarbij greep hij terug naar, weeral de stichter: Willem van Oranje.

De anjer heeft een merkwaardige geschiedenis. Het verhaal wil dat toen Keizer Karel en de Brusselse adel Tunis gingen belegeren in 1535 en de stad daarna effectief veroverden, zij daar een bloem vonden die ze absoluut mee naar huis wilden nemen – het was de tijd van de eerste botanische tuinen – de anjer. En eens terug thuis werd die aangeplant in de Brusselse stadstuinen van de adel, in de grote tuin van het paleis van Egmont (nu nog het Egmontpark) en ook Willem werd een bewonderaar van die bloem en zo werd ze zijn symbool.

Dat die anjer bij ons terecht kwam via Ottomaans Tunis mag blijken uit de oude benamingen: Dodoens noemt ze de Tunisbloeme, ook nog Barbarica (Berbers) of herbam Tunicam, Tuniskruid. In het Italiaans van toen heet ze Tunizi, en in het Frans Oeillet de Turquie. Oeillet betekent oogje, omdat op de blaadjes van de bloem oogvormige tekeningen te zien zijn. Dat Franse woord is een vertaling van wat de Arabieren toen ‘anya’ (oogje) noemden, en dat gaf ons woord anjer. Een Arabische bloem, voor het eerst door Willem de Zwijger gekweekt in zijn Brusselse tuin, nu een symbool voor de Hollandse monarchie.

Niets zo fake als histories rond monarchieën, en dat niet alleen in de ‘boekskes’.


Lucas Catherine
is Historicus van het Vergeten Verleden en

Lid van De Republikeinse Kring, Cerle républicain, der Republikanischer Kreis
http://www.crk.be/?-Republikeinse-Kring

Bornem - Kasteel van Marnix van St.-Aldegonde

Bornem – Kasteel van Marnix van St.-Aldegonde

Entry filed under: boeken, Geschiedenis, godsdienst, Media, Nederland, Politiek Belgie. Tags: , , , .

WIE KRONEN WIL, MOET KREUNEN DE JOURNALISTIEK IN NEDERLAND IS MORSDOOD

6 reacties Add your own

  • 1. Johan Sanctorum  |  mei 2, 2013 om 2:47 pm

    Vanuit een Vlaams-republikeins perspectief bekeken:
    http://vlaamserepubliek.wordpress.com/2013/05/01/de-oranjegekte-en-het-verdriet-van-vlaanderen/

    Hartelijk

    Johan Sanctorum

    Beantwoorden
  • 2. Joost  |  mei 2, 2013 om 6:04 pm

    “Omdat de Hollanders het woord Orange niet kunnen uitspreken.”

    Vandaar: Willem de Zwijger.

    Beantwoorden
    • 3. jefc  |  mei 3, 2013 om 8:22 am

      U mag weten, Joost.

      Beantwoorden
  • 4. H Coopman  |  mei 3, 2013 om 2:13 pm

    Ik ben Schilleriaan, u lijkt wel franskiljon.
    Over het gewone volk schrijft Schiller begripvol: “De grote massa, die in haar neigingen doorgaans de fortuin volgt, toonde zich nu even bedrijvig om de val van de ongelukkigen (=de protestanten) te bespoedigen (..)”
    Schiller schrijft ook: “Met de afval van Egmond en de vlucht van Oranje was de laatste hoop der protestanten vernietigd (..)”
    Het is niet omdat de dood van Egmond in onze belgicistische geschiedschrijving zo’n prominente rol speelt, dat die zo belangrijk moet zijn. De “afval van Egmond”… Is Egmond wel Republikein gebleven?
    Ik kies voor het gewone volk en ben eerder Orangist dan belgicist, die – zoals Egmond – noodgedwongen monarchist moet zijn.

    Beantwoorden
    • 5. jefc  |  mei 5, 2013 om 4:27 pm

      U lijkt wel een Ridder van de Gulden Spoor. Woonachtig te Kortrijk-in-de-beemden?
      Zwaar sarcasme kan leuk zijn, maar vraag niet om dan ook nog begrepen te worden. Schiller en het gewone volk? Maar dan begripvol! Voilà, meer hoeft dat niet te zijn.
      Twee vage begrippen leveren, samengevoegd, een ‘noodgedwongen monarchisme’ op? Simplistischer heb ik het nog zelden gehoord.

      Beantwoorden
      • 6. H Coopman  |  mei 5, 2013 om 10:29 pm

        Ja, ik gaf mijn paard de sporen omdat ik me dankzij het woord “looser” in die tijden waande.
        In de vlucht werd ik inderdaad simplistisch en zat ik nog met mijn reactie op het vorige artikel in mijn kop.
        Het heeft ermee te maken dat ik het Frans(talig)e monarchisme van een andere orde beschouw dan het Nederlands(talig)e, naargelang een criterium van een soort nabijheid van het volk.
        Tot het Franstalige kwam ik omdat mijns inziens juist Egmont trouw bleef aan de koning, die na Egmonts terechtstelling via de Unie van Atrecht weer toenadering kreeg tot de Franstalige gewesten in de Nederlanden.
        Misschien stond Egmont dichter bij het volk dan Oranje? Maar hij was het toch die voor Oranje’s eerste vlucht en ondanks het feit dat Oranje zijn broer temperde (dus niet afviel) in zijn vechtlust tegen de koning, helemaal afzag van de strijd? Juist omdat Egmont de volksheld was, was daarmee het liedje uit.
        U kan me nu burgerlijke geschiedschrijving aansmeren, maar Marx heeft misschien niet altijd gelijk. Israël bijvoorbeeld definieert de Verlichting als een filosofische revolutie.
        En de elitaire Schiller? Die concludeerde nochtans dat de Beeldenstorm veroorzaakt werd door de destijds bestaande sociale omstandigheden.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.316 andere volgers


%d bloggers liken dit: