EEN TURKSE LENTE?

juni 4, 2013 at 5:52 am Plaats een reactie

turk 17

Een ‘tweet’ uit Istamboel: “Zaytung Nieuws meldt: het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft Turkse burgers die in het buitenland wonen en nog geen pepergas hebben ingeademd twee weken tijd gegeven om zich met hun paspoort te melden aan een Turks consulaat of ambassade om hun nationale plicht te vervullen.”

Of de protestbeweging die vrijdag begon om een park te redden in Istamboel zal uitgroeien tot een ‘Turkse lente’ die het autokratische regime van Tayip Erdogan en zijn AKP van zijn voetstuk zal schoppen, zal nog moeten blijken.  Tot hier toe heeft de harde repressie de beweging niet stopgezet  maar aangewakkerd.  Stakingen van leraars en luchtvaartpersoneel, voor hun eigen eisen maar ook uit solidariteit met de protestbeweging, verhogen de druk op het regime. Maar, hoe eensgezind de beweging ook lijkt, ze is in feite zeer heterogeen.  Ze is spontaan gegroeid en niet georchestreerd door een partij maar de participanten variëren van uiterst links tot uiterst rechts. De interne tegenstellingen zullen wellicht meer naar de oppervlakte komen als het protest aanhoudt.

Hieronder een (licht ingekort) ooggetuigeverslag van de in Istamboel gevestigde Nederlandse free lance-journalist Marc Guillet. Marc werd mijn vriend toen hij als correspondent van het Algemeen Dagblad in New York woonde. “Ik was er de afgelopen dagen middenin, inclusief traangas en nat gespoten”, schrijft hij me. “ Het grote verschil met vorige demonstraties is dat dit een spontane beweging is, niet georkestreerd door de politieke partijen.”

(TR)

turk 1

Het anders met toeristen gevulde Taksim plein van Istanbul heeft vrijdag eind van de middag een onwerkelijke aanblik. Honderden mannen van de oproerpolitie maken zich op om demonstranten te lijf te gaan. Tankwagens met waterkanon op het dak grommen. Voor het aangrenzende Gezi park schitteren de witte helmen van de mobiele eenheden in de zon. Traangasgeweren in de aanslag. Vingers aan de trekker.

In alle vroegte hebben ze vreedzame activisten met pepperspray, traangas en grof geweld uit de groene oase verjaagd. In opdracht van premier Erdogan. Als voormalig burgemeester van Istanbul wil de islamitische politicus op die plek een replica van een Ottomaanse kazerne uit 1806 herbouwen, met winkels en appartementen. Actievoerders bezetten het park al een week om dat controversiële project te verhinderen.

Vanuit de Istiklal laan, de Kalverstraat van Istanbul, komen demonstranten het Taksim plein op. Zwaaiend met Turkse vlaggen. “Istanbul is van ons. Het Taksim plein is van ons”, scanderen ze. En ‘Hükümet Istifa” (Regering treed af!). Vanuit een politieluidspreker klinkt: “Ga weg. Kom niet verder. Anders moeten we optreden!”. De betogers laten zich niet afschrikken. Ze lopen door, langs een groot standbeeld van Atatürk, richting Gezi park.

Plots klinken er knallen. Traangasgranaten vliegen in het rond. Een jonge vrouw zoekt een veilig heenkomen via de draaideur van een hotel. Die is vergrendeld. Ze begint hevig te hoesten. Haar ogen branden. Ze ziet amper een hand voor ogen door het gas en de zwaar geïrriteerde traanklieren. Een van de waterkanonnen spuit haar  nat. Iemand van het hotelpersoneel wenkt haar. Via een zijdeur kan ze ontsnappen aan het politiegeweld. Binnen krijgt ze een doek en een halve citroen om haar brandende ogen wat te kalmeren. En water om te drinken.

 Het Taksim plein is een slagveld. De politie lijkt verslaafd aan traangas. In onwaarschijnlijk grote hoeveelheden wordt het op demonstranten afgeschoten. Ook in gesloten ruimten als het metrostation. Een op de grond gevallen demonstrant wordt door agenten ongenadig belaagd. Een schopt hem in het gezicht. Een ander slaat met de kolf van zijn traangasgeweer op hem in. Zeker vier betogers worden met gebroken schedels afgevoerd. Vier anderen verliezen hun gezichtsvermogen door het gas.

turk 9

Premier Recep Tayyip Erdogan wordt geconfronteerd met de grootste protestgolf sinds zijn AK partij eind 2002 aan de macht kwam. In zeker 90 steden wordt er gedemonstreerd tegen de regering. Erdogan beschuldigt het gros van de betogers lid te zijn van illegale, marginale groepen. “Het gaat hen niet om het beschermen van bomen; ze hebben ideologische motieven”, zegt hij.

Het beschermen van het Gezi park was slechts de vonk die het explosieve mengsel van de jarenlang opgekropte woede en frustratie tot een volksprotest liet ontbranden. Vooral de manier waarop de politie buitenproportioneel geweld gebruikte tegen vreedzame activisten heeft veel kwaad bloed gezet. Ook bij een deel van Erdogans aanhangers. Zoals de gehoofddoekte Kübra die het niet eens is met doeleinden van de nationalistische en linkse demonstranten, maar zich tevens uitspreekt ‘tegen het meedogenloze politiegeweld en het gebrek aan dialoog’. Ook moslima Summeya Ceylan (18) veroordeelt het optreden van de politie, maar staat pal achter haar premier. “Door zijn beleid is Istanbul een veel mooiere stad geworden. De demonstranten zijn gewoon anti-islamitisch”.

Op spandoeken wordt Erdogan afgebeeld als een sultan. En betogers, zoals de 44-jarige Ünal, schelden hem uit voor ‘fascist’. Net als zijn vrienden heeft hij een blikje Carlsberg bier in de hand. Hij staat naast de Hüseyin Ağa moskee. Volgens de nieuwe alcoholwet mag hij hier geen bier meer drinken of kopen, omdat dat binnen een straal van 100 meter van een gebedshuis en school verboden wordt. “Een ander voorbeeld dat Erdogan een ‘diktatör’ is, zegt Ünal. “Hij bemoeit zich steeds meer met onze levensstijl en perkt onze vrijheid in”.

De volgende dag bindt de regering in en weer krijgt het Taksim plein een onwerkelijke aanblik. De politie is nergens meer te zien. Het Gezi park wordt door de activisten zonder slag of stoot heroverd. Ze beginnen meteen met een grote schoonmaak. Het plein verandert in een waar volksfeest. Honderdduizenden stromen toe. Vooral jongeren en heel veel vrouwen. Zelfs lopend vanuit Aziatische wijken over de Bosporusbrug (die normaal alleen voor verkeer toegangkelijk is), alsof het een autoloze zag is of een marathon. Ongelofelijke taferelen. Ze vieren hun overwinning op Erdogan die gezichtsverlies heeft geleden en zich excuseert voor het extreme geweld van de politie. Er heerst een jubelstemming onder de kleurrijk uitgedoste en uitgelaten massa die zich door de straten in de richting van Taksim plein perst.

Homo’s en transseksuelen lopen met enorme regenboogvlag. Ze krijgen applaus. Mannen met flesjes Turks Efes bier boven hun hoofd zingen ‘Proost Tayyip’ (Erdogan). Een aanhanger van de nationalistische MHP met een handtekening van Atatürk op zijn onderarm getatoeeerd, maakt met zijn vingers het symbool van de Grijze Wolven en wordt door omstanders toegejuicht. Communisten zwaaien met hun rode vlaggen en scanderen ‘Schouder aan schouder tegen het fascisme’. Talloze mensen lopen met grote Turkse vlaggen. Jongeren scanderen ‘Wij zijn allemaal soldaten van Atatürk’. Velen lopen met zakdoeken voor hun mond en neus. Ogen irriteren nog steeds door de resten van het traangas in de straten. Winkeliers doen goede zaken met de verkoop van mond- en neuskapjes, flesjes water en bier. En melk, dat nog beter dan citroenen helpt tegen traangas, zegt een van de betogers.

Supporters van de grootste drie voetbalclubs van Turkije – Galatasaray, Fenerbahçe and Beşiktaş – die elkaar tijdens de competitie naar het leven staan, trekken nu verbazingwekkend als de beste vrienden op en scanderen samen ‘Regering treed af!’ Een onwerkelijk gezicht is een stad en land dat bol staat van polarisatie en bitter verdeeld is. “Dit is magisch!”, zegt student Özgür opgewonden.

Het is een echt volksfeest. Maar weinigen zijn zo naïef te denken dat dit ook een echte overwinning is op de regering. De politie heeft zich tijdelijk teruggetrokken. Maar premier Erdogan blijft koppig geloven in zijn eigen gelijk en in een samenzwering van de oppositie en ‘vandalen, fascisten en onruststokers’. Student Tamer (26) blijft in ieder geval op het Taksim plein. Verdedigen wat nu bereikt is. “We blijven Gezi park beschermen. Zo lang als nodig is. En zo lang we er de energie voor hebben”.

www.turkijecorrespondent.nl

 turk 11

Entry filed under: Samenleving. Tags: , , , , .

FILIP LOOPT AL… Dansen tegen politiegeweld

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.205 andere volgers


%d bloggers op de volgende wijze: