MANDELA’S TROEBELE ERFENIS

juli 15, 2013 at 9:12 am Plaats een reactie

Nelson-MandelaOver Nelson Mandela’s plaats in de geschiedenis, als één van de groten van de 20e en de 21e eeuw  zullen weinigen het oneens zijn. Maar zijn politieke nalatenschap oogt minder fraai. Het Zuid-Afrika van vandaag lijkt weinig op het ideaalbeeld dat de strijders tegen de apartheid voor ogen stond. De apartheid is verdwenen, de ongelijkheid niet.

 De Brits-Australische journalist en documentairemaker John Pilger was jarenlang persona non grata in Zuid-Afrika, omdat hij partij koos voor hen die tegen de apartheid streden, maar ook hij is teleurgesteld in het resultaat van die strijd.

Hieronder volgt de vertaling van Pilger’s recente column  in The New Statesman, een verslag van het interview dat hij had met Mandela toen die president was, kort na het einde van de apartheid.

 Johan Depoortere

Toen ik in de jaren 60 verslag uitbracht uit Zuid-Afrika woonde de Nazibewonderaar Johannes Vorster in de residentie van de premier in Kaapstad. Dertig jaar later wachtte ik aan de ingang van hetzelfde gebouw en het leek of ook  de bewakers  nog altijd dezelfden waren. Blanke Afrikaners controleerden mijn identiteit met de zelfzekerheid van mannen in een vaste baan. Eén van hen had een exemplaar op zak van Nelson Mandela’s autobiografie, Long Walk to Freedom. “Het is zeer inspirend,” zei hij.

Mandela was pas wakker van zijn middagdut en zag er slaperig uit. Zijn schoenveters waren los. Hij droeg een fel gouden hemd en zwalpte door de kamer. “Welkom terug,” zei de eerste president van het democratische Zuid-Afrika. Hij straalde.” “U moet weten dat het een grote eer was uit mijn land te worden geweerd.” Alleen al de charme en de elegantie van de man gaven je een goed gevoel. Hij grapte over zijn heiligverklaring: “Dat is niet de job waarvoor ik heb gesolliciteerd,” zei hij droogweg.

Maar hij was eerbiedige interviewers gewend en ik werd verschillende keren terecht gewezen: “Je bent compleet vergeten wat ik gezegd heb” en: “Dat heb ik je al uitgelegd.” Kritiek op het African National Congress (ANC) pikte hij niet en maakte daarmee enigszins duidelijk waarom miljoenen Zuid-Afrikanen zullen treuren om zijn heengaan maar niet om zijn “nalatenschap.”

Ik vroeg hem waarom de beloften die hij en het ANC bij zijn vrijlating in 1990 hadden gedaan niet zijn gehouden. De regering van de bevrijding zou – zo had Mandela beloofd – de economie van de apartheid overnemen met inbegrip van de banken – en:  “Het is ondenkbaar dat we wat dat betreft onze inzichten zouden veranderen of  bijstellen.” Maar zogauw de partij aan de macht was werd het Recontruction and Development Programme (RDP), de officiële politiek van het ANC om een einde te maken aan de armoede, overboord gezet en één van de ministers in de nieuwe regering blufte dat de politiek van het ANC “Thatcheristisch” was.

“Je kunt er het etiket op plakken dat je wil,” antwoordde Mandela, “… maar privatisering is wat dit land nodig heeft.”

“Dat is het tegenovergestelde van wat u zei in 1994.”

“Je moet aanvaarden dat elk proces verandering inhoudt.”

Weinig gewone Zuid-Afrikanen wisten dat dat “proces” twee jaar vóór Mandela’s vrijlating  in het striktste geheim was begonnen toen het ANC in een statige residentie, het Mells Park House bij Bath, een deal sloot met de blanke elite. De voornaamste protagonisten waren de bedrijven die altijd de apartheid hadden gesteund.

Rond dezelfde tijd was Mandela met zijn eigen geheime onderhandelingen bezig. In 1982 werd hij van Robben Island naar de gevangenis Pollsmoor overgebracht waar hij mensen kon ontvangen en gesprekken voeren. Het doel van het apartheidregime was het ANC te splitsen tussen de “gematigden” met wie “zaken te doen waren” (Mandela, Thabo Mbeki en Oliver Tambo) en de militanten in de Townships aan het hoofd van het United Democratic Front (UDF).

Op 5 juli 1989 werd Mandela in het geheim uit de gevangenis gehaald voor een ontmoeting met P.W. Botha, bij de blanke minderheid bekend als de “Groot Krokodil.” Mandela was opgetogen dat Botha zelf de thee inschonk.

De democratische verkiezingen van 1994 maakten een einde aan de rassenapartheid en de economische apartheid kreeg een nieuw gezicht. In de jaren 80 verleende het regime van Botha genereuze leningen aan zwarte zakenlui waarmee die bedrijven konden opzetten buiten de Bantustans. Algauw zag een zwarte bourgeoisie het licht, samen met een welig tierende vriendjespolitiek. ANC-bonzen verhuisden naar luxueuze verblijven in “golf and country estates.” De kloof tussen blank en zwart groeide dicht, die tussen zwart en zwart werd breder.

Het vertrouwde refrein dat de nieuwe welvaart “iedereen ten goede zou komen” en “jobs zou creëren” ging verloren in duistere bedrijfsovernames en “herstructureringen” die banen vernietigden. Voor buitenlandse bedrijven was een zwart gezicht aan het hoofd de garantie dat alles bij het oude bleef. In 2001 vertelde George Soros het Economisch Forum in Davos dat “Zuid-Afrika in de handen was van het internationale kapitaal.”

In de townships zagen de mensen weinig veranderen, ze bleven het slachtoffer van dezelfde uitdrijvingen als onder de apartheid. Sommigen voelden heimwee naar de “orde” van het oude regime. De reële verwezenlijkingen van de post-apartheidregeringen, de desegregatie van het dagelijks leven, ook van de scholen, werden overschaduwd door de extreme corruptie en het “neoliberalisme” waartoe het ANC zich had bekeerd. Dat leidde regelrecht tot misdaden door de staat zoals de massamoord op de 34 mijnwerkers van Marikana in 2012 die herinnerde aan het bloedbad in Sharpeville méér dan een halve eeuw eerder. In beide gevallen ging het om het neerslaan van protest tegen onrecht.

Ook Mandela onderhield vriendschappelijke betrekkingen met rijke blanken uit de zakenwereld, zelfs met hen die van de apartheid hadden geprofiteerd. Hij zag dat als onderdeel van de “verzoening.” Wellicht waren hij en zijn geliefde ANC zo door  strijd en ballingschap getekend dat ze bereid waren de elementen te omhelzen die zo lang de vijand van het volk waren geweest.

Sommigen wilden echte radicale veranderingen, zoals de Zuid-Afrikaanse Communistische Partij, maar misschien was de erfenis van het missionaire christendom wel van doorslaggevende betekenis. Blanke liberalen in eigen land en daarbuiten juichten het toe en negeerden of prezen Mandela’s aarzeling om een coherente toekomstvisie te bepalen zoals Amilcar Cabral en Pandit Nehru wél hadden gedaan.

Het is ironisch dat Mandela na zijn aftreden leek te veranderen  toen hij de wereld na 9 september waarschuwde tegen de gevaren van George W. Bush en Tony Blair. Hij koos zijn moment uit toen hij Blair de “minister van Buitenlandse Zaken van Bush” noemde. Zijn opvolger, Thabo Mbeki stond op het punt Blair te ontmoeten in Londen.

Obama Robben Island

Barack Obama in Mandela’s cel op Robben Island

Hoe zou hij denken over de recente “bedevaart” naar zijn cel op Robben Island van Barack Obama, de onverstoorbare gevangenbewaarder van Guantanamo?

Mandela bleef onberispelijk gracieus. Na het interview klopte hij me op de arm alsof hij wou zeggen dat hij het me vergaf dat ik hem had tegengesproken. We liepen naar zijn zilverkleurige Mercedes waar zijn kleine grijze hoofd verdween in een kluwen van blanke mannen met indrukwekkende wapens en draden in de oren. Eén van hen gaf een bevel in het Afrikaans en toen was hij weg.

John Pilger

Het oorspronkelijke artikel kunt u lezen op de website van John Pilger

Entry filed under: Afrika. Tags: , , , , , .

HOMEOPATHIE: EEN BIJGELOOF MET ZEVEN LEVENS JULIEN LAHAUT HAD GELIJK. LEVE DE REPUBLIEK.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.204 andere volgers


%d bloggers op de volgende wijze: