DE AARDAPPELJAREN: AANSCHUIVEN IN ’14- ‘18

januari 15, 2014 at 1:30 pm 3 reacties

Interneringskamp Zeist Nederland

Interneringskamp Zeist Nederland

 

door Lucas Catherine

 

Vergeten aspecten van de Eerste Wereldoorlog spreken mij aan en een van mijn andere historische dada’s gaat over eten en de geschiedenis erachter. Beiden gecombineerd levert dat frustratie op. Zowel over de Groote Oorlog als over eten zijn al veel boeken gepubliceerd, maar vind maar eens recepten van de oorlogskeuken.

Ik heb het hier vroeger al gehad over de oorlog van de Kongolezen tegen de Duitsers in Afrika. Die Kongolese soldaten zijn toen van basisdieet moeten veranderen, dit blijkt duidelijk uit de documenten. Niet langer maniok was het hoofdingrediënt, te lang werk om te stampen en te koken, maar rijst dat trouwens ook makkelijker transporteerbaar was. Maar hoe zat het hier? Mijn grootvader die aan de IJzer heeft gevochten heeft mij veel verteld, maar niet wat hij daar te eten kreeg en zijn broer, die gevangen zat in Nederland. – Ja Nederland interpreteerde toen het begrip neutraliteit nogal streng, zie maar de foto van het kamp waar die achteroom opgesloten werd, achter prikkeldraad – ook die man heeft me nooit verteld wat hij daar te eten kreeg. Wat ik wel weet is dat in Holland, net zoals bij ons de aardappel werd gerantsoeneerd, zodat in juli 1917 in Amsterdam zelfs een aardappelopstand uitbrak.

Dat het deze kant van de IJzer honger troef was, weet ik omdat ik in ons familiearchief, tussen de ansichten van dat interneringskamp in Zeist ook enkele pagina’s vond die mijn grootmoeder heeft gespaard. Dank dus aan de archivarische neigingen van mijn meter, Stine Dubois. Nu weet ik dankzij haar dat de jaren ’14-’18 patattenjaren waren, want zij bewaarde allerlei recepten waarin aardappelen alles konden vervangen van vlees tot zeep. Voor wie zich echt in die oorlogsjaren wil inleven, deze dieettips, ik bewaar de spelling:

Kaas welke men kan bereiden van aardappelen. Men neemt aardappelen bij voorkeur de witste en grootste. Laat ze koken, waarna men ze van de schillen ontdoet. Men stampt ze zeer fijn door eenen ‘trizee’ (mijn moeder zei ‘verziep’, nvda) en begiet deze brij met gekabbelde melk, in de verhouding van 1 tot 5. De aardappelbrij menge men goed met de melk ondereen, laat het goed gedekt 4 tot 5 dagen rusten, waarna men het nogmaals goed kneedt, het in een houten of steenen vorm doet en het in de koelte een veertiental dagen laat drogen. Dan is de kaas eetbaar.”

Aardappelbrood. In den tegenwoordigen slechten tijd, waarin zuinig met meel en bloem dient te worden omgegaan, zal het niet ongepast zijn er op te wijzen, hoe men het meel sparen kan bij het broodbakken en, door het toevoegen van aardappelen, toch een smakelijk, nagenoeg even voedzaam brood kan bakken.” Dan volgt meer dan een pagina instructies over hoe men te werk gaat. Ik bespaar ze u.

“In plaats van Savooien. Daar deze groenten niet koopelijk zijn, de aardappelen laten stoven tot ze genoeg zijn en dan peterselie fijn gekapt in doen. Samen vijf minuten laten koken, met het nodige zout en peper. Bij gebrek aan vet er het bovenste van een koud geworden soep in doen en samen pletten. Zoo bekomt men een lekkere spijs, beter dan de thans zoo dure savooien.”

En daar hoort natuurlijk “vlees” bij:

Fricadellen zonder vleesch. Neem een halve tas boonen, zet ze daags te voren te weeken, laat ze goed malsch koken, giet ze af en doe ze door, kook alsdan de helft van een halve tas rijst, laat die goed droog worden, meng ze met de boonen, en voeg er een snede droog brood bij (bruin) gekruimeld, alsook een ei, peper en zout, kruidnoot; maak er koekjes van, gelijk fricadellen, en bak ze in een weinig vet of boter. Wij hebben het meermaals beproefd en hebben het zeer goed en bijzonder voedzaam bevonden.”

En als dessert:

Wafels van aardappelen” . Wie geïnteresseerd is, maile mij.

Als dat geen oorlogsrecepten zijn! Alhoewel, mij doen ze ook denken aan veganistische of makrobiotische restaurants.

En nog dit:

“Patatschillen. Vroeger kookte men er het ruwe goed (blauwe kielen, schorten voorschoten, enz.) in en het leverde veel praktischer uitslag op dan de huidige waschwijze. Het goed bleef veel beter ook zijn oorspronkelijke kleur behouden. “ Met diezelfde aardappelschillen kon je ook nog ‘groene zeep’ te maken.

 

Lucas Catherine

Historicus van Vergeten Recepten

 

Patattenbon

Patattenbon

 

Entry filed under: Ekonomie, Geschiedenis, oorlog, Politiek Belgie, Samenleving. Tags: , , , .

BONAIRE: DE ROT IN HET PARADIJS “L’AFFAIRE H.”

3 reacties Add your own

  • 1. Diane De Keyzer  |  januari 15, 2014 om 2:46 pm

    Misschien toch ook een keer mijn meest recente boek lezen … ‘Nieuwe meesters, magere tijden’ … 400 bladzijden over honger en eten in de Groote oorlog, met … inderdaad … een heel hoofdstuk over oorlogsrecepten.

    Diane De Keyzer
    auteur

    Beantwoorden
  • 2. Cooremans Eddy  |  oktober 28, 2014 om 7:55 pm

    Goedendag,ben op zoek naar de naam van een stoof of marmitte waar men aardappelen,soep in kookte of soms fritten in bakten in camp d’avours in oorlog 1914-1918 en nog veel later.Het werkte op kolen en hout. hartelijk bedankt.
    Eddy Cooremans.

    Beantwoorden
    • 3. jefc  |  oktober 29, 2014 om 10:32 pm

      Ik weet niet of het om het zelfde gaat, maar bij ons thuis hadden we zo’n kleine stoof, die buiten de keuken in een koterij stond, waarop wij haring bakten of groentebokalen steriliseerden en dat noemden wij een ‘duuvelke’.

      Lucas Catherine,

      Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.302 andere volgers


%d bloggers liken dit: