DE BELGISCHE DRIEHOEKSVERHOUDING

februari 18, 2014 at 2:32 pm 4 reacties

Waalse industrie

door Jef Coeck

De aanzet voor de splitsing van België is in de jaren zeventig gebeurd. In minder dan een decennium waren de ‘traditionele’ partijen – katholieken, socialisten, liberalen – uiteengetrokken als een lap versleten katoen. Zo ontstonden er een patchwork van nog meer mandaten, verkiesbare plaatsen, postjes, ministerschappen en cabinetards, kortom, meer compromismogelijkheden. En ze hoefden niet eens tweetalig te zijn. Weinigen hebben toen ingezien wat voor rampen daar zijn aangericht.

Waals Zinksfabriek Angleur
We zullen het houden bij ons vak, de mediaramp. In no time hadden zowel de gedrukte als de electronische media zich ontdaan van de ballast om over de taalgrens te kijken. Voor Vlaamse kranten bestond Wallonië niet meer, en omgekeerd. Idem dito voor de radio- en tv-journaals. Er kon bezuinigd worden op de vertaaldiensten, want Frans viel in Vlaanderen nog nauwelijks te horen. Al na korte tijd was de gewenning ingetreden en ging het lijken alsof België een eentalig Nederlands c.q. Frans land was. Soms kreeg je de indruk dat de BRTN nog liever een bijna-fietsdiefstal versloeg in Wachtebeke dan een treinramp met doden in Wallonië. Die N van BRTN is trouwens een toevoeging/geving in dezelfde zin. Heette de Franstalige omroep niet alreeds RTBf – dan werd de f nu in kapitaal gezet: RTBF. Vlaanderen kon niet achterblijven, nietwaar?

Bij de kranten deed zich een soortgelijk verschijnsel voor. Wallonië werd herleid tot een knorrige fruitboer uit Voeren, een enkele keer tot een dronken parlementslid dat later zelfmoord zou plegen. Toch dient voor de kranten een uitzondering te worden gemaakt: De Standaard, aanvankelijk nog AVVVVK.

Het was de enige krant die een redacteur in dienst had met voldoende belangstelling voor en kennis van anderstalig België (tweetalige landsgedeelten en Oostkantons inbegrepen), om er zowat fulltime zijn werk van te maken. Het is de vraag of Guido Fonteyn door zijn bazen altijd naar waarde werd geschat. Die bazen hadden niet zelden het vurige flamingantisme beleden tot en met de Vlaamse collaboratie. In elk geval werd Fonteyn veel bevraagd door collega’s van andere media als die dan toch wel ’s verplicht werden over Wallonië te schrijven, zonder er een donder van af te weten. Guido was altijd bereid zijn kennis te delen en/of zijn collega’s op het goede pad te zetten. Of hij altijd in zijn eigen krant terecht kon om de stukken te schrijven die hij wilde schrijven, laat ik in het midden. Maar hij had voldoende uitlaatkleppen, vaak onder pseudoniem, in de Franstalige Belgische pers om af en toe een ei kwijt te kunnen. En hij schreef boeken over het onderwerp. Het jongste in de rij heet: ‘Vlaanderen, Brussel, Wallonië: een ménage à trois’.

Les transfers c’est les autres?

Zoals te verwachten en te verhopen viel, zijn Fonteyns inzichten ook deze keer verhelderend en non-conformistisch. De initiële Belgische problemen komen niet voort uit de verschillen in taal maar wel – zoals pakweg in Congo – uit de rijke ondergrond. Dat is de grondstelling, raar maar raak. Die delfstoffen zaten in de Waalse bodem. De mankracht om ze te ontginnen werd grotendeels gehaald in Vlaanderen, waar honger en werkloosheid de gezinshoofden en hun kinderen de migratie zuidwaarts injoegen. Denk nu niet dat de Walen zelf daar veel beter van werden. Er was weliswaar werk – tegen hongerlonen – en voedsel dat vaak te duur werd verkocht. De echte winsten gingen naar Brussel. Daar zaten de aandeelhouders, investeerders, speculanten, rijken en grootgrondbezitters.  ‘Wederzijdse verwijten tussen Vlaanderen en Wallonië over een gebrek aan solidariteit hebben dus geen zin’, schrijft Fonteyne.

Vieille Montagne Tilff

Vieille Montagne Tilff

Ook aan het feit dat de Vlaamse textielindustrie eind 19de eeuw afknapte, is niet de schuld van de Walen. Daar zijn andermaal de Brusselse kapitaalbezitters verantwoordelijk voor. De Vlaamse textiel, die zij tot dan hadden gekoesterd, was verouderd geraakt en stond onder concurrentiële druk. En plots deed zich het wonder van de ondergrond voor. Vieille Montagne zal u vast nog iets zeggen. In 1911 omvatte deze houdstermaatschappij niet minder dan 38 bedrijven in België, Frankrijk, Engeland, Italië, Sardinië, Spanje en de VS. De holding stelde toen 500 bedienden en 12.500 arbeiders te werk. In 1928 produceerde de groep 8,5 procent van de wereldproductie in zink.In 1989 werd Vielle Montagne opgenomen in de groep Union Minière, dat in 1999 Umicore ging heten en later zijn zinkactiviteiten groepeerde onder de naam Nyrstar. Zo verdween de beladen naam Vielle Montagne (Remember ‘Groenten uit Balen’) uit beeld. Ongelooflijk is het bestaan, honderd jaar lang, van een Europees ministaatje, Neutraal Moresnet, dat dreef op één product: zink. Het lijkt een bericht van een andere planeet en misschien was het dat ook wel. Het ging trouwens niet enkel om zink, maar ook om steenkool, ijzererts, marmer en zelfs goud. Maar op=op, bijna alle mijnen en steengroeven zijn gesloten. En vanaf de jaren 60 komen de internationale investeerders bij voorkeur weer naar Vlaanderen. Dat maakt onze portemonnees bijna even dik als onze nekken, ondanks de fabeltjes van ‘luie Walen’ die leven van Vlaamse ‘transfers’.

De holding Société Générale speelde natuurlijk decennialang een hoofdrol. Laten we zeggen dat de helft van het geld in Brussel zat, de andere helft in wat Fonteyn ‘de kasteeltjes’ noemt. Het zijn de luxevilla’s van zowel Vlamingen als Walen, die allebei het Frans als voertaal hebben waar ze ook wonen. Andermaal een bewijs dat ‘taal’ nauwelijks meespeelt in de roerige geschiedenis van de Belgische driehoeksverhouding.

Het plaatje is duidelijk: de winsten van de Waalse steenkool- en andere delfstoffenindustrieën vloeiden naar het ‘Brussel’ van de Generale en enkele gelijkaardige instellingen. Ze bleven niet achter in Wallonië. Vanuit Wallonië konden dus ook nooit ‘transfers’ naar Vlaanderen vertrekken (tenzij in de eerste jaren na de invoering van de sociale zekerheid). Daaruit volgt dat elk Vlaams verwijt over het ontbreken van solidariteit vanuit Wallonië met Vlaanderen berust op onwetendheid, of op onvolledige of te kort geïnterpreteerde citaten. Of op starre blind- en doofheid.

Fonteyn bij wijze van besluit: ‘Dat dit alles te maken zou hebben met toestanden tussen Walen en Vlamingen is een misverstand. Er is een derde speler en dat is het Brussel van de markt, van de Generale. In de ménage à trois van Vlaanderen, Brussel en Wallonië maakte één partner gebruik van de beide andere, die dat al dan niet gewillig toelieten en er geen enkel belang bij hebben onderling ruzie te maken.’

Ménage à trois moins un?

Komt dat dan nooit meer goed? Zullen de bewoners van dit land niet de tijd krijgen om verkeerde inzichten bij te vijlen? In elk geval Wallonië lijkt er volop mee bezig. Waar er tot voor niet lang nauwelijks een Waal bestond die bereid was om Flamand/Nederlands te leren, volgen ze nu in grote aantallen een taalbad, cursussen, bijscholing, stages in onze taal. De resultaten zijn zichtbaar. Het Frans van de Vlaamse jongeren is er geweldig op achteruit gegaan. Wie nu een goed geschoolde tweetalige werknemer zoekt, vindt makkelijker zijn gading in het zuiden des lands. Het wordt ook aangemoedigd door de meeste Waalse politici, van ongeveer alle partijen.

Grand Hornu Quaregnon restauratie erfgoed

Grand Hornu Quaregnon restauratie erfgoed

Ook in de mediawereld is er een toenadering merkbaar. Waalse en Vlaamse kranten/radio’s/tv’s  wisselen niet enkel copij maar ook redacteuren uit, tijdelijk of zelfs definitief. Ze proberen (in het beste geval) weer inzicht te krijgen in de verloren gegane kennis over het andere landsdeel. Er lopen nu meerdere Guido Fonteyns rond, vooral aan Franstalige zijde. Zijn we dus de weg terug begonnen? Dan zal de volgende stap aan de partijen zijn, die weer aansluiting moeten zoeken bij hun geestgenoten over de taalgrens. Het beste middel daartoe is de ‘federale kieskring’. Het aantal voorstanders van deze aanpassing groeit aan beide zijden.

Dwarsliggers blijven vooral in Vlaanderen bestaan, op grond van sentimenteel-historische redenen. Maar wie een afkeer heeft van het Frans, kan tegenwoordig ook wel in het Engels terecht. Zullen we daar dan onze eerste landstaal van maken?

*Guido Fonteyn, ‘Vlaanderen, Brussel, Wallonië: een ménage à trois’, EPO, 2014

Entry filed under: boeken, Ekonomie, Geschiedenis, Media, Politiek Belgie. Tags: , , , , , , .

OBAMACARE, HERE I COME! SAHA, SANTé, PROOST !

4 reacties Add your own

  • 1. Chris Debruyne  |  februari 18, 2014 om 6:38 pm

    Guido zegt het goed

    Beantwoorden
  • 2. Henk Coopman  |  februari 19, 2014 om 1:09 pm

    Het is inderdaad een goed boek, zij het misschien iets te klassiek marxistisch.
    Enkele bemerkingen over de auteur en zijn recensent.
    (1) De sneer van JC mbt. de collaboratie is misschien gepast tav. De Standaard (dat kan ik niet beoordelen), maar de collaboratie op zich kan geen ethisch ijkpunt zijn zolang er geen waarheidscommissie of iets dergelijk ingericht werd.
    (2) Wederzijdse verwijten zijn misschien zinloos, maar ze zijn wel begrijpelijk (begrijpen is niet goedkeuren) itt. wat GF beweert. Misschien moet hij “Massa en macht” van Canetti eens (her)lezen: er is veel kans dat wie een angel in zijn lijf krijgt, die zal proberen door te geven aan een ander. Het is niet omdat Walen onderdrukt werden, dat “Flamins” niet nog meer onderdrukt werden.
    (3) JC’s opmerking dat taal nauwelijks meespeelt is nonsens: hij leze dan weer Van Parijs’ stellingen over taalimperialisme.
    (4) Bij mijn weten betreft het Vlaamse verwijt van ontbrekende solidariteit uit Wallonië nooit financiële en altijd politieke solidariteit, die effectief ontbreekt.
    Bovendien zijn er goede redenen om te betwijfelen dat Wallonië ooit financiëel solidair zal zijn, indien de transfers in omgekeerde richting zouden lopen: als puntje bij paaltje komt blijkt Wallonië vaak zeer confederalistisch te zijn. Denk bijv. aan de regionalisering van buitenlandse handel (FN Herstal). Denk aan Di Rupo’s confederalistische maidenspeech als volksvertegenwoordiger.
    (5) Is het feitelijk correct dat men tegenwoordig gemakkelijker tweetalige werknemers vindt in Wallonië? VDAB en andere instellingen lijken daar in elk geval nog niet van overtuigd.
    (6) Een federale kieskring lijkt me weer zo’n uniek Belgische oplossing, een belgitude die men in geen enkele andere federatie vindt. Waarom zou het in ons fantastische landje, waar ongeveer alles mislukt, dan wel lukken? U zou beter het ongedaan maken van de splitsing van de partijen voorstellen: dat zou pas geloofwaardig zijn!
    Of anders een federale kieskring voor referenda zoals in Zwitserland, zoals Nenad Stojanovic ooit voorstelde: http://www.rethinkingbelgium.eu/rebel-initiative-files/ebooks/ebook-3/Lead-Piece.pdf .
    Het Salon van Sisyphus lijkt me nog klassieker marxistisch dan GF’s boek. Vlaamse dwarsliggers zijn wellicht sentimenteel-historisch (zoals de moderne marxiste Mouffe voorstelt), maar de verdediging van België gebeurt alleen om elitair-historische redenen. Voorhoede-denken?

    Beantwoorden
    • 3. jefc  |  februari 20, 2014 om 4:44 pm

      U maakt wel ruimschoots gebruik van het epiteton ‘marxistisch’. Gebruikt u even overvloedig ‘fenomenologisch’? Of ‘deconstructief’? Dan bent u een vakfilosoof! Ik vind het niet erg om marxistisch genoemd te worden, liever dan, bijvoorbeeld, nationalistisch.
      Heb ik gesneerd naar de collaboratie? Was die dan zo fantastisch goed? En zonder dat ik een Waarheidscommissie heb geraadpleegd! Die was niet nodig namelijk, want we hadden – in tegenstelling tot het Apartheidsregime in ZA – een democratische rechtspraak. Die heeft haar werk gedaan, zoals ze het gedaan heeft. Volgens sommigen slecht (de meeste veroordeelden en/of hun nazaten). Volgens velen nog niet zo kwaad, de omstandigheden in acht genomen. (Luc Huyse, onder vele anderen.)
      Ik dacht dat de N-VA zelf een eind had willen maken aan dat gezeur over confederalisme? Dan bent u een slecht (of helemaal geen) lid? Maar wel anti-marxistisch. Oef.
      De omkering van de wederzijdse talenkennis sloeg heel duidelijk op de media – geschreven en electronisch. Ik heb nooit willen beweren dat ‘men tegenwoordig (overal) gemakkelijker tweetalige werknemers vindt in Wallonië’.
      Een federale kieskring is niet ‘zo’n uniek Belgische oplossing’. Dat alle kiezers kunnen kiezen voor alle kandidaten, is de regel in de meeste min of meer fatsoenlijke democratieën ter wereld. Alleen in België kunnen burgers niet kiezen voor anderstalige kandidaat-politici en dit op grond van een TAALGRENS, inderdaad. Volledig akkoord trouwens met uw voorstel om ongedaan te maken met de splitsing van de partijen. Weet u wat we dan zouden krijgen? Een federale kieskring. Die was er trouwens de facto tot in de jaren zeventig.
      Referenda zijn een bijkomende last, geen lust – zie de Koningskwestie. Alleen in Zwitserland leidt het referendum voorlopig niet tot oorlog, dat komt met die bergen, ze staan in de weg voor een goede oorlogsvoering.
      Bedankt nog voor het compliment dat we voorhoede-denkers zijn.

      Beantwoorden
  • 4. Adrien  |  februari 20, 2014 om 9:20 pm

    Allee, der ’n schep bovenop.
    Op internet heeft een voorstel rondgezworven om in de nachtelijke lus van de openbare omroep, het Franstalig journaal ondertiteld op te nemen. Ter bevordering van …

    En wat kan dat kosten? Kattepis!

    Nada natuurlijk. Wat denk je wel! Daar zijn we te hoog opgeleid voor. Daar worden we ook niet voor betaald. We trekken liever muren op. Veel eenvoudiger.

    Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.205 andere volgers


%d bloggers op de volgende wijze: