WALL STREET HEEFT ONS IN HAAR GREEP

maart 1, 2014 at 10:59 am 6 reacties

The Bull (Stier), symbool van stijgende koersen, waakt over Wall Street

The Bull (Stier), symbool van stijgende koersen, waakt over Wall Street

door Marc Coucke

Karen Ho (° 1971) heeft in 2009 een boek geschreven dat bij ons,  op een goede recensie in De Tijd van 16 januari 2010 na, weinig weerklank heeft gevonden  waarschijnlijk omdat  ‘Liquidated :  An ethnography of Wall Street’* de kwalijke praktijken van Wall Street bloot legt. Karen Ho is een Amerikaanse antropologe, die in juni 1996 bij Bankers Trust in New York ging werken als internal management consultant om enkele maanden later samen met heel haar afdeling downsized te worden.  Tijdens de daarop volgende jaren 1998-99 – dus vóór de crisis van 2007-08 – heeft ze ‘veldwerk’ gedaan. Ze heeft meer dan  honderd insiders geïnterviewd zoals Joris Luyendijk (Nederlands financieel journalist) het recent ook gedaan heeft in de Londense City.  Dit boek is een doorslag van haar doctoraatsthesis. In het boek dissecteert zij (‘to unpack’) de praktijken en mythes van Wall Street en betoogt zij dat hun manier van werken zich over de hele wereld laat voelen.

 

 

Karen Ho

Karen Ho

Wall Street is het financiële hart van New York. Daar bevinden zich een aantal beurzen (Nasdaq, NY Stock Exchange), de zakenbanken en nog veel meer dat meedraait in de financiële molen  (hefboomfondsen, high frequency traders, pensioenfondsen, enz.). Het boek focust op de zakenbanken. Tot voor enkele  jaren was er een onderscheid tussen zakenbanken en commerciële banken, die een kantorennet hebben om het grote publiek te dienen. Zakenbanken (Goldman Sachs, Morgan Stanley, Merrill Lynch, Bear Stearns, e.a.) trekken geen geld aan van het grote publiek en houden zich voornamelijk bezig met

  • Corporate Finance : bemiddelen bij het ter beschikking stellen van geldmiddelen aan grote bedrijven en regeringen in de vorm van kapitaal (aandelen) of leningen (uitgifte van obligaties).
  • Mergers and Acquisitions : bemiddelen bij fusies van bedrijven of afsplitsen van delen van bedrijven.
  • Trading and Sales : het maken en verkopen van financiële producten voor eigen rekening of voor derden.
Joris Luyendijk aan het werk

Joris Luyendijk aan het werk

Elke afdeling van een zakenbank heeft een duidelijke hiërarchische structuur gaande van secretariaat over analyst en associate naar Vice President en Managing Director.  De mensen van de front office – de officers van de bank,  zij die zaken binnen brengen – zijn van een ander slag dan de back office. Zij gaan niet in dezelfde lift naar boven en het hoort niet dat een officer ook maar de indruk wekt dat hij tijd heeft om te eten in de kantine. Hij heeft tijd te kort en eet misschien tussendoor iets aan zijn bureau. De hogere echelons worden actief gescout en gerekruteerd bij de 3 beste Amerikaanse Business Schools (Harvard, Princeton en Yale). Tijdens de rekrutering en tijdens de intensieve opleiding nadien worden hen de ‘waarden’ van de zakenbank ingeprent :

  • Zij worden aangezocht omdat zij van de meest prestigieuze universiteiten komen. Zij zijn een uitverkoren elite,  ’the best and the brightest’,  en hun ‘smartness’  siert en draagt bij tot het superieur  imago van de zakenbank, waarmee ze hun klanten zullen impressioneren.
  • Zij moeten zich verwachten aan hard werken. Reken maar op 100 uur per week, inclusief enkele nachten per maand. Dat is de norm, die de zakenbanken ook willen uitdragen naar de bedrijven. It’s a challenge !
  • Wanneer ze resultaten neerzetten zullen ze uitzonderlijk beloond worden. Ze zullen zich een elitaire lifestyle kunnen veroorloven. Wanneer ze niet presteren worden ze zonder veel commentaar buiten gezet.
  • Zij zullen werken voor de crème de la crème van de financiële wereld  met een wereldwijde reputatie en alle deuren zullen voor hen open gaan.
  • De zakenbanken werken niet in ‘de markt’. Zij zijn en maken ‘de markt’. Zij moeten dus zeer wendbaar zijn om te kunnen inspelen op de laatst gecreëerde hype.

Dit is de mentaliteit :

’Our goal is to be the preeminent global firm, to be what we already are, the top. We want people coming into work every morning knowing that we are at the top and always striving to be at the top. We are global; if you are not global, you can’t win. … People are our single most important asset. Our people are the smartest in the world.  … There is no one in the world that we can’t reach and that’s powerful. We are in the middle of everything. We have huge reserves of capital and human assets and we want to recruit the type of person that always wants more, who is not happy being second. … Our theme is ‘network the world’.’’

(Uit een presentatie van Morgan Stanley in 2000 aan de Princeton University.°

New York Stock Exchange binnen

New York Stock Exchange binnen

Deze schone schijn – ‘a model of meritocratic excellence’ –  verbergt een andere realiteit.  Bij de zakenbanken draait alles om geld en het maakt niet uit hoe het binnenkomt. Alles wat snel geld opbrengt is goed. Hier wordt geld verdiend door met geld te spelen. Er zit geen strategie achter. Het komt erop aan zeer snel in te spelen op nieuwe opportuniteiten en die opportuniteiten desnoods zelf te creëren. Deze ‘money driven’ ingesteldheid – van de zakenbank, maar ook van de bankiers die betaald worden in verhouding tot het aantal deals dat ze aanbrengen –  leidt onvermijdelijk tot excessen. Enkele voorbeelden.

  • Om te voldoen aan de Maastricht norm moest Griekenland in 2001 zijn schuldgraad verlagen. In overleg met Goldman Sachs werd een ingewikkelde swap-overeenkomst uitgewerkt waarbij de bestaande staatsschuld statistisch plots € 2,8 miljard kleiner was. De tegenprestatie was een terugbetalingsplan in de toekomst van een veel hoger bedrag en een ‘fee’ voor Goldman van USD 200 miljoen.
  •  In 1994 had Orange County, een rijk district van Californië, een mooie spaarpot. De ‘treasurer’ van Orange County  wilde de opbrengst van de portefeuille verhogen en liet zich door Merrill Lynch ‘inverse floaters’ aanpraten, een complex financieel product dat voor hen op maat werd gemaakt. Merrill Lynch heeft aan deze deal USD 100 miljoen verdiend. Orange County heeft USD 2 miljard verloren en werd daarop failliet verklaard.
  • Fabrice Tourre, een 34-jarige Fransman (en een Vice-President van Goldman Sachs) werd begin augustus 2013 in New York veroordeeld omdat hij in april 2007 met veel winst voor Goldman Sachs voor één miljard dollar een synthetische CDO (Abacus 2007-AC1)  verkocht aan klanten (o.a. aan de Duitse bank IKB) , waarvan hij wist dat ze waardeloos gingen worden omdat ze zo geconstrueerd werden om een andere klant (het hefboomfonds Paulson)  toe te laten ertegen te speculeren met CDS waar Goldman Sachs ook aan verdiende** . Om zelf niet veroordeeld te worden in deze zaak heeft Goldman Sachs reeds in 2010 een minnelijke schikking van USD 550 miljoen getroffen met de SEC.

In dergelijke gevallen treden de zakenbanken enkel op als tussenpersoon. Voor elk van hun deals brengen zij twee (of meer) partijen samen. De zakenbank regelt alles, krijgt daarvoor zijn fee maar neemt zelf geen risico.

De zakenbanken zijn ook niet vies van speculeren voor eigen rekening (proprietary trading), wat soms verkeerd kan uitdraaien.

  • Matthew Taylor, een trader bij Goldman Sachs had in november 2007 voor USD 8,3 miljard ongeoorloofde posities in S&P 500 mini-futures. Toen zijn ongedekte blootstelling aan het licht kwam en ongedaan moest worden gemaakt heeft de bank USD 118 miljoen verloren.
  •  In 2012 –dus na de crisis – heeft Bruno Iksil (‘ the London whale’) van  het kantoor van JP Morgan Stanley in Londen USD 7 miljard verloren door speculatieve posities met Credit  Default Swaps.
  • De zakenbanken verdienen niet alleen geld met deals en complexe financiële producten, zij speculeren ook op de grondstoffenmarkten. Goldman Sachs, Morgan Stanley, JP Morgan en Barclays Bank zijn de vier grootste handelaars op de Commodities Exchange. In maart 2008 was de waarde van de fondsen die investeerden in commodities USD 260 miljard. Het spreekt van zelf dat zij geen handelaar geworden zijn in cacao of katoen of koffie. Zij hebben van de handelscontracten een financieel product gemaakt dat zij als diversificatie aan hun klanten aanbieden. Dat zij hiermee de grondstoffenprijzen beïnvloeden (en in sommige gevallen ook sturen) maakt hen niets uit.

WS 1

De zakenbanken beschouwen zichzelf omwille van hun afkomst en achtergrond als cultureel superieur en zij zien het als hun natuurlijke taak en plicht hun dominante meritocratische visie uit te dragen als maatstaf voor de hele wereld. Zij hebben het recht en de plicht de weg uit te stippelen die de financiële markten en de bedrijfswereld zullen volgen en dat zal naar ‘hun beeld en gelijkenis’ zijn: competitief en flexibel zijn, hard werken, survival of the smartest and the fittest,  loon naar werk, geen ethische bezwaren, onzekerheid en geen loyauteit, enz.

In de tweede helft van vorige eeuw onder invloed van Peter Drucker (‘The concept of the corporation’, 1946) werd een bedrijf nog gezien als een organisatie met meerdere stakeholders. Niet enkel de aandeelhouders hadden hun zeg in de organisatie, het bedrijf moest ook rekening houden met de werknemers, de leveranciers, de omwonenden, enz. Dit moest ervoor zorgen dat een bedrijf een duurzame onderneming werd met een lange termijn perspectief.  De groeiende invloed van de zakenbanken wiens missie is ‘always to create shareholder value’ zorgt ervoor dat de hele wereld de laatste decennia steeds meer spreekt over ‘aandeelhouderswaarde’ en dat dit een ‘eenheidsdenken’ is geworden. In het ideale bedrijf is alles gericht op het verhogen van de koers van het aandeel. De zakenbanken beschouwen de bedrijfswereld als traag en inefficiënt en gekant tegen verandering, zeker wanneer die vergeleken wordt met hun eigen wereld waar alles instant moet gebeuren. Zij weten hoe men iets in gang krijgt. Zij zijn de smeer die de wieltjes doet draaien. Zij weten hoe de global competition werkt en hoe aandeelhouderswaarde kan gecreëerd worden. Dat zal zijn met lichtgewicht bedrijven, die geen eigendommen  hebben en gemakkelijk kunnen verplaatst worden, met personeel zonder vast contract, enz. Bedrijven die te groot zijn moeten opgesplitst worden omdat de waarde van de afzonderlijke delen groter is dan het geheel. Alles staat in functie van een stijgende aandelenkoers.

Deze praktijken hebben een duidelijk effect op korte termijn maar kunnen op lange termijn veel schade berokkenen, zelfs aan de aandeelhouderswaarde. De eenzijdige focus op aandeelhouderswaarde zorgt ervoor dat het weefsel van de sociale organisatie wordt uit elkaar gehaald en dat de knowhow en het collectieve geheugen van het bedrijf wordt kapot gemaakt. Een voorbeeld. In 1998 werd aangekondigd dat Daimler-Benz ging fuseren met Chrysler Corporation, a marriage made in heaven. Goldman Sachs, die Daimler-Benz adviseerde en Credit Suisse First Boston, die Chrysler adviseerde, hielden aan de deal USD 100 miljoen over. Het samensmelten van de twee bedrijven zou zorgen voor een jaarlijkse kostenbesparing van USD 3 miljard en de nieuwe eenheid zou de meest rendabele autobouwer in de wereld worden.  Twee jaar later werd de fusie een nachtmerrie en een megaflop genoemd en vergeleken met een celebrity wedding. Men slaagde er niet in het Amerikaans en Duits management te integreren en de Amerikaanse tak bleef de verliezen opstapelen. De koers van het aandeel DaimlerChrysler halveerde en de marktwaarde van het gefuseerde bedrijf was minder waard dan Daimler alleen voor de fusie. De situatie werd zo erg dat men in 2007 besloot Chrysler weer te verkopen. Cerberus Capital Management kreeg het in handen voor USD 7,4 miljard, veel minder dan de USD 33 miljard die Chrysler nog waard was bij de fusie. Bij het afsplitsen van Chrysler passeerden de zakenbanken nog eens langs de kassa : Cerberus werd geadviseerd door Goldman Sachs en Daimler door J.P. Morgan.

De Wall Street banken focussen enkel op de korte termijn en dwingen de bedrijfswereld ook in een korte-termijn-harnas. Elke drie maanden moeten resultaten gerapporteerd worden en die moeten steeds beter zijn anders wordt de beurskoers afgestraft. Die focus op de korte termijn komt niet noodzakelijk overeen met de natuurlijke bedrijfscyclus. R&D kan bij voorbeeld niet elke drie maanden nieuwe ontwikkelingen rapporteren. De focus op de korte termijn zorgt er ook voor dat bedrijven aangezet worden om beslissingen te nemen die niet noodzakelijk in het lange termijn belang zijn van de onderneming.
WS zeepbel

De bankiers van Wall Street worden gemotiveerd om zoveel mogelijk ‘het heden’ uit te melken zonder rekening te houden met de gevolgen. Aangezien hun bonussen afhangen van het aantal en de omvang van de deals die ze realiseren en aangezien er voor hen geen werkzekerheid is, zijn de bankiers ‘structureel geprogrammeerd’ om zoveel mogelijk deals binnen te brengen, onafgezien van het feit of die deals goed of slecht zijn. Van de gevolgen moeten ze zich ook niets aantrekken want volgend jaar zitten ze misschien elders. De bedrijfscultuur op Wall Street benadert de bedrijfswereld op een manier die ervoor zorgt dat er steeds een nieuwe basis gelegd wordt voor nieuwe zeepbellen. Het melken van ‘het heden’ legt dikwijls een hypotheek op de toekomst. De waarden en de praktijken van Wall Street worden vertaald naar de bedrijfswereld. De bedrijfswereld wordt behandeld en gemeten alsof het een financieel goed is.

 

Herman Wijffels, ex-Voorzitter van de Rabobank en nu professor in Utrecht en lid van het Sustainable Finance Lab, drukte het onlangs mooi uit in het programma Tegenlicht van de VPRO (26 januari 2014) : ‘De financiële sector is steeds machtiger geworden en heeft zich in een positie gemanoeuvreerd waardoor hij ging bepalen wat er in de reële economie moest gebeuren. Een soort hersenspoeling in de zin van ‘jullie met je denken over meerdere stakeholders in een bedrijf. Dat is oude doos. Wij, aandeelhouders, waarde-creërende mensen, wij weten hoe het moet.’ Dat is een heel andere manier van kijken.

 

*Karen Ho, ‘Liquidated : An ethnography of Wall Street’, Duke University Press, 2009, ISBN 978-0-8223-4599-2

**http://www.sec.gov/litigation/complaints/2010/comp-pr2010-59.pdf.  Zie ook het boek ‘The greatest trade ever’ van Gregory Zuckerman

Wordt de Stier ooit geveld?

Wordt de Stier ooit geveld?

Entry filed under: boeken, Ekonomie, Samenleving, VS. Tags: , , , , , , .

OEKRAÏNE: WERKELIJKHEID EN VERZINSEL GERARD MORTIER HEEFT DE SCENE VERLATEN

6 reacties Add your own

  • 1. Frank Roels  |  maart 1, 2014 om 12:41 pm

    Zo ongeveer wat prof Carroll Quigley in 1966 kon vaststellen: de plannen van de private financiële sector om de hele samenleving naar hun hand en winsten te zetten. Zie ook Michael Parenti: “Hoe de rijken de wereld regeren”.
    Blz 69 e v in http://vermeylenfonds.files.wordpress.com/2012/11/hoofdstuk-101.pdf

    Beantwoorden
  • 2. tomasronse  |  maart 2, 2014 om 7:15 am

    Boeiend stuk. Het zou nog beter zijn als afkortingen als CDO en CDS in voetnoten zouden worden uitgepakt. Wel betwijfel ik of het zin heeft de mentaliteit en beweegredenen van de financiele sector te contrasteren met die van de rest van de bedrijfswereld. “Waarde” verhogen, of anders gezegd, winst maken is toch voor beiden het doel dat alle middelen heiligt? Bovendien zijn de financiele en industriele sectoren te vervlochten om ze tegenstrijdige motieven toe te schrijven. Het geld vloeit altijd naar waar het meer geld opbrengt. Dat het naar Wall Street vloeit komt niet alleen door de gehaaide trucs van Goldman Sachs en consoorten (zo goed beschreven in dit artikel) maar ook en vooral door het gebrek aan winstverwachting voor productieve investeringen.

    Beantwoorden
    • 3. Frank Roels  |  maart 2, 2014 om 10:24 am

      Er is een verschil tussen financiële sector, in ’t bijzonder de beurzen, en de productieve bedrijven. Deze laaste streven winst na indien ze in winstgevende sector zitten; maar er zijn ook de non-profit en social-profit. Alle leveren levensnoodzakelijke producten en diensten, die de samenleving en individueel overleven mogelijk maken. Deze reële economie hebben we dus nodig: zij schept rijkdom en welvaart. Alleen moet verhinderd worden dat de winsten niet belast worden, en/of afvloeien naar de speculatieve sector.

      Beantwoorden
      • 4. Bart Michiels  |  maart 3, 2014 om 3:42 pm

        Is een ander – en niet zo klein – verschil niet dat van de belastingbetaler die de grootsten in de financiele sector komt redden wanneer het eens zou verkeerd kunnen gaan?

    • 5. Marc Coucke  |  maart 5, 2014 om 11:37 am

      Ik heb niet zozeer de financiële sector willen contrasteren met de bedrijfswereld dan wel het punt maken dat de bedrijfswereld zeer sterk gestuurd wordt door de financiële wereld. Tot 1980 was dat nog niet het geval en was er plaats voor een lange termijn visie voor het bedrijf. Cfr de referentie naar Peter Drucker.

      Beantwoorden
  • 6. Bart Michiels  |  maart 5, 2014 om 3:39 pm

    En niet alleen de bedrijfswereld, Marc, ook onze (de VS) ‘democratisch’ gekozen leiders worden door Wall Street gestuurd, iets dat ook sedert 1980 als een lopend vuurtje groeide. Denk aan Ronald Reagan en (ex) Merry Lynch baas Donald Regan. En zoveel anderen daarna tot en met de huidige Obama regering. Mastodonten zoals GS zien soevereine staten als bedrijven, waarbij ze als aasgieren neerstrijken op de zwakkere (en soms niet zo kosjere) onder hen, zoals Griekenland.

    Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.302 andere volgers


%d bloggers liken dit: