OEKRAINIE: WAAR IS DE MASSA?

maart 13, 2014 at 2:53 am 4 reacties

Janoekovitsj brandt klein

Tom Ronse

Wat me in de beelden uit Oekrainië de laatste tijd opvalt is de afwezigheid van de massa’s. Je ziet nog soms wel menigten, demonstraties van enkele honderden maar zelden meer dan dat. Dat was anders in de eerste weken van de Maidan-beweging: toen leek het wel of heel Kiev op straat kwam. Er was duidelijk massale ontevredenheid. Waarover? De weigering van president Yanoekovitsj om het verdrag met de EU te tekenen? Het leek over zoveel meer te gaan. Stijgende armoede, sociale ongelijkheid, corruptie…

De massa’s zijn naar huis gegaan. Misschien in de gedachte dat ze gewonnen hadden. Het is waar dat ze iets bekomen hebben. De gehate oproerpolitie is ontbonden. De corrupte president is op de vlucht gejaagd. In zijn plaats kreeg Oekrainië een nieuwe regering. Het is de meest rechtse van heel Europa. Ze maakt zich klaar om met een draconische bezuinigingspolitiek een verarming van de werkende bevolking op te leggen. Is dat de ‘overwinning’ waarvoor 104 demonstranten in Kiev hun leven hebben gegeven?

Waar is de tijd dat er in de EU werd gedreigd met een boycot van Oostenrijk, toen een xenofobe extreem-rechtse partij daar in de regering stapte? Haider was een misdienaar in vergelijking met de “sociaal-nationalisten” van Svoboda die nu belangrijke ministerposten bekleden in Kiev. Nog hatelijker is de ultra-rechtse “Pravy Sektor”, wiens knokploegen de voorhoede waren op Maidan en intussen een officieuze arm zijn geworden van het  ordehandhavingsapparaat. Om propaganda-redenen worden de racistische, chauvinistische ingredienten van de regeringscoalitie in Kiev in de westerse mainstream media geminimaliseerd. En eveneens om propaganda-redenen worden ze in de Russische media uitvergroot.

In tegenstelling tot wat in Moskou beweerd wordt, heeft Oekrainië geen fascistische regering. De dominante partijen zijn wat men “neo-liberaal” noemt. Wat betekent dat ze de politieke, economische en sociale recepten van het IMF en de EU willen uitvoeren. Oekrainie is bankroet. Een neo-liberaal beleid houdt dus in dat Oekranië op zijn Grieks moet bezuinigen, alleen nog veel drastischer want Oekranië is er veel slechter aan toe dan Griekenland. Het houdt in de grenzen wijd openen voor Europese producten. Het zal wellicht ook een devaluatie inhouden die Oekrainische producten goedkoper zou maken in het buitenland. Het product ‘arbeidskracht’ inbegrepen. Die goedkope arbeid zou dan buitenlands kapitaal lokken dat de economie zou opkrikken. Intussen zou het Westen Oekrainië net genoeg geld geven om de zaak draaiend te houden.

Laat me een voorspelling wagen. Als dit beleid van sociale afbraak een nieuwe golf van sociale ontevredenheid op gang brengt –wat wellicht eerder vroeger dan later zal gebeuren, de Oekrainiers verliezen snel hun illusies in hun leiders, blijkens hun geschiedenis sinds de onafhankelijkheid- dan zal extreem-rechts uit de regering stappen. Het zal dit doen om het protest te leiden, om het te gebruiken voor zijn eigen doeleinden, om het in te kapselen in een populistisch nationalisme.

Het is een relatief recent fenomeen in Europa: populistische bewegingen, zoals de Forconi in Italië, die zich voeden aan de onrust over de toenemende armoede en sociale ongelijkheid, thema’s die normaal in linkse kaarten zouden moeten spelen. Ze zijn niet allemaal klassiek rechts maar wat ze allen gemeen hebben is hun xenofoob nationalisme. In oost-Oekrainië is extreem-rechts marginaal gebleven maar dat komt omdat de “Kommunistische” partij er dezelfde populistische rol speelt als Svoboda en Pravy Sektor in west-Oekrainië, sociale eisen combinerend met nationalisme, in dit geval Russisch nationalisme.

Dat is het grootste gevaar voor Oekrainië: dat het verzet tegen de verarming en de honger die de globale crisis voor haar in petto heeft, zal gevangen blijven in populistisch nationalisme.  Maar voorlopig is het sociaal conflict op de achtergrond geduwd door het inter-imperialistisch conflict.

Pro-Russische militie in oost-Oekrainie

Zowel Rusland als Europa willen Oekrainië in hun invloedssfeer. Ik denk dat we de mogelijkheid van een oorlog over Oekrainië kunnen uitsluiten. De kosten-batenanalyse laat het niet toe, voor geen van beide partijen. Dus wordt de strijd met andere middelen gevoerd. Dreigementen. Propaganda. Democratie (verkiezingen en referendums).

Het Westerse kamp won in Kiev maar Moskou zal de Krim wellicht niet meer prijsgeven. Een referendum moet de annexatie legitimiseren. Het Westen schreeuwt moord en brand, beschuldigt Rusland en de Krim-separatisten ervan het internationaal recht te verkrachten. Want een landsdeel mag zich niet zomaar afscheuren, daar moet het hele land over beslissen. Behalve als de afscheuring strookt met de Westerse geopolitieke belangen, zoals in Kosovo of Zuid-Soedan, dan mag het wel. Het internationaal recht is als de bijbel, je kunt citeren wat wel en negeren wat niet in je kraam past. In feite steunde het Westen de afscheiding van Kosovo op een minder soliede grond dan Rusland de afscheiding van de Krim, want historisch was Kosovo een deel van Servië en de Krim een deel van Rusland.

Over de afloop van het referendum in de Krim hoeven we niet wakker te liggen; de uitslag staat wellicht nu al vast. Wat nog onzeker is, is het lot van oost-Oekrainië, waar Russisch de dominante voertaal is. Als hij kon, zou Putin er wellicht een massabeweging op gang brengen voor aansluiting bij “moeder Rusland”. Maar zo te zien kan hij het niet. De massa’s komen niet op straat in het oosten van het land. Niet voor Rusland, niet voor Oekrainië. Ze blijven thuis, wellicht in het besef dat geen van beide opties hun leven zal verbeteren.

Putin kan natuurlijk oost-Oekrainië militair bezetten, onder het voorwendsel dat Russen er onderdrukt worden. Niemand kan hem dat beletten maar de kosten zouden de baten ver overtreffen. Putin is niet dom genoeg om het te doen.

Het meest waarschijnlijke scenario lijkt me dan ook dat, na een afkoelingsperiode, Rusland de machtswisseling in Kiev en het Westen de annexatie van de Krim de facto zullen accepteren. De plooien zullen min of meer worden glad gestreken, want de Russische en Europese economieën hebben elkaar nodig. Tot de volgende sociale schokgolf de schroeven weer losdraait…

Entry filed under: Ekonomie, Europa, oorlog, Rusland. Tags: , , , .

Gerard Mortier. Enige persoonlijke observaties DOOD VAN EEN GETUIGE: REGINE BEER

4 reacties Add your own

  • 1. desmarc1  |  maart 13, 2014 om 11:47 am

    Business as usual dus ? Ik denk het niet, de schokgolven die er aan komen zijn daar voor te groot : klimaat, financieel, succes populisten-nationalisten = verlies ‘geloof’ in leidende elites.. gaat maar verder. Ooit komen anderen aan de macht die dit alles willen uitbuiten ten eigen voordeel en wel ‘dom’ genoeg zijn om te denken dat ze kunnen winnen. 100 jaar geleden dachten ze ook dat oorlog op grote schaal onmogelijk was door internationale verwervenheid en ‘beschaving’…

    Beantwoorden
  • 2. Henk Coopman  |  maart 13, 2014 om 12:39 pm

    De EU-politiek leidt inderdaad tot – rechts – nationalisme. Timothy Snyder vergelijkt de eventuele annexatie van de Krim met Hitlers invasie in Oostenrijk. Misschien is die vergelijking overtrokken, maar het is wel duidelijk dat het internationaal recht wordt geschonden. Voor mij betekent het in elk geval dat het Europees ideaal in hoofden zoals dat van Paul Goossens (én van Mia Doornaert) niet meer is dan strategie, dat de EU daarom niet bestaat en dus Snyders vrees dat Europa zichzelf niet KAN verdedigen bewaarheidt.
    In een onbestaand Europa kies ik dan ook voor – links – nationalisme.
    ***
    Na lektuur van Timothy Garton Ashs opiniestuk “Caleidoscoop der staten”, vraag ik me af wat hij van mijn keuze vindt?
    ***
    En straks ga ik op zoek naar Ludo Abichts kritiek op de “strategische rede” in zijn nieuwste “Democratieën sterven liggend”…

    Beantwoorden
  • 3. Henry Snail  |  maart 16, 2014 om 9:38 am

    Volgens Timothy Garton Ash speelt het toeval een rol bij het tot stand komen van staten en hij merkt op dat het aantal staten van de VN toeneemt. Dat is heel wat anders dan Paul Goossens’ opmerking dat de onafhankelijkheid van Kosovo tegen het internationaal recht inging of Mia Doornaerts stelling “Internationaal recht doet niet ter zake”?! Art. 73 van het Handvest van de VN staat een volk autonomie toe. Zoals alles, evolueert ook het internationaal recht, dat nauwkeuriger wordt.
    Het is wellicht geen toeval dat flinksen als Goossens het territorialiteitsprincipe gemakkelijk overboord kieperen, zij het rond de Zwarte Zee, zij het in België, dat op zich weer een voorbeeld is voor Europa.
    Goossens bestond het ook al het Europees democratisch deficit te ontkennen en lijkt me daarom een voorstander van de EUSSR…

    Beantwoorden
  • 4. jef lambrecht  |  maart 23, 2014 om 2:34 pm

    Mijn waardering voor deze uitstekende bijdrage die gehonoreerd wordt met reacties op niveau.
    Een wat onderbelicht aspect is dat Oekraïne een wig heeft gedreven tussen Obama en Poetin op een cruciaal ogenblik van (prille) samenwerking in twee andere dossiers, Syrië en Iran.
    De Amerikaanse onderzoeksjournalist Robert Parry, bekend van zijn onthullingen in het Iran-Contra schandaal in de jaren ’80, wijst op de rol van de Amerikaanse neoconservatieven in het veroorzaken van de Oekraïense crisis, onder meer via 65 projecten, variërend van de organisatie van ondernemersgroepen over steun aan journalisten tot opleiding van activisten. Een van hen, John McCain, stond naast de leider van Svoboda in december, Guy Verhofstadt, die ook inzake Syrië op de lijn zit van McCain, ontmoette hem vorige maand, daags voor zijn toespraak op Maidan. Extreem rechts heeft in Oekraïne een historische come-back gemaakt in een regering waarin de neonazi’s zowat de helft van de ministerposten bezetten. De opperrabbijn in Kiev heeft de joodse bevolking aangeraden te vertrekken.

    Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.288 andere volgers


%d bloggers liken dit: