ZIJN DE DUITSERS WO I VERGETEN?

juli 1, 2014 at 9:45 am 1 reactie

ausstellung-teaser_01

door Walter Zinzen

Tijdens de Europese top in Ieper viel één deelnemer meer op dan de andere : de Duitse bondskanselier. Geheel tegen haar gewoonte in stapte ze op de toeschouwers af en sloeg een praatje met ze. Wou ze hiermee een soort verontschuldiging prevelen voor het feit dat haar landgenoten deze mooie stad in 1917 aan gruzelementen hadden geschoten? Of besefte ze niet goed waar ze was en dacht ze dat ze als baas van Europa wat aan haar populariteit moest doen?

Als we Terzake van een paar dagen geleden moeten geloven, is deze laatste
veronderstelling de juiste. Want een verslaggeefster van dit programma , waar integere journalistiek hoe langer hoe meer onder druk komt te staan, had zich naar Berlijn begeven en daar vastgesteld dat de herdenking van de Groote Oorlog de Duitsers compleet voorbijgaat. Aan schoolkinderen stelde ze de vraag of ze de uitdrukking “in Flanders Fields “ kenden. Neen, de kinderen kenden die uitdrukking niet. Zie je wel, kraaide de verslaggeefster, over WO I wordt in Duitsland niet gesproken. De herinnering eraan wordt volledig overschaduwd door die aan de tweede wereldoorlog.

Je vraagt je af in welk Berlijn onze montere reporter heeft rond geneusd. Wie uit het vliegtuig stapt op luchthaven Tegel kan er niet naast kijken, naast de grote affiches voor een grote tentoonstelling over de “Erste Weltkrieg” in het Duitse historische museum. De stad hangt er vol van. Maar de Terzake-ploeg repte zich liever naar een wat verwaarloosd kerkhof om aan te tonen dat de joodse soldaten die in Flanders Fields gesneuveld zijn niet geëerd worden.
Mocht Terzake de tentoonstelling wél bezocht hebben dan zou haar visie op zijn minst een beetje genuanceerder zijn geweest. Ze is een aardig (als dat woord hier toepasselijk is) pendant van het museum in Ieper dat “In Flanders Fields” heet, juist ja. In Berlijn ontbreekt de verwijzing naar het gedicht van de Canadees John McCrae volkomen , dat klopt. De boodschap daar is ook meer onderkoeld dan die in Ieper, waar ze duidelijk pacifistisch is (‘nooit meer oorlog’). Maar de lichte afstandelijkheid van de Berlijnse tentoonstellingbouwers is niet minder effectief. Haast integendeel. Met heel veel foto- en filmarchief en sobere maar heldere teksten wordt niet alleen het verloop van de oorlog zelf maar ook de voor- en nageschiedenis verteld. Zoals dat traditie is geworden in het huidige Duitsland, worden de misdaden van het Keizerrijk niet onder de mat geveegd. De moordpartijen in Leuven, de brandstichting in de universiteitsbibliotheek, de vernieling van Ieper en zo vele gruwelijkheden elders in Europa : het zijn even zo vele aandachttrekkers . In de teksten wordt de term “barbarij” zelfs niet geschuwd, wel tussen aanhalingstekens, dat is waar. Het gaat dan ook om citaten uit de Britse pers tijdens de oorlogsjaren , die bepaald niet krenterig worden gehanteerd. Niet goedkeurend, niet afwijzend. Gepresenteerd als feitelijkheden, op zijn Brits als het ware.

Veel aandacht gaat ook naar de gevolgen van die Groote Oorlog op staatkundig gebied : staten verdwenen (Oostenrijk-Hongarije) , andere verschenen (Sovjet-Unie), Duitsland zelf werd een republiek.

Vanzelf denkt men dan aan het verdrag van Versailles , dat de kiemen van nr. 2 in zich droeg. Ik hoop onze historicus van Vergeten Zaken niet te mishagen door op iets anders te wijzen. De verre voorganger van Angela Merkel, rijkskanselier Theobald von Bethmann Hollweg , was in 1914 ten oorlog getrokken met een duidelijk plan voor ogen van het na-oorlogse Europa. Na de Duitse overwinning – waaraan hij uiteraard niet twijfelde – wou hij een Europese economische unie uitbouwen met Frankrijk, de huidige Benelux-landen, Denemarken, Oostenrijk-Hongarije en eventueel ook Italië, Zweden en Noorwegen. De Duitse overwinning bleef uit maar de geest van verzoening was na de oorlog, mede als reactie op de gruwelen , toch redelijk sterk.

In 1925 tekenden de oude vijanden Frankrijk en Duitsland het verdrag van Locarno en drie jaar later , samen met 21 andere landen, het Briand-Kellogpact ‘tot uitbanning van de oorlog’. Briand was de Franse en Kellog de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken. Briand kwam een jaar later met het idee van een Europese Unie aanzetten, met exact dezelfde doelstelling als die van de Europese Economische Gemeenschap die in 1958 werd opgericht : de oorlog uit te bannen door de economieën van de lidstaten met elkaar te vervlechten. Maar toen kwam een zekere Hitler aangemarcheerd en het vervolg kennen we. Toch durf ik te denken dat Theobald von Bethmann Hollweg vanuit zijn graf glimlachend naar zijn opvolgster in de huidige Bondsrepubliek kijkt : de Europese economische unie is er en ze wordt geleid door Duitsland. Mein Liebchen, wass willst du noch mehr?

buch-212_04
——————————–
* Deutsches Historisches Museum, Unter den Linden 2, alle dagen open van 10 tot 18 u., nog tot 30 november

* Zie ook: WO I, Europa moet één worden, Volkskrant 28.6.14

Entry filed under: Europa, Geschiedenis, Media, oorlog. Tags: , , .

Koper in Afrika: VAN KOPERETERS TOT BELGENMOP THE CURE IN PALESTINA: TO KILL AN ARAB

1 reactie Add your own

  • 1. Henk Coopman  |  juli 1, 2014 om 10:43 am

    Gelezen en goedgekeurd.

    Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.204 andere volgers


%d bloggers op de volgende wijze: