GENIAAL EN SCHIZOFREEN

september 23, 2014 at 7:15 am 1 reactie

 

van Genk: Brooklyn Bridge, 1975

van Genk: Brooklyn Bridge, 1975

(klik op de beelden om ze groter te zien)

Tom Ronse

Een tentoonstelling van het werk van de ‘art brut’-kunstenaar Willem van Genk die vorige week opende in het American Museum of Folk Art heeft een grote weerklank gekregen in de New Yorkse kunstwereld. “Dit is een van de beste dingen die u deze herfst zult zien”, schreef The New York Times.  Dit sukses is een triomf voor het Gentse Dr. Guislain-museum dat het werk van van Genk sinds jaren chaperoneert en de expo mee organiseert.

Van Genk staat in Europa bekend als een van de grootste art brut-kunstenaars maar in de VS was hij tot nu toe vrij onbekend. Dit is zijn eerste overzicht-tentoonstelling in Amerika. “Het is opwindend om het kunstseizoen te beginnen met een diepgaande kennismaking met een buitengewone kunstenaar waar je nog nauwelijks van gehoord hebt”, schreef Roberta Smith, de doyenne van de NewYorkse kunstcritici, in The New York Times.

Het initiatief voor de expo kwam van het Guislain-museum. Het Gentse museum is in de eerste plaats gewijd aan de geschiedenis van de psychiatrie maar organiseert ook boeiende kunsttentoonstellingen. In zijn eigen collectie heeft van Genk de ereplaats. Daarnaast kreeg het museum ook de collecties van het (nu gesloten) Stadhofs-museum van Zwolle en de stichting Willem van Genk onder zijn hoede. Zo’n jaar geleden benaderde Guislain het Folk Art Museum met een voorstel voor de expo. Het New Yorkse museum reageerde enthousiast en maakte meteen ruimte in zijn programmatie.

van Genk: Keulen

van Genk: Keulen

De expo is het werk van drie tentoonstellingsmakers: Patrick Allegaert en Yoon Hee Lamot van het Guislain-museum en Valérie Rousseau van het Folk Art Museum. Het werk van van Genk werd gekoppeld aan dat van Ralph Fasanella, een New Yorkse outsider-kunstenaar die stilistisch verwant is aan van Genk.  Roberta Smith vond het “een briljante combinatie”.

Voor het Guislain-museum is het belangrijk dat de expo samenvalt met de uitreiking van de “Dr. Guislain Award” die dit jaar in New York plaatsgrijpt. Die prijs (50 000 dollar) wordt jaarlijks toegekend aan een persoon die een belangrijke bijdrage heeft geleverd in de strijd tegen de stigmatisering van psychiatrische patienten.  Zowel de Award als de van Genk-expo zijn gesponsord door Janssens Research & Development, een afdeling van de farmaceutische reus Johnson & Johnson.

Bijna tegelijk opent in Parijs een grote tentoonstelling waarin van Genk ook de hoofdrol speelt. Het Art Brut-museum Halle St. Pierre exposeert de Stadshof-collectie die door het Guislain-museum beheerd wordt. Het is jammer dat van Genk zijn internationale triomf niet meer heeft mogen meemaken. Hij stierf in 2005 op 78-jarige leeftijd. Zijn leven lang werd de Nederlander gekweld door psychische stoornissen die onder de noemer ‘schizofrenie’ vallen. Vele jaren bracht hij in instellingen door. Desondanks was hij artistiek onwaarschijnlijk productief. Hij heeft duizenden arbeidsintensieve werken nagelaten waarvan een groot deel in Gent terecht kwam.

van Genk:New York strip, 1973

van Genk:New York strip, 1973

De expo in New York geeft er een mooi overzicht van. Het sculpturaal werk bestaat uit trammetjes, gemaakt uit afvalmateriaal. Van Genk was geobsedeerd door transport. Dan is er werk dat vandaag ‘conceptueel’ zou genoemd worden: een collectie bewerkte regenjassen, voor van Genk een symbool van macht. Dat had te maken met een traumatische ervaring tijdens de tweede wereldoorlog. De kleine Willem werd toen ondervraagd en mishandeld door lang-gejaste nazi’s die op zoek waren naar zijn vader, een verzetstrijder. Maar het zijn vooral de tekeningen en schilderijen die indruk maken.  Ondanks de stilistische en thematische gelijkenissen met zijn mede-exposant Fasanella zijn er twee grote verschillen. Een is dat van Genk de betere kunstenaar is. Zijn gevoel voor kleur en compositie is subliem, zijn creatieve ingrepen zijn geniaal en gedurfd. Een ander is dat van Genk gekker was. Zijn schilderijen zijn worstelingen met zijn demonen, een gevecht van een weerloos individu tegen een verpletterende macht, een heroische poging om door kunst zin te geven aan de zondvloed van signalen die ons bestormen. Dat maakt zijn werk actueel. Je wandelt ervan weg met een gevoel van ontzag voor de complexiteit van de menselijke geest.

van Genk, great railroads of the world, 1970

van Genk, great railroads of the world, 1970

Willem van Genk: “Mind Traffic” en Ralph Fasanella: Lest We Forget” in het American Folk Art Museum, 2 Lincoln Square, New York, tot 30 november

“Sous le vent de l”art Brut: Collection De Stadshof” in Musée Halle Saint Pierre, 2 Rue Ronsard, Parijs, van 17 september tot 4 januari.

Entry filed under: Kunst. Tags: , , .

LITERA- EN ARCHITECTUUR HAND IN HAND VECHT ISIS/Daish TEGEN SYKES-PICOT?

1 reactie Add your own

  • 1. Jack van der Weide  |  oktober 13, 2014 om 12:57 pm

    “Vele jaren bracht hij in instellingen door”: een populaire misvatting met betrekking tot Willem van Genk, die pas in 1996 op bijna zeventigjarige leeftijd voor het eerst voor enkele maanden werd opgenomen in een psychiatrische inrichting. Twee eveneens relatief korte opnames volgden in datzelfde en het daaropvolgende jaar.

    “Hij heeft duizenden arbeidsintensieve werken nagelaten”: het oeuvre van Van Genk bestaat uit ongeveer tachtig schilderijen en pentekeningen, vijf etsen en plusminus zeventig trolleybussen. “Het sculpturaal werk” bestaat dus niet uit “trammetjes” maar uit trolleybussen.

    Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.204 andere volgers


%d bloggers op de volgende wijze: