“DE MINST GEHOLPEN, MEEST VERGETEN SLACHTOFFERS”

oktober 15, 2014 at 3:16 am Plaats een reactie

Juba Central Prison, januari 2011

Juba Central Prison, januari 2011

Fotograaf Robin Hammond bekroond voor zijn werk over geesteszieken in Afrikaanse landen in krisis

Interview door Tom Ronse

“Als fotograaf die zich toespitst op humanitaire onderwerpen, heb ik veel ellende gezien”, zegt Robin Hammond, “maar niets heeft me zo aangegrepen als de mensonterende behandeling van geesteszieken.  Zelfs de hulporganisaties laten hen in de steek”. Voor zijn project “Condemned” dat de behandeling en mishandeling van geesteszieken in Afrikaanse conflictgebieden documenteert, kreeg Hammond donderdag de Dr. Guislain Award, gesponsord door het Gentse Dr. Guislain Museum.

Het was niet toevallig dat de Guislain Award aan de vooravond van de wereld-dag van de geestelijke gezondheid werd uitgereikt. De prijs (50 000 dollar) beloont een organisatie of individu die een buitengewone bijdrage heeft geleverd aan de strijd tegen de stigmatisering van geesteszieken. Dat heeft Hammond zeker gedaan. De jonge Nieuw-Zeelander (geboren in 1975) heeft al heel wat prijzen in de wacht gesleept voor zijn werk dat vooral schendingen van de mensenrechten als onderwerp heeft. Zijn interesse in het lot van geesteszieken dateert van 2011 toen hij als fotograaf voor de Sunday Times in Zuid-Soedan was waar een referendum plaatsgreep over de onafhankelijkheid van het land.

Robin Hammond

Robin Hammond

Hammond: De internationale pers was er ruim vertegenwoordigd. We waren op zoek naar een eigen invalshoek toen we langs de kant van de weg een psychisch gestoord meisje zagen bedelen. Ik vroeg aan onze chauffeur –een locale journalist- welke behandeling geesteszieken kregen in Zuid-Soedan. “Ze worden opgesloten in de gevangenis”, antwoordde hij. We gingen naar Juba Central Prison en zagen daar inderdaad vele geesteszieke mannen en vrouwen opgesloten samen met de criminelen. Ze kregen geen enkele behandeling. Een jonge geesteszieke zat naakt in een kale cel, vastgeketend aan de vloer. Dat werd onze invalshoek: de prijs die Zuid-Soedan betaalde voor de jarenlange oorlog. De trauma’s, de vernietiging van infrastructuur en sociale diensten waarvan de meest kwetsbaren de grootste slachtoffers zijn. Het deed me afvragen hoe de situatie elders in Afrika was. In de daarop volgende jaren fotografeerde en interviewde ik geesteszieken in acht andere Afrikaanse landen. Vorig jaar moest ik stoppen. Het werd me te veel. Niet alleen omdat sommige gevallen van misbruiken verwaarlozing zo extreem waren maar ook omdat de omvang van het probleem me moedeloos maakte. Waar ik ook kwam zag ik hoe opsluiting de eerste en vaak de enige vorm van behandeling was voor mentaal gestoorde volwassenen en kinderen. Thuis werd ik s’nachts wakker, geplaagd door schuldgevoelens. Dan dacht ik bijvoorbeeld aan het ondervoede mentaal gestoord jongetje van 9 jaar dat ik tussen volwassen criminelen in een gevangenis in Port Harcourt had gezien en wenste ik dat ik met het kind in mijn armen naar buiten was gerend…het ergste is, dat kind zit er nog steeds”.

Dan publiceerde u uw boek “Condemned”. Is het project nu afgelopen?

Hammond: Er komt een tweede luik waarin ik de inspanningen zal belichten van de zeldzame dapperen die de geesteszieken helpen in die landen. Ze krijgen veel tegenkanting. Mentale gezondheidszorg is het eerste budget waarin gesnoeid wordt, voor zover er een is.  Ook de NGO’s laten hen in de steek. Zo heeft Dokters Zonder Grenzen een heel nodig project in noord-Congo stopgezet. En Médécins du Monde draait de geldkraan dicht voor een zeer goed lopende psychiatrische kliniek in Liberia. De patienten zijn er doodsbang dat ze hun behandeling zullen verliezen. Meer hulp is broodnodig. In de krisislanden krijgt slechts 2 % van de geesteszieken een behandeling. De hulpverleners hebben aan alles tekort: medicijnen, benzine om patienten te bereiken…

Een imam in Smalie 'behandelt' geesteszieken door hen met een megafoon Koranverzen in  de oren te brullen. 'Op zijn minst geeft hij hen aandacht, zegt Hammond.

Een imam in Somalie ‘behandelt’ geesteszieken door hen met een megafoon Koranverzen in de oren te brullen. ‘Op zijn minst geeft hij hen aandacht’, zegt Hammond.

Over medicijnen gesproken: de Guislain Award wordt gefinancieerd door Janssen R&D, een afdeling van de farmaceutische reus Johnson & Johnson. Maar is de farmaceutische sector niet medeschuldig aan de situatie? Zou het niet helpen als ze medicijnen gratis of aan kostprijs ter beschikking zou stellen?

Hammond: Dat zou inderdaad een enorm verschil maken. En ze zou er geen markt door verliezen want die markt is er gewoon niet. Er is natuurlijk niet alleen tekort aan pillen, ook aan training en expertise. Maar ik ben vaak genoeg in instellingen geweest waar zelfs de meest elementaire medicatie ontbrak. Deze prijs is mooi voor mij, ik kan er mijn werk door verderzetten.Maar het ontslaat de farmaceutische firma’s niet van hun verantwoordelijkheid.

Hoe gaat het met uw eigen geestelijke gezondheid? Geen last van post-traumatische stress?

Hammond: Ik ben soms droef maar ik denk niet dat ik klinisch depressief ben. Het helpt dat ik een ander leven heb en een vriendin die met heel andere dingen bezig is. Die droefheid voel ik minder ter plaatse dan wanneer ik thuis mijn foto’s afwerk. Tijdens het maken van de foto’s ben ik zo geconcentreerd bezig met de lichtinval, de technische aspecten, het zoeken naar het beste beeld. De emotionele impact komt later. Het is niet alleen droefheid, ook moedeloosheid. Toen ik jonger en naief was, dacht ik dat als ik een onrecht kon tonen, het ook zou verdwijnen. Helaas, zo gaat het niet. Maar je kunt maar blijven proberen. Een deel van mij vindt het verschrikkelijk en wil er mee stoppen. Maar een ander deel van me voedt zich aan de emoties waarmee dit werk gepaard gaat. De woede, de empathie. Ik heb het gevoel met iets belangrijk bezig te zijn. Dat drijft me, dat geeft me energie. Ik wil een getuige zijn. Ik vind het een verantwoordelijkheid maar ook een privilege.

Opgesloten en vergeten wegens geestesziek

Opgesloten en vergeten wegens geestesziek

Een Gentse prijs…uitgereikt in New York

Het was gisteren de derde keer dat de Dr. Guislain Award, gesponsord door het Gentse museum en Janssen R&D,  werd uitgereikt.  Maar waarom greep de ceremonie plaats in New York? “Van bij het begin werd de Guislain Award opgevat als een internationale prijs”, zegt Patrick Allegaert, artistiek directeur van het museum. “De jury is internationaal samengesteld en ook de inzendingen van kandidaten is wereldwijd”. Om de internationale weerklank te verhogen, werd ervoor gekozen om de uitreiking van de prijs telkens in een andere wereldstad te laten doorgaan. Vorig jaar was dat Mumbai. Het Guislain museum maakte toen van de gelegenheid gebruik om er tentoonstellingen te organiseren in samenwerking met locale instellingen zoals het Indian Institute for Contemporary Art. Dit patroon werd dit jaar gevolgd met een tentoonstelling in samenwerking met het American Folk Art Museum die het werk toont van de befaamde geesteszieke kunstenaar Willem van Genk. (TR)

 

(Een kortere versie van dit artikel verscheen vorige vrijdag in De Morgen)

 

Entry filed under: Afrika, Ekonomie, Foto en video, Samenleving. Tags: , .

EEN KOSTSCHOOL IS SCHRIJVERSGOUD IT’S THE ECONOMY, STUPID

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.205 andere volgers


%d bloggers op de volgende wijze: