ODE AAN DE OORLOGSDUIF

december 4, 2014 at 10:19 am 2 reacties

L 1 Vismetoorlogsduif1

door Lucas Catherine

Nu men ons met herdenkingen alles over de Eerste Wereldoorlog wil vertellen, dacht ik aan een uniek monument hier in Brussel en wel dat voor de oorlogsduif. Inderdaad oorlogsduif.
Bij een duif denkt u wellicht dadelijk aan een vredesduif of een tortelduif, symbolen voor vriendschap en liefde. Maar niet in dit geval. Daarom een stukje geschiedenis. Bij ons was de duif eerst een vogel als ieder ander, niets beter of belangrijker dan een mus of een merel. Maar dat veranderde in de elfde eeuw:

Op 23 mei 1099 staan de Kruisridders voor Akka (Sint Jan van Akren, Palestina, nu Acco). Daar zien ze een duif liggen die door een havik werd gewond. Die duif draagt een zilveren kokertje om de hals. Daarin zit een papiertje met daarop een militair bericht: de Moslim bevelhebber van Akka vraagt aan die van Caesarea hulp om de aanval van de christenen af te slaan. Die hulp zal niet opdagen omwille van die havik. De Kruisridders bedanken God, omdat die hen nu zelfs een duif ter hulp zendt die hen informeert over de vijand. Prozaïscher gesteld: zij ontdekten de eerste postduif, en het bestaan van papier.
Het systeem van postduiven was toen ook in gebruik in Arabisch Andalus. Maar de duif speelde daar nog meerdere andere rollen, zo stond de tortelduif symbool voor de liefde en dat symbool wordt later dankzij de troebadoers (van Arab. Ta’arab, performer) in Europa verspreid. Dat komt, zeggen de Arabieren, omdat bij tortelduiven zowel het mannetje als de duivin broeden, samen het nest bouwen en per broedsel maar twee eieren leggen; in één zit een doffer en in het andere een duivin. Maar er is meer. Het woord voor duivin, hamamah, vindt volgens de Arabische etymologie zijn oorsprong in de stam hamma, ‘heet worden’ – vandaar ook het woord hammam, heet bad – en daarvan afgeleid: opgewonden, hitsig zijn. Het werkwoord hamma wordt ook zo gebruikt in de Andaloesische poëzie. Maar vruchtbaarheid was niet alleen belangrijk in de liefde, ook in de landbouw. En, duivenstront bracht vruchtbaarheid.

In de landbouwhandboeken van Andaloesiërs als Ibn Bassal (11de eeuw) of Ibn al A’wam (12de) komt steevast ook een hoofdstuk voor over compost en mest. En zoals de Sevilliaan Ibn Al A’wam schrijft in zijn Kitab al Filaha: van alle mest is die van de duif het best. Het duivenmest bevat alles van waaruit moderne chemische meststoffen bestaan: stikstof, fosfor en kalium (potas). In de vruchtbare vlakten van al Andalus stonden dan ook talloze zeer grote duivenkoten, meestal met een capaciteit van meer dan 7.000 nesten in een kot. Een heel groot duivenkot is bewaard net ten zuiden van Vejer de la Frontera. Vejer, El Palomar de la Breña, nu omgebouwd tot een hotel. Maar het duivengebouw met 7.700 nesten is bewaard gebleven.

Palomar

Palomar

Zo’n Burj al Hamam, letterlijk duiventoren, was essentieel in de landbouw maar ook voor de oorlog. En dan zijn we waar we wezen moeten. Duivenmest was ook een strategisch oorlogsproduct. Het werd gebruikt bij de productie van buskruit. Buskruit is een Chinese uitvinding die door de Arabieren tot in Europa werd verspreid. Het eerste land bij ons waar vuurwapens werden ingezet was al Andalus. Het bestaat uit 15% solfer, 10% koolstof en 75% salpeter. Het zijn de Arabieren die voor het eerst een procédé ontwikkelden om salpeter te zuiveren, iets wat de Chinezen niet kenden en die als eerste de juiste verhouding tussen de drie ingrediënten ontdekten. Dat deed ondermeer Hasan al Rammah, de man die al in de dertiende eeuw de eerste oorlogsraket fabriceerde. Belangrijk ingrediënt is dus salpeter, een kaliumderivaat: met zijn wetenschappelijke naam heet het kaliumnitraat en kalium is dus massaal aanwezig in duivenstront. Die functie van de duif en haar bijproduct was ook bij ons bekend. Er zijn resoluties bekend van de Staten-Generaal uit de 17de eeuw waarin de uitvoer van duivenmest verboden wordt, of aan banden wordt gelegd om strategische redenen.
L 3 oorlogsduif1

Maar wij gebruikten de duif later alleen nog als postduif in tijden van oorlog.
Zo werd de duif door het Belgisch leger massaal in gezet tijdens de twee wereldoorlogen.
Daarom het standbeeld van de Oorlogsduif achteraan op de Brusselse Vismet van de hand van Victor Voets en ingehuldigd in 1931. Ieder jaar op 11 november komt de Belgische Duivenbond en La Colombe Joyeuse hulde brengen aan dit monument voor de oorlogsduif.
L 4 DuifHulde

De Britten hebben na de tweede wereldoorlog trouwens een oorlogsduif gedecoreerd. Ze heette Willem van Oranje (William of Orange). Tijdens de slag om Arnhem dropten de Britten troepen, maar die werden door de Duitsers omsingeld en alsof dit nog niet erg genoeg was: hun radio’s werkten niet behoorlijk. Ze konden niet om hulp vragen. Daarop lieten de omsingelden op 19 september Willem van Oranje los om 10u30. De duif arriveerde vier uur en vijfentwintig minuten later in haar Brits nest, na een vlucht van 400km. Dankzij haar kregen de troepen steun en werden zij ontzet.

L5 DuifmedailleOranje Omwille van die oorlogsrol voorziet de Belgische wet dat alle duivenliefhebbers zich moeten registreren bij hun burgemeester. Ik citeer de wet die dateert uit 1923:
Artikel 1. Al wie een hok voor reisduiven wenscht op te stellen of in stand te houden ofwel reisduiven te houden, moet daartoe door den burgemeester zijner gemeente vooraf gemachtigd worden.
Deze machtiging kan slechts worden verleend aan hen, die lid zijn van eene duivenmaatschappij, aangesloten bij den nationalen Duivenliefhebbersbond, (toegelaten door de Minister bevoegd voor de Volksgezondheid).
Art. 4. De rechtbanken, die eene veroordeeling uitspreken wegens overtreding van deze wet of van de ter uitvoering daarvan genomen besluiten, kunnen, in geval van zwaarwichtige overtreding of bij herhaling, het verbod een duivenhok te bezitten en reisduiven te houden, voor een bepaalden tijd of voorgoed uitspreken.
Of hoe een kruisvaart uit de elfde eeuw de Belgische wetgeving van de twintigste eeuw heeft beïnvloed en Brussel een monument heeft geschonken dat je nergens anders vindt.

Entry filed under: Azie, Europa, Geschiedenis, Midden Oosten, oorlog, Politiek Belgie. Tags: , , , , .

THEATER IN FERGUSON CULTUURFESTIJN met GENOCIDE

2 reacties Add your own

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.302 andere volgers


%d bloggers liken dit: