ANDRé WHO? BRINK? DON’T KNOW

februari 9, 2015 at 3:37 pm Plaats een reactie

Brink 2

door Jef Coeck


Het voorbije weekend overleed de Zuid-Afrikaanse schrijver André Brink (79), in het KLM-vliegtuig dat hem van Amsterdam naar Kaapstad bracht. Enkele dagen eerder was hij in België. Hij gaf een lezing in de Brusselse Bozar en hij werd gehuldigd met een ere-doctoraat van de Leuvense universiteit. Nee, niet de KUL maar de UCL, ook bekend als Louvain-la-Neuve, had zijn literaire en politieke verdiensten erkend. Onze Waalse landgenoten zijn dus attenter dan de Vlaamse ‘stamgenoten’ die al decennia lang schermen met verwant-vriend-en andere –schappen tussen (blank) Zuid-Afrika en de Lage Landen in Europa.

Brink

Brink was wereldberoemd, onder meer vanwege zijn strijd tegen de Apartheid. Een reden te meer, zou men denken, om hem toch enkele minuten te gunnen in het avondnieuws van zaterdag, misschien zelfs in de Zevende Dag van zondag? Niets daarvan op de VRT, wel op RTBF.

André Brink was samen met die andere grote schrijver Breyten Breytenbach, een spilfiguur in de beweging van de ‘Sestigers’. Zij gingen doelbewust schrijven en publiceren in het Afrikaans, dat ter plekke bestempeld was als de onderontwikkelde taal van de onderontwikkelde non-whites. Blanken spraken en schreven Engels. De provocatie, schrijven in het Afrikaans over Apartheid, kwam Brink (en overigens ook Breytenbach) duur te staan. Sommige van zijn boeken werden verboden. Toen hij nog nauwelijks aan de bak kwam, richtte Brink zijn eigen uitgeverij annex boekenclub op. Hij was ook professor Engels aan de universiteit van Kaapstad. Later ging hij publiceren in het Engels én Afrikaans. Hij woonde een tijdlang in Parijs en legde daar contact met de Europese intelligentia. Zijn werk stond nu helemaal in het teken van de anti-Apartheid.

Het hielp dat hij nogal wat beroemde prijzen in de wacht sleepte. André Brink heeft drie maal de belangrijkste Zuid-Afrikaanse literatuurprijs gewonnen, de CNA Award. Voorts is hij twee maal genomineerd voor de Booker Prize, te weten in 1976 en 1978. In 1980 ontving hij de Martin Luther King Prize en in Frankrijk de Prix Médicis Étranger. In 2003 werd hem de Alan Paton Award toegekend voor zijn boek The Other Side of Silence. En in 2015 dus een ere-doctoraat van de UCL.

Zijn bekendste werk is de deels autobiografische roman ‘’n Droë wit seizoen’, in het Nederlands vertaald als ‘Een droog wit seizoen’ en succesvol verfilmd als ‘A Dry White Season’ met Donald Sutherland in de hoofdrol. Op de cover van de Nederlandse vertaling (1980) staat: ‘Niets in deze roman is verzonnen, het klimaat, de geschiedenis en de omstandigheden waarop hij is gebaseerd zijn die van het huidige Zuid-Afrika.’

Beklemming is wellicht het sleutelwoord. Een goedmenende blanke leraar in Johannesburg wordt geschokt door de onverklaarbare dood van een zwarte schoonmaker van de school. Het blijkt, volgens rationele overwegingen, een politiemoord te zijn – cfr. Soweto in 1976. Aanvankelijk behoudt de gezagsgetrouwe leraar Ben Du Toit nog het volle vertrouwen in de blanke veiligheidspolitie. Als hij toch achter de waarheid aan gaat, wordt hij een doelwit van de staatsveiligheid. Zij laat geen middel onbeproefd om zijn verzet te breken. Van huiszoeking, anonieme nachtelijke telefoontjes, vernielingen, aanslagen, compromiterende foto’s, komt het tot een bombrief. Erger is dat al zijn vrienden en kennissen die hem helpen bij zijn onderzoek een gewelddadige dood sterven, worden opgepakt of verbannen, of spoorloos verdwijnen. Du Toit is geen held maar vindt wel ‘…dat een mens één keer in zijn leven, één keer maar, genoeg geloof in iets zou moeten hebben om er alles voor te riskeren.’
Dat doet hij dus – en blijft alleen achter.

Hij zoekt steun in de zwarte township Soweto. Daar is iedereen zwart, arm en bovendien vertrouwd met de politiepraktijken. Steun vindt hij er nauwelijks: ‘Ik ben blank. Dat is de kleine, de laatste, de angstaanjagende waarheid van mijn gebroken leven. Niets kan van mij een zwarte maken. En zij die wel zwart zijn kunnen dus niet anders dan mij blijven wantrouwen.’

De finale afloop zal ik niet onthullen. Maar de allerlaatste zin van het boek wil ik u niet onthouden: ‘Het enige waarop een mens misschien mag hopen, het enige waartoe ik gerechtigd ben is niet meer dan dit: alles op papier te mogen zetten. Verslag uit te brengen van wat ik weet. Zodat het onmogelijk wordt dat iemand hierna ooit weer durft te zeggen: ik heb het niet geweten.’

Brink 3
Brink Soweto 76

Entry filed under: Afrika, boeken, Geschiedenis, Politiek Belgie. Tags: , , , .

VAN GOGH IN BRUSSEL WANDELEN MET WILLEM I IN zijn BRUSSEL

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.204 andere volgers


%d bloggers op de volgende wijze: