DE KASSEIEN VAN DE KORENMARKT

juni 19, 2015 at 11:44 pm 2 reacties

SAM_2957; Gujarat, Rajasthan, India; 05/22/2008, INDIA-11398

Een opiniestuk zoals u er in uw krant geen zult lezen.

Tom Ronse

Immobiel zijnde na een operatie, heb ik de laatste weken veel Vlaamse televisie geconsumeerd. Ik heb heel wat knappe documentaires gezien en af en toe ook knappe fictie. De grootste teleurstelling was het Journaal. Ik vond de toon en inhoud vaak gezagsgetrouw, chauvinistisch, navelstarend, schandaalbelust, impliciet racistisch en oppervlakkig. Het is waar dat die adjectieven ook toepasselijk zijn op soortgelijke programma’s in Amerika maar de navel waar men daar naar staart is op zijn minst ietwat groter dan de Vlaamse. Wat er zich buiten het zakdoekje Vlaanderen afspeelt is blijkbaar vaak niet de moeite waard om in het Journaal te rapporteren.

Tenzij er een of andere connectie met Vlaanderen is. Liefst iets dat in de schandaalsfeer kan worden getrokken. Zo komt het onderwerp kinderarbeid en hongerlonen in India in de kijker als blijkt dat de stad Gent -die zich graag een progressief imago aanmeet-  zijn Korenmarkt heeft laten bedekken met kasseien die in dergelijke ellendige omstandigheden werden gemaakt.  Genant voor burgemeester Termont, gniffel gniffel. Het is een lelijke puist waar snel een pleister opgekleefd moet worden. Laat ons eens kijken, wat valt er aan te doen? Strengere controle op de naleving van de wet op kinderarbeid in India.  Europese en Amerikaanse invoerders onder druk zetten om van hun leveranciers in de “derde wereld”  te eisen dat ze zonder kinderarbeid werken en hun personeel fatsoenlijk betalen. Dat was het zo ongeveer, wat de tv- en krantencommentatoren erover te zeggen hadden.

Uit blogpot Donviona

Uit blogpot Donviona

De grondstoffen voor kasseien vind je in zowat alle werelddelen maar ze worden op zeer verschillende manieren geproduceerd. Grofweg zijn er twee methoden. De eerste is kapitaalintensief. Wie ooit een steengroeve bezocht in een hoog ontwikkeld land, zal het opgevallen zijn hoe weinig mensen je er aan het werk ziet. Bijna alles wordt gedaan met grote machines die vaak bestuurd worden door computers. Heel anders is de kasseiproductie in een land als India. Daar krioelt het van het werkvolk, groot en klein, die de stenen met voorhamers en ander lowtech alaam te lijf gaan. Natuurlijk is de productiviteit van zo’n Indisch bedrijf  veel lager. Om te kunnen concurreren met hightech steengroeven moeten de arbeidskosten er dus veel lager zijn.  Kinderarbeid en hongerlonen zijn daarvan het logisch gevolg. Schakel die uit, dan stijgen de productiekosten en daalt dus de winst. Tenzij de prijs van het product stijgt maar dan wordt het minder concurrentieel waardoor zijn markt zal krimpen.  Het kapitaal dat in deze ondernemingen geinvesteerd is, zal dus in beide gevallen gestimuleerd worden om naar elders te versluizen.

Een reportage in The New York Times illustreert het probleem goed. Ze betrof een vrouw in Zambia die lange dagen zwoegde om met een voorhamer rotsen in kleine stukjes te slaan. De keitjes werden gebruikt voor opritten van de villa’s van Zambiaanse rijken. Die rijken konden ook keitjes kopen van bedrijven die machines hadden om rotsen te verpulveren.  Zo’n machine deed in enkele minuten wat de vrouw een hele dag kostte. Geen wonder dus dat die dame nog geen 2 euro per dag verdiende.  Een ‘fatsoenlijk loon’ is dat niet.  Maar als ze een menswaardige vergoeding zou vragen, zou ze voor haar keitjes geen kopers meer vinden.

 Kinderarbeid in Myanmar

Kinderarbeid in Myanmar

Hetzelfde geldt voor de Gentse ‘kinderkopkes’.  Schaf de kinderarbeid daadwerkelijk af, betaal hogere lonen en vele van de steengroeven van Rajasthan die Gent hebben bevoorraad zullen hun werkzaamheden stopzetten. En dat in een streek waar er vrijwel geen alternatieve tewerkstelling is.

Kan Fair Trade een oplossing bieden? “Fair Trade” betekent dat de klanten hogere arbeidskosten absorberen en dus een prijs boven de geldende marktprijs betalen. Gezien de steeds bitsigere prijzenslag op de globale markt kan het dus hoogstens een marginaal fenomeen zijn. Per definitie een uitzondering, nooit de regel. Zeker niet in de huidige crisiscontext.

Kapitaal zoekt altijd op zijn minst de modale winstvoet en als het kan meer. Het heeft geen enkele reden om te blijven waar de winstverwachting ondermaats is.  Dat is ook het probleem in Griekenland. Het bedrijf  ‘Griekenland’ heeft een te lage winstverwachting om kapitaal aan te trekken.  Dus moeten zijn productiekosten verkleinen. Dat betekent meer sociale bezuinigingen en meer belasting. Dat betekent lagere lonen. De regering staat er voor de keuze: ofwel het desastreuze beleid van zijn voorgangers verder zetten ofwel de ‘Grexit’. De laatste mogelijkheid lijkt steeds dichterbij te komen. Beide opties leiden naar een pauperisatie van de reeds zwaar getroffen werkende en werkloze bevolking. De laatste wellicht het snelst.

Het is een ijzeren logica waar geen Syriza tegen opgewassen is: ofwel maak je het kapitaal naar zijn zin ofwel vlucht het weg. Je kunt het niet tegenhouden.  En zonder sta je nergens in een kapitalistische wereld. De crisis-context versnelt de tendens.  Het kapitaal zoekt een veilige haven en Griekenland  is dat niet.

grexit-comic

Zelfs als er geen krisis zou zijn, zouden de vooruitzichten somber zijn voor de kasseihakkers van Rajasthan, voor de Grieken en uiteindelijk voor ons allemaal.  Welke richting gaat de geschiedenis uit? Veel is onvoorspelbaar maar zeker lijkt dat de opmars van de informatie-technologie zal verder gaan. Nog meer dan vandaag zal de automatisering de productiekosten van kasseien en al de rest verlagen. Om concurrentieel te blijven zullen lowtech bedrijven in landen als India  niet anders kunnen dan nog lagere lonen te betalen. Hongerlonen die ouders dwingen hun kinderen te verhuren of te verkopen.  Daar kunnen campagnes tegen kinderarbeid en tegen mensenhandel niet aan verhelpen.

De automatisering (niet alleen van productie maar ook van diensten) impliceert dat ook in de meest ontwikkelde landen meer en meer banen zullen verdwijnen. Maar voorlopig is het vooral de minder concurrentiele rest van de wereld waar vele miljoenen mensen niet winstgevend en dus “overbodig” worden. Een van de gevolgen is dat duizenden aanspoelen op Europa’s kusten. Ze zijn slechts een voorhoede.

Ook daar hebben de politici geen oplossingen voor tenzij krankjorum ideeen zoals het bombarderen van boten waarvan men vermoedt dat ze gebruikt worden door smokkelaars. Alles wat ze voorstellen, of het nu over kinderarbeid gaat of over Griekenland of over bootvluchtelingen of over klimaat-opwarming, zijn pleisters op een houten been. Struisvogels zijn het, met hun kop diep in het zand.

Men heeft geen oplossingen. Evenmin voor de globale economische krisis. In de voorbije jaren is men ze te lijf gegaan met bezuinigingen en met stimulerende maatregelen maar niets kon beletten dat de globale schuldenlast steeds zwaarder werd. De economie is niet winstgevend genoeg om die last te dragen dus moeten de schulden groeien om de ineenstorting naar de toekomst te verschuiven. “Het verleden verslindt de toekomst”, zoals Thomas Piketty opmerkte. De impotentie van die uiteenlopende politieken geeft aan dat het hier niet zozeer gaat over een krisis die het gevolg is van een verkeerd beleid dan wel om een systeemskrisis, zelfs een beschavingskrisis. Fundamentele kenmerken van onze beschaving – hoe en waarom we dingen doen en maken, hoe we omgaan met anderen, onszelf, de natuur, de andere dieren- zijn in konflikt met de krachten die deze beschaving in het leven heeft geroepen. Anders gezegd: productie voor de markt, voor winst, en alles wat ermee samenhangt, wordt steeds minder verzoenbaar met de menselijke drang om te overleven, om zich te ontplooien.

Uit de puinen van dit konflikt zal misschien een nieuwe beschaving verrijzen. Hoe die er uit zal zien, kunnen we nog niet weten. Zoals “Het Zesde Metaal” zingt:

 

“Miskien is’t nog te vroeg,

Miskien is’t nog niet donker genoeg”.

 

 

Entry filed under: Afrika, Azie, Ekonomie, Europa, Midden Oosten, Samenleving. Tags: , , , , .

PANTA REI – alles stroomt RED DE BRUSSELSE MEDIA

2 reacties Add your own

  • 1. Enca Caen  |  juni 20, 2015 om 4:37 am

    Dat was de volle waarheid Tom. De enige oplossing voor alle bovenstaande opgenoemde problemen wereldwijd zou zijn ” een spuitje voor alle 65 plussers”. Dit zou alle economieën zuurstof geven. Na 40 a 45 jaar arbeid is de ontplooiing van de kromgewerkte mens passé. Denk maar eens na hoeveel miljarden Euro’s en Dollars ontlasting dit zou betekenen en kinderen zich niet meer moeten opofferen voor ouderen maar ouderen voor kinderen.
    Nieuwe beschavingen staan voor de deur, loeren om de hoek, wachten op het initiatief van de eerste GEK die durft, realiseert. Hou jullie vast voor die nieuwe toekomst en help de kinderen van vandaag en morgen want zij draaien hier voor op.
    Caen.

    Beantwoorden
  • 2. JJ Vastiau  |  juni 20, 2015 om 6:01 am

    Interessant artikel.

    Onze samenleving steunt inderdaad grotendeels op arbeid (ook op herverdeling, maar deze is slechts mogelijk als er voldoende inkomsten zijn, vooral uit arbeid).

    De grote vooruitgang van computers, robot en in het algemeen van de mechanisatie maakt dat arbeid steeds minder nodig is.

    Ons maatschappijmodel is verouderd en aan vervanging toe.

    Dit wordt waarschijnlijk een van de groten uitdagingen van de 21ste eeuw.

    Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.288 andere volgers


%d bloggers liken dit: