DE ZWAKTE VAN POETIN

augustus 22, 2015 at 8:42 am 3 reacties

2968

Een week of zo geleden zond Terzake een reportage uit over Tsjetsjenië, de Russische provincie die in een niet zo ver verleden in twee bloedige oorlogen haar onafhankelijkheid probeerde te bevechten. Het pakte anders uit. Vandaag is Tsjetsjenië het privédomein van dictator Ramzan Khadirov, die gedwee aan de leiband van zijn grote meester Poetin loopt. De personencultus ter ere van Khadirov en Poetin neemt in Tsjetsjenië stalinistische proporties aan. Dat zou het zoveelste bewijs kunnen lijken van de onaantastbaarheid van Poetin. Deze omhoog gevallen KGB-ambtenaar lijkt op het toppunt van zijn macht te staan. Hij kan straffeloos de Krim annexeren en oorlog voeren in Oekraïne en in eigen land lijkt hij moeiteloos een diepe economische crisis en een boycot door het Westen te overleven. Toch is niets wat het lijkt, schrijft Amanda Taub op de Amerikaanse blog “Vox.” In werkelijkheid is de korte-termijn sterkte van Poetin op lange termijn zijn zwakte. Hier volgt een samenvatting van haar analyse. De volledige Engelse tekst lees je hier.

In maart van dit jaar verdween de Russische president Vladimir Poetin enkele dagen van het toneel. Dat was genoeg om een geruchtenmolen op gang te brengen: Was Poetin ziek? Was er een staatsgreep gebeurd in het Kremlin? Toen Poetin een paar dagen later wat bleekjes weer in het openbaar verscheen gaf hij geen enkele uitleg en de geruchtenmolen verstomde. Maar de geruchten zelf waren een aanwijzing van de nervositeit onder de heersende elite – ze gaven aan hoezeer het regime – en dus ook de privileges van de elite – afhankelijk zijn van één man en dus kwetsbaar. Poetin poseert met ontbloot bovenlijf, hij annexeert straffeloos de Krim, voert oorlog in het Oosten van Oekraïne en heeft de oppositie in eigen land monddood gemaakt. Poetin lijkt onaantastbaar. In werkelijkheid zijn net het machtsvertoon en het machogedrag van de Russische leider zijn zwakheid op lange termijn.

putin.0

STABILITEIT NU VERBERGT ZWAKTE OP TERMIJN

Gesprekken in Moskou draaien algauw uit op dramatische voorspellingen over op handen zijnde rampen: van economische catastrofe tot burgeroorlog. Dergelijke overspannen dramatiek is niet ongewoon in Rusland maar ze geeft uiting aan een wijdverspreid gevoel van onzekerheid, namelijk dat het regime als los zand aaneen hangt en dat de gevolgen dramatisch zullen zijn als het ineenstort. De tactiek van Poetin verzekert hem van de macht op korte termijn maar creëert ernstige en mogelijk onoplosbare problemen voor Rusland op de langere termijn. Dat heeft tot nu toe gewerkt: de macht van Poetin is onbedreigd. Maar hoe vaker Poetin het machtspel moet spelen hoe ernstiger de toekomstige neveneffecten.

POETINS CRISIS: HIJ ONTDEKT DAT DE MACHT HEM KAN ONTGLIPPEN

In december 2011 trokken duizenden Russen door de straten van Moskou uit onvrede met het regime. De aanleiding voor de “Sneeuwrevolutie” waren de gemanipuleerde parlementsverkiezingen van dat jaar. Maar de betogers protesteerden ook tegen de corruptie, de schijndemocratie en tegen Poetin zelf. Een paar weken eerder werd Poetin – toen premier – uitgejouwd toen hij in de ring trad om een winnende bokser te feliciteren die zijn Amerikaanse rivaal had verslagen. Het boegeroep was dank zij de live uitzending op tv in heel het land te horen. Dat had Poetin nooit eerder meegemaakt, en het kwam net op het moment toen hij na een periode als eerste minister weer president wilde worden. Vier jaar later lijkt het incident totaal onbetekenend. De leiders van de protestbeweging zitten in de gevangenis of zijn naar het buitenland gevlucht. De Russische elite blijft pal achter Poetin staan en wat er nog overbleef van de burgerlijke vrijheden is zo goed als verdwenen. Maar Poetin zelf lijkt begrepen te hebben dat zijn greep op de macht niet absoluut is. Net daarom ziet hij zich verplicht de Russen de duimschroeven verder aan te draaien. “Als ik een beetje toegeef kan Rusland ernstig worden gedestabiliseerd” zou hij aan een voormalige politicus hebben gezegd.putin5.0

WAT ALS ZIJN BONDGENOTEN ZICH TEGEN HEM ZOUDEN KEREN?

In Rusland worden de gebeurtenissen in Oekraïne vorig jaar, druk besproken, met name de protestbeweging op de Maidan die tot het ontslag heeft geleid van de pro-Russische president Viktor Janoekovitsj. Algemeen wordt aangenomen dat Janoekovitisj van het toneel verdween niet zozeer onder druk van de demonstranten maar doordat de heersende elite hem liet vallen. Toen Yanoekovitsj buitensporig geweld tegen de betogers gebruikte zorgde dat voor een scheuring binnen zijn politieke achterban. Zijn bondgenoten in het parlement keerden zich tegen hem en de veiligheidsdiensten kwamen tot de conclusie dat de president niet meer in staat was hun belangen te verdedigen. Voor Poetin is de les dat protestbewegingen wellicht niet in staat zijn het regime te doen vallen maar wel dat ze de heersende elite ertoe kunnen aanzetten zich van hun beschermheer af te wenden. Poetin is voor zijn macht afhankelijk van machtige facties in de veiligheidsdiensten, de zakenwereld en de politieke elite. Zij steunen Poetin niet uit ideologische maar uit pragmatische overwegingen. Als zij voelen dat Poetin de controle verliest of dat hij hun belangen niet langer kan verdedigen zullen ze hem laten vallen net zoals de elites in Oekraïne Janoekovitsj hebben laten vallen. Poetins tekenen van macht – zijn bereidheid om geweld te gebruiken tegen protestbewegingen, zijn militaire avonturen – zijn in werkelijkheid defensieve maatregelen: een wanhopige poging om alles te verhinderen wat het vitale bondgenootschap met de politieke top, de zakenelite en de veiligheidsdiensten in het gedrang zou kunnen brengen. Want als de elites tot de conclusie komen dat Poetin tussen hen en hun belangen staat zullen ze hem verwijderen en streven naar een Poetinregime zonder Poetin.putin2.0

DE OPLOSSING: BUITENLANDSE DREIGINGEN TEGEN BINNENLANDSE ONRUST.

Poetins antwoord op de golf van protest was nationalisme. De grootheid van Rusland en haar plaats in de wereldpikorde was het ordewoord. De banden met de Orthodoxe kerk werden aangehaald. Het lukte wonderwel. Poetin liet hard optreden tegen de “godslastering” toen de meidengroep Pussy Riot een act opvoerden in de kathedraal in Moskou en hij maakte het homoseksuelen en transgenders nóg moeilijker. Zo kon Poetin het sociaal-conservatieve Russen ervan overtuigen dat zij het “echte Rusland” zijn en liberalen en voorvechters van homorechten “fundamenteel on-Russisch.” En zo kon hij ook de “zuivere,” traditionele waarden van de Russen afzetten tegen die van het decadente Westen dat de ondergang van Rusland wil. Hoe meer de Russische economie achteruit ging, hoe harder Poetin op zijn anti-westerse retoriek leunde. De crisis in Oekraïne en Poetins beslissing om de Krim te annexeren deden zijn populariteit als een raket omhoog schieten, ook al kostte hem dat de goede relaties met het Westen die hij in zijn twee eerste ambtstermijnen had opgebouwd en ook al deden de economische sancties pijn. Maar de elites die het hardst door de sancties worden getroffen zijn nerveus. Zij voelen zich bedreigd in hun “stabiliteit.” Hoe harder Poetin dus in de vlucht vooruit zijn heil zoekt en zijn populariteit hoog houdt, hoe riskanter het wordt voor de groep op wie hij het meeste steunt: de elites. En hier zit Poetin met een dilemma: zich terugtrekken uit Oekraïne zou zijn populariteit schaden, maar het hoge aantal slachtoffers en de verslechterende verhouding met het Westen kunnen tot desastreuze spanningen leiden.

HET PROBLEEM KADYROV

Kadyrov.0

Poetin is er tot nu toe in geslaagd de tegenstrijdige belangen van de verschillende sectoren in zijn achterban te verzoenen. Maar de strategieën die hij daarvoor aanwendt beginnen met elkaar in conflict te komen. De achillespees is Tsjetsjenië. Ramzan Kadyrov is de onbetwiste leider van de provincie die een decennium geleden een bittere oorlog voerde tégen Rusland en vóór onafhankelijkheid. Nu loopt Poetins zetbaas Kadyrov gedwee aan de leiband van het Kremlin. Of toch niet helemaal. In april van dit jaar gaf Kadyrov, die een terreurbewind voert tegen al wie het niet met hem eens is, zijn veiligheidsdiensten bevel te schieten op “al wie zonder uw medeweten op uw turf komt.” Kadyrov bedoelde duidelijk leden van de Russische federale politie, militairen en agenten van de FSB, de Russische opvolger van de KGB. Poetins deal met Kadyrov bestaat erin dat die laatste de vrije hand heeft om op zijn manier en met massaal veel roebels uit Moskou “vrede” en “stabiliteit” te waarborgen in ruil voor de garantie dat de separatistische oprispingen in het landsdeel zullen worden onderdrukt. Het is een overeenkomst waarmee de Russische veiligheidsdiensten, die uitgesloten worden van operaties in dat deel van Rusland, het steeds moeilijker hebben. Kadyrov is namelijk met Russische hulp alsmaar rijker en machtiger geworden. Zijn eigen milities, getraind en bewapend door de federale regering krijgen meer militaire steun dan het federale leger en de veiligheidsdiensten lief is. Zolang Kadyrov zijn winstgevende criminele activiteiten tot Tsjetsjenië beperkte werden die met de mantel der liefde bedekt, maar nu hij steeds meer op Russisch terrein opereert dreigt het conflict met de FSB in de openbaarheid los te barsten. De loyauteit van Kadyrov tegenover Poetin staat buiten twijfel. De vraag is of Poetin de belangen van de Russische veiligheidsdiensten en die van Kadyrov in balans kan blijven houden.

WAT NA POETIN?

Wat als Poetin de controle verliest. Veel critici van de Russische sterke man vrezen voor chaos, rellen of zelfs burgeroorlog als zijn regime zou instorten. Poetin zelf schijnt daarop te speculeren. Het Kremlin suggereert wel vaker: “Wij zijn slecht, maar zij die na ons kunnen komen zijn nog slechter.” Op de oppositie moet in geval van het instorten van het Poetinregime niet worden gerekend: ze is verdeeld, politiek zwak en ongeorganiseerd. Poetin is erin geslaagd alle tegenstand te marginaliseren. Hij is de enige die “het systeem” in stand houdt. De mogelijke scenario’s bij een eventueel verdwijnen van Poetin zullen niet lijken op dat van Oekraïne, maar veeleer dat van Libië of Egypte. Ook daar ontbrak het aan een politiek capabele oppositie. Toen de dictators vielen volgden in Egypte jaren van geweld en instabiliteit en uiteindelijk een terugkeer naar de dictatuur. In Libië leidde de val van Khadaffi tot burgeroorlog en chaos. Rusland en de Arabische wereld verschillen in veel opzichten, maar het punt is dat een plotselinge implosie van het regime tot een heel gevaarlijke toestand kan leiden. Denk maar aan de enorme bevolking van Rusland met een machtig militair apparaat en duizenden rechts-extremisten gehard in de strijd in Oekraïne, en niet te vergeten het Russisch kernarsenaal. De ineenstorting van het Poetinregime lijkt niet voor morgen. Maar in Rusland leeft de vrees voor een implosie – misschien een gevolg van de “donkere Rusissche ziel” of een herinnering aan de chaotische jaren 90. Maar als de vrees realiteit zou worden is het niet simpelweg de vraag of Poetin dan naar zijn datsja terugkeert om de rest van zijn levensdagen te slijten. De vraag is of er een catastrofe kan volgen die niet allen Rusland maar de rest van wereld meesleurt.

 

http://www.vox.com/2015/7/8/8845635/putin-is-weak#ooid=M1cW5wdTo0hjJCQUV71cvVzLEUmvd1y5

Entry filed under: Europa, Rusland, Uncategorized. Tags: , , , , , .

DE NIEUWE WERKPLAATS ARBEIT STINKT : Ruhrtriënnale

3 reacties Add your own

  • 1. patrick V.  |  augustus 28, 2015 om 9:38 pm

    Ik lees in dit artikel dat Poetin “oorlog voert in Oekraïne”. Kan u daar enig bewijs van geven? De Nato heeft daar naar verluidt tonnen overtuigend bewijsmateriaal voor. Kan u mij enige van hun meest overtuigende stukken aanwijzen?

    Beantwoorden
  • 2. Johan Depoortere  |  augustus 30, 2015 om 5:48 am

    Of gelooft u echt dat de zogenaamde rebellen het één dag uithouden zonder Russische steun,Russische wapens en Russische officieren?

    Beantwoorden
    • 3. geert  |  september 1, 2015 om 8:34 am

      Een logische repliek die ook door mijn hoofd zweeft, maar geen bewijs. Wat mij evenzeer verwondert is dat het Westen behoudens dit argument geen enkel bewijs kan leveren. Of gelooft u Paul Roderick Gregory?

      Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.205 andere volgers


%d bloggers op de volgende wijze: