“DE EXTREMISTEN ZIJN AL AAN DE MACHT”

juni 4, 2016 at 6:03 am 2 reacties

Michael Parenti haat privatisering

Michael Parenti

Michael Parenti

Door Tom Ronse

Michael Parenti is al sinds vele jaren een van de bekendste Amerikaanse woordvoerders van wat men “extreem links” pleegt te noemen. Zelf noemt hij zich “gematigd”. “Wij zijn geen extremisten”, schrijft hij in zijn zopas in het Nederlands vertaalde boek “Winsthonger”. “De extremisten hebben de macht al in handen”.

“Wat is er zo extreem”, vraagt Parenti, “aan de wil een einde te maken aan klassenuitbuiting en een halt toe te roepen aan de obscene privileges van de superrijken? Is het extreem om te eisen dat er substantieel wordt gesnoeid in de hoge uitgaven voor defensie en dat het uitgespaarde geld gebruikt wordt voor een fatsoenlijke dienstverlening? Is het extreem als je het milieu wil redden en je je verzet tegen moorddadige oorlogen?”  Nee, de ware extremisten zijn volgens hem de plutocraten die door hun vraatzuchtige winsthonger de wereld naar de verdommenis helpen.

Parenti begint zijn betoog met een beknopte geschiedenis van de VS. Donald Trump mag dan beloven “to make America great again” maar volgens Parenti was Amerika nooit “great”, toch niet voor de grote meerderheid van de bevolking. Nog voor het land onafhankelijk was, veroorzaakte  de winsthonger onnoemelijk veel leed. De inheemse bevolking werd grotendeels uitgeroeid, de uit Afrika geimporteerde zwarten ondergingen de meest brutale vorm van uitbuiting:  slavernij. Ook na de afschaffing van de slavernij (1861) hield de geinstitutionaliseerde raciale discriminatie stand. Tot vandaag, volgens Parenti, onder meer door een bestraffingssysteem dat vooral zwarten vervolgt. Hij wijst erop dat er meer zwarten in de Amerikaanse gevangenissen zitten dan er slaven waren in 1850. Ook andere minderheidsgroepen  werden en worden gediscrimineerd. Voor de rijke elite is die discriminatie geen doel op zich. Racisme, religieuze en etnische haat zijn niet enkel gebaseerd op spontane vooroordelen, ze “maken deel uit van het instrumentarium van de winsthonger”. Ze zorgen ervoor dat de uitgebuiten elkaar bevechten “in plaats van zich te verenigen tegen het machtige 1 procent”, de bron van hun ellende.

Toen Amerika een imperium werd, deed dat winsthongerige 1 procent hetzelfde op internationaal vlak.  Plunderen, de locale bevolking een extreme uitbuiting opleggen, discrimineren, verdelen om te heersen en elk verzet tegen zijn heerschappij met geweld de kop indrukken. Dit met behulp van een gigantische, superdure militaire machine, met basissen in meer dan 150 landen. Volgens Parenti werden zowat alle oorlogen en slachtpartijen sinds de tweede wereldoorlog “gesponsord” door Amerika. Het is niet de enige bewering in dit boek die wat meer nuance zou kunnen verdragen.

Parenti maakt het proces van het Amerikaanse kapitalisme. De bewijzen die hij aanvoert, zijn niet de minste. De getuigenissen die hij verzamelt over het gezondheidszorgsysteem bijvoorbeeld, zijn ronduit hallucinant.  Men zou kunnen opwerpen dat ze eenzijdig zijn maar uit eigen ervaring kan ik niet anders dan hem gelijk geven als hij concludeert dat de Amerikaanse op winst gerichte gezondheidszorg niet alleen de duurste ter wereld is maar in vele opzichten ook de minst performante voor de patiënten. Tenzij je een overvloed aan geld hebt. Dan is het een supersysteem.

health_scam1

Verder besteedt Parenti ruime aandacht aan de groeiende kloof tussen rijk en arm, de exploitatie van kinderen als seksobjecten en als goedkope arbeidskrachten, de ontaarding van het politiek systeem waarin economische ongelijkheid leidt tot politieke ongelijkheid en tot een fiscaal regime dat de rijken volop gelegenheid geeft om belastingen te ontduiken. Ook economische crises zijn volgens Parenti het gevolg van excessieve winsthonger, ten koste van de koopkracht van de loontrekkenden .”Recessies ontstaan wanneer arbeiders te weinig verdienen”, beweert hij, zonder evenwel deze toch wel zeer betwistbare stelling – zelfs Marx ridiculiseerde dit idee-  te argumenteren.

trein valt in afgrond Tenslotte schijnt hij zijn licht op de milieucrisis. Hoewel het zonneklaar is dat de klimaatopwarming de mensheid naar een catastrofe leidt, blijven fundamentele maatregelen uit omdat de  winsthonger ze in de weg staat. Het is alsof we in een trein zitten die op weg is naar een afgrond, schrijft Parenti. De winstwolven “monopoliseerden de valhelmen en de stootkussens en op het ogenblik dat de trein de afgrond induikt, hebben ze al hun dure spullen met gigawinsten verkocht. Kassa! Kassa! Iedereen de dieperik in, zij ook, maar wel met de glimlach op de lippen”.

 

Het lijkt irrationeel gedrag maar volgens Parenti zijn de economische misdaden van de 1 procent geen irrationele afwijkingen van een rationeel systeem maar rationele gevolgen van een irrationeel systeem. Toch lijkt dat gedrag hem allesbehalve “normaal”.  Het is een ziekte, een verslaving.  “Rijkdom werkt verslavend. Rijkdom wordt een allesverslindende passie. Weelde maakt hongerig naar nog meer weelde. Er staat geen maat op de hoeveelheid geld die de supperrijken willen accumuleren en dus accumuleren de verslaafden almaar meer voor zichzelf, meer dan ze in duizend jaar exuberant leven kunnen spenderen.”

millionaire

Parenti citeert de staalmagnaat David Roderick die ooit zei dat zijn bedrijf “niet actief was in de staalsector maar in de winstsector”.  Dat vat het probleem goed samen. Staal, of om het even welk ander product, is slechts een vehikel voor de accumulatie van winst. Het winstpotentieel  bepaalt wat wel en wat niet gemaakt wordt en dus hoe onze maatschappij er uitziet. Dat er een conflict groeit tussen wat het winststreven mogelijk maakt en de noden van de mensheid,  wordt in dit boek duidelijk geillustreerd.

De oplossing? Nog in de metafoor van de trein op weg naar de afgrond schrijft Parenti: “Dan moeten we naar de locomotief stormen, de bestuurder wegduwen, de trein overnemen, afremmen en een ander spoor kiezen”.  Een politieke revolutie die ertoe moet leiden dat de staat het gros van de economie overneemt. Want volgens Parenti is een bedrijf dat door de overheid wordt beheerd in plaats van door privé-kapitaal altijd efficienter, goedkoper, onnoemelijk veel beter voor zowel de klant als het personeel en kan de staat net zo goed voor het algemeen belang worden gebruikt als voor de belangen van het 1 procent.  Hij lijkt heimwee te koesteren naar het oostblok en wijst er schamper op dat volgens opiniepeilingen de meerderheid van de ex-oostblokbevolking vindt dat het leven “onder het kommunisme” beter was. Het model dat hem voor ogen staat is grosso modo een oostblok-economie maar dan veel democratischer beheerd.

Het is echter de vraag of het voor een arbeider (iemand die werkt voor een loon) zoveel uitmaakt of hij zijn bevelen krijgt van een kapitalist of van een bureaucraat. En dat die bureaucraat veel efficienter zal zijn dan de kapitalist, lijkt me ook twijfelachtig.  Bovendien zouden landen die een verregaande verstaatsing doorvoeren nog altijd opereren in een globale kapitalistische context.  Ze zouden niet ontsnappen aan de concurrentiedwang en dus aan de verplichting om voldoende winstgevend te zijn. De winsthonger zou niet verdwijnen. Autarkie is geen optie, zoals de ervaring van China en van het oostblok heeft aangetoond.

Wat oplossingen betreft, blijven we dus op onze honger. Wat niet wegneemt dat Parenti’s boek een indrukwekkende en vlot leesbare  cataloog is van misdaden en gevaren, veroorzaakt door winsthonger.

Nog even knibbelen over de vertaling. Die is over het algemeen degelijk maar de vertaler verzuimde om voetnoten te plaatsen bij termen die de Europese lezer niet meteen iets zeggen.  Dit boek is geschreven voor een Amerikaans publiek. Meestal is dat geen probleem maar termen als  de “Know Nothing”-beweging, Medicare en “het donutgat” vereisen toch enige uitleg.

 

MICHAEL PARENTI: WINSTHONGER

Originele titel: Profit Pathologies and other indecencies

Nederlandse vertaling: Jan Reyniers

Uitgeverij EPO

 

Interview:

titel

“Amerikanen krijgen voortdurend te horen dat ze in het beste land ter wereld wonen”, zegt Michael Parenti. “Ik schreef dit boek om hen te overtuigen dat het Amerikaanse systeem niet zo fantastisch is als ze wel denken. Dat de geschiedenis van dit land er een is van genocide,slavernij en uitbuiting, allemaal in functie van een pathologische, onverzadigbare winsthonger.  En dat openbaar bezit van diensten en bedrijven veel goedkoper, efficienter en nuttiger is dan privé-bezit. De massamedia hebben de Amerikanen zodanig  geindoctrineerd dat het woord “socialisme” hen angst aanjaagt. Maar dat lijkt te veranderen, zoals het sukses van Bernie Sanders aantoont.”

Wat vind u van deze verkiezingen?

Het ziet er niet goed uit. We moeten kiezen tussen Hillary Clinton en Donald Trump. De eerste is een oorlogstoker die wil tonen dat ze even hard en brutaal kan zijn dan om het even welke man. Een lege ziel zonder diepe overtuigingen. De tweede is ‘out of control’, een gevaarlijke clown. Ik zal wellicht voor de Green Party stemmen ook al is dat een verloren stem.

Hoe verklaart u Trumps sukses?

Dat is een gevolg van ons politiek systeem. De democratie is zodanig uitgehold dat verkiezingen over personaliteiten gaan in plaats van over standpunten. De Republikeinen hadden vroeger ernstige kandidaten. Dit jaar moesten ze kiezen tussen 16 clowns.

Zou u Sanders aanraden om als onafhankelijke derde kandidaat mee te doen aan de presidentsverkiezing?

Nee want onafhankelijke presidentskandidaten maken geen kans in ons systeem. Sanders beseft dit. Bernie is een goede vriend van me, we kennen elkaar al sinds we in de jaren 1970 samen politiek actief waren in Vermont. Ik brak met hem toen hij in 1998 Clintons militaire agressie tegen de sociaal-democratie in Joegoslavië  steunde. Maar enkele weken geleden hebben we ons weer verzoend. Het was een emotioneel weerzien. Ik vind dat zijn standpunten over buitenlandse politiek verbeterd zijn.

Uw boek leest als een requisitoor tegen Amerika. Maar gaat u daarbij soms niet wat kort door de bocht, zoals waar u schrijft dat “de meeste, zo niet alle, slachtpartijen en oorlogen” sinds de tweede wereldoorlog gesponsord werden door de VS?

Er zijn natuurlijk nog andere imperialistische landen maar alleen de VS hebben militair ingegrepen in meer dan veertig landen. Meestal onder het mom van “humanitaire hulp”, “democratie brengen” of “terrorisme bestrijden” maar de ware reden was telkens winsthonger: controle over bodemrijkdommen, markten, goedkope arbeidskracht.

Is winst najagen een keuze of iets waartoe elke onderneming en elk land gedwongen worden?

Natuurlijk is er accumulatiedwang vanwege de concurrentiedruk. Maar dat betekent niet dat de plutocraten geen speelruimte hebben om zich anders te gedragen. Ik hou niet van psychologische verklaringen van maatschappelijke fenomenen maar hun gedrag lijkt me ziekelijk.  Hoe kan je anders uitleggen dat iemand die al veel meer bezit dan hij ooit tijdens zijn leven zou kunnen uitgeven rusteloos blijft streven naar meer en meer rijkdom? Het is een verslaving. Neem nu de Waltons, de voornaamste eigenaars van de Walmart supermarktketen. De vier erfgenamen van dit fortuin staan in de top 10 van de rijkste Amerikanen. Ze verdienen elke dag acht en een half miljoen dollar, zonder er iets voor te doen. En intussen zijn de lonen bij Walmart zo laag dat de werknemers beroep moeten doen op voedselbonnen om rond te komen. Die voedselbonnen worden betaald met belastingsgeld. Dus subsidiëren we allemaal de rijksten onder ons.

In uw boek neemt u de slogan van Occupy Wall Street over – de 99% moet zich verzetten tegen het rijkste, machtigste 1 %. U suggereert zelfs dat het zwaartepunt van de macht een toplaag is van superrijken die niet meer dan 0,01 % van de bevolking bedraagt. Volstaat het dan dat laagje weg te krabben om de hele maatschappij gezond te maken?

Het probleem is niet enkel dat ene procent maar de kapitalistische grondslag van de hele maatschappij. Maar van die grondslag is het gedrag van die 1 procent een uiting.  Kapitalisme bestaat in verschillende gradaties. Een land kan in een kapitalistische of in een socialistische richting evolueren. In westeuropese landen is het kapitalisme minder uitgesproken dan hier in de VS. Daar heb je een sociaal-democratische  mengvorm, met belangrijke openbare diensten zoals de spoorwegen en de gezondheidszorg. En die functioneren ontzettend veel beter dan hier in de VS, waar ze tot de private sector behoren. Ook na de invoering van Obamacare blijft de gezondheidszorg in de VS een ramp omdat er fundamenteel niets veranderd is: het doel blijft zoveel mogelijk winst opleveren. Dat maakt de Amerikaanse gezondheidszorg de duurste ter wereld maar ook de slechtste van alle ontwikkelde landen. Ze kost veel meer dan wat er in gesocialiseerde systemen aan wordt besteed maar levert veel minder kwaliteitszorg en genezing op. Maar vanuit het standpunt van de 1 procent functioneert het goed want het is heel winstgevend.

U beweert, in tegenstelling tot de gangbare opinie, dat bedrijven en diensten meer efficient en productief zijn als ze door de staat worden gerund. Is het daarom dat u in uw boek niets zegt over de spectaculaire transformatie van China? Want daar lijkt privatisering toch meer welvaart te hebben gebracht.

China kende inderdaad een explosieve productiviteitsgroei. Maar de sociale ongelijkheid, de armoede en de milieuvervuiling namen er ook enorm toe. China nam de kapitalistische weg. Maar het dankte zijn snelle groei ook aan de verwezenlijkingen van het socialisme, dat komaf maakte met het feodalisme. In India gebeurde dat veel minder, vandaar de achterstand van dat land. Toen ik nog les gaf aan de universiteit ontmoette ik vaak Chinese studenten. Ze waren allemaal als betoverd door het Amerikaanse model en  droomden ervan om winst na te jagen. Ik bezocht ooit een Russische kennis in Moskou tijdens het Sovjet-regime. Hij had een mooi appartement en een goed leven en toch verlangde hij niets meer dan in Amerika te wonen. Hij wou dat Rusland Amerika’s voorbeeld zou volgen en privatiseren. Hij heeft zijn zin gekregen. Maar uit opiniepeilingen blijkt dat de grote meerderheid van de bevolking van het vroegere oostblok vindt dat het leven onder het kommunistische regime beter was dan nu. De menselijke natuur is tegenstrijdig.  De tendens naar socialisme, naar solidariteit, is er deel van. Maar de tendens naar kapitalisme, naar pathologische winsthonger, is dat ook. Het resultaat is soms, wel, teleurstellend.

Maar het is tijd voor je laatste vraag. Ik ben 82 jaar oud en niet meer zo energiek als vroeger.

U schildert een grimmig beeld van de wereldsituatie. Wat geeft u hoop?

Er is altijd hoop, ook als de situatie hopeloos lijkt. Doorbraken komen onverwacht. Niemand had in 2011 de sociale opstanden in Tunesië en Egypte  voorspeld. Niemand had verwacht dat de campagne van de socialist Bernie Sanders zo’n sukses zou kennen. Dat geeft me hoop. Maar je moet hoe dan ook blijven vechten, anders zal het alleen maar slechter worden. Het doel van de plutocraten is een terugkeer naar de sociale situatie van het begin van de 20ste eeuw, met een verpauperde arbeidersklasse, een uitgedunde middenklasse en een gepriviligieerde superrijke elite die alles domineert. Alleen de sociale strijd kan dat beletten.  We hebben geen keuze, we moeten ons verdedigen. Het is een kwestie van overleven.”

 

(Een licht verschillende versie van deze bespreking plus interview verscheen deze week in de boekenbijlage van De Morgen)

 

Entry filed under: boeken, Ekonomie, Samenleving, VS. Tags: , , , , .

VAN SCHOOLPRENTEN EN ANDERE LEUGENACHTIGE ZAKEN BLOOT OP DE HIGH LINE

2 reacties Add your own

  • 1. Marie-Pascale Guilliams  |  juni 19, 2016 om 5:12 pm

    Ik heb zelden zo’n informatief boek gelezen over de VS. Een aantal Europese landen plunderden 4 eeuwen geleden de inheemse Indianen en hun natuurgebied uit winstbejag.

    Vervolgens beschrijft de auteur de winsthonger van 1 procent super rijken, waardoor oorlogen ontstaan om nieuwe grondstoffen te vinden of goedkoop personeel te vinden.

    In de VS zelf wordt er enorm veel bespaard op personeel voor sociale voorzieningen, vooral in ziekenhuizen waar de kosten voor de zieke waanzinnig hoog liggen en een totaal gebrek aan menselijkheid heerst.

    Er is totaal geen solidariteit voor armen, daklozen, zieken en kwetsbare mensen. 99 procent werkt zich te pletter om de 1 procent rijken op hun wenken te bedienen..

    Normaal zou het moreel andersom moeten zijn, namelijk dat de sterke schouders de zwakke schouders steunen.

    Gelukkig is Belgie een beschaafd land, waar de opeenvolgende regeringen zorgden voor het algemeen belang en waar ieder Belg zijn belastingen betaalde voor goed onderwijs, een goede en menselijke gezondheidszorg, cultuur, goede wegen..

    Waakzaamheid is nodig, wanneer een grote partij in de regering het wrede Amerikaanse model wil navolgen.

    Dit kan alleen als iedere Belg eerlijk zijn belastingen betaalt en geen belastingparadijzen opzoekt uit eigenbelang. Want het gaat ten koste van de eerlijke en minder begoede burger.

    In een beschaafd land mag er geen diefstal toegelaten worden, zeker wanneer het miljarden euro’s betreft.

    Marie-Pascale Guilliams

    Beantwoorden
  • 2. tomasronse  |  juni 22, 2016 om 4:46 am

    “Gelukkig is Belgie een beschaafd land, waar de opeenvolgende regeringen zorgden voor het algemeen belang”. Meent u dit echt of bent u sarcastisch?

    Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.302 andere volgers


%d bloggers liken dit: