Posts tagged ‘Poetin’

DE ZWAKTE VAN POETIN

2968

Een week of zo geleden zond Terzake een reportage uit over Tsjetsjenië, de Russische provincie die in een niet zo ver verleden in twee bloedige oorlogen haar onafhankelijkheid probeerde te bevechten. Het pakte anders uit. Vandaag is Tsjetsjenië het privédomein van dictator Ramzan Khadirov, die gedwee aan de leiband van zijn grote meester Poetin loopt. De personencultus ter ere van Khadirov en Poetin neemt in Tsjetsjenië stalinistische proporties aan. Dat zou het zoveelste bewijs kunnen lijken van de onaantastbaarheid van Poetin. Deze omhoog gevallen KGB-ambtenaar lijkt op het toppunt van zijn macht te staan. Hij kan straffeloos de Krim annexeren en oorlog voeren in Oekraïne en in eigen land lijkt hij moeiteloos een diepe economische crisis en een boycot door het Westen te overleven. Toch is niets wat het lijkt, schrijft Amanda Taub op de Amerikaanse blog “Vox.” In werkelijkheid is de korte-termijn sterkte van Poetin op lange termijn zijn zwakte. Hier volgt een samenvatting van haar analyse. De volledige Engelse tekst lees je hier.

In maart van dit jaar verdween de Russische president Vladimir Poetin enkele dagen van het toneel. Dat was genoeg om een geruchtenmolen op gang te brengen: Was Poetin ziek? Was er een staatsgreep gebeurd in het Kremlin? Toen Poetin een paar dagen later wat bleekjes weer in het openbaar verscheen gaf hij geen enkele uitleg en de geruchtenmolen verstomde. Maar de geruchten zelf waren een aanwijzing van de nervositeit onder de heersende elite – ze gaven aan hoezeer het regime – en dus ook de privileges van de elite – afhankelijk zijn van één man en dus kwetsbaar. Poetin poseert met ontbloot bovenlijf, hij annexeert straffeloos de Krim, voert oorlog in het Oosten van Oekraïne en heeft de oppositie in eigen land monddood gemaakt. Poetin lijkt onaantastbaar. In werkelijkheid zijn net het machtsvertoon en het machogedrag van de Russische leider zijn zwakheid op lange termijn.

putin.0

STABILITEIT NU VERBERGT ZWAKTE OP TERMIJN

Gesprekken in Moskou draaien algauw uit op dramatische voorspellingen over op handen zijnde rampen: van economische catastrofe tot burgeroorlog. Dergelijke overspannen dramatiek is niet ongewoon in Rusland maar ze geeft uiting aan een wijdverspreid gevoel van onzekerheid, namelijk dat het regime als los zand aaneen hangt en dat de gevolgen dramatisch zullen zijn als het ineenstort. De tactiek van Poetin verzekert hem van de macht op korte termijn maar creëert ernstige en mogelijk onoplosbare problemen voor Rusland op de langere termijn. Dat heeft tot nu toe gewerkt: de macht van Poetin is onbedreigd. Maar hoe vaker Poetin het machtspel moet spelen hoe ernstiger de toekomstige neveneffecten.

POETINS CRISIS: HIJ ONTDEKT DAT DE MACHT HEM KAN ONTGLIPPEN

In december 2011 trokken duizenden Russen door de straten van Moskou uit onvrede met het regime. De aanleiding voor de “Sneeuwrevolutie” waren de gemanipuleerde parlementsverkiezingen van dat jaar. Maar de betogers protesteerden ook tegen de corruptie, de schijndemocratie en tegen Poetin zelf. Een paar weken eerder werd Poetin – toen premier – uitgejouwd toen hij in de ring trad om een winnende bokser te feliciteren die zijn Amerikaanse rivaal had verslagen. Het boegeroep was dank zij de live uitzending op tv in heel het land te horen. Dat had Poetin nooit eerder meegemaakt, en het kwam net op het moment toen hij na een periode als eerste minister weer president wilde worden. Vier jaar later lijkt het incident totaal onbetekenend. De leiders van de protestbeweging zitten in de gevangenis of zijn naar het buitenland gevlucht. De Russische elite blijft pal achter Poetin staan en wat er nog overbleef van de burgerlijke vrijheden is zo goed als verdwenen. Maar Poetin zelf lijkt begrepen te hebben dat zijn greep op de macht niet absoluut is. Net daarom ziet hij zich verplicht de Russen de duimschroeven verder aan te draaien. “Als ik een beetje toegeef kan Rusland ernstig worden gedestabiliseerd” zou hij aan een voormalige politicus hebben gezegd.putin5.0

WAT ALS ZIJN BONDGENOTEN ZICH TEGEN HEM ZOUDEN KEREN?

In Rusland worden de gebeurtenissen in Oekraïne vorig jaar, druk besproken, met name de protestbeweging op de Maidan die tot het ontslag heeft geleid van de pro-Russische president Viktor Janoekovitsj. Algemeen wordt aangenomen dat Janoekovitisj van het toneel verdween niet zozeer onder druk van de demonstranten maar doordat de heersende elite hem liet vallen. Toen Yanoekovitsj buitensporig geweld tegen de betogers gebruikte zorgde dat voor een scheuring binnen zijn politieke achterban. Zijn bondgenoten in het parlement keerden zich tegen hem en de veiligheidsdiensten kwamen tot de conclusie dat de president niet meer in staat was hun belangen te verdedigen. Voor Poetin is de les dat protestbewegingen wellicht niet in staat zijn het regime te doen vallen maar wel dat ze de heersende elite ertoe kunnen aanzetten zich van hun beschermheer af te wenden. Poetin is voor zijn macht afhankelijk van machtige facties in de veiligheidsdiensten, de zakenwereld en de politieke elite. Zij steunen Poetin niet uit ideologische maar uit pragmatische overwegingen. Als zij voelen dat Poetin de controle verliest of dat hij hun belangen niet langer kan verdedigen zullen ze hem laten vallen net zoals de elites in Oekraïne Janoekovitsj hebben laten vallen. Poetins tekenen van macht – zijn bereidheid om geweld te gebruiken tegen protestbewegingen, zijn militaire avonturen – zijn in werkelijkheid defensieve maatregelen: een wanhopige poging om alles te verhinderen wat het vitale bondgenootschap met de politieke top, de zakenelite en de veiligheidsdiensten in het gedrang zou kunnen brengen. Want als de elites tot de conclusie komen dat Poetin tussen hen en hun belangen staat zullen ze hem verwijderen en streven naar een Poetinregime zonder Poetin.putin2.0

DE OPLOSSING: BUITENLANDSE DREIGINGEN TEGEN BINNENLANDSE ONRUST.

Poetins antwoord op de golf van protest was nationalisme. De grootheid van Rusland en haar plaats in de wereldpikorde was het ordewoord. De banden met de Orthodoxe kerk werden aangehaald. Het lukte wonderwel. Poetin liet hard optreden tegen de “godslastering” toen de meidengroep Pussy Riot een act opvoerden in de kathedraal in Moskou en hij maakte het homoseksuelen en transgenders nóg moeilijker. Zo kon Poetin het sociaal-conservatieve Russen ervan overtuigen dat zij het “echte Rusland” zijn en liberalen en voorvechters van homorechten “fundamenteel on-Russisch.” En zo kon hij ook de “zuivere,” traditionele waarden van de Russen afzetten tegen die van het decadente Westen dat de ondergang van Rusland wil. Hoe meer de Russische economie achteruit ging, hoe harder Poetin op zijn anti-westerse retoriek leunde. De crisis in Oekraïne en Poetins beslissing om de Krim te annexeren deden zijn populariteit als een raket omhoog schieten, ook al kostte hem dat de goede relaties met het Westen die hij in zijn twee eerste ambtstermijnen had opgebouwd en ook al deden de economische sancties pijn. Maar de elites die het hardst door de sancties worden getroffen zijn nerveus. Zij voelen zich bedreigd in hun “stabiliteit.” Hoe harder Poetin dus in de vlucht vooruit zijn heil zoekt en zijn populariteit hoog houdt, hoe riskanter het wordt voor de groep op wie hij het meeste steunt: de elites. En hier zit Poetin met een dilemma: zich terugtrekken uit Oekraïne zou zijn populariteit schaden, maar het hoge aantal slachtoffers en de verslechterende verhouding met het Westen kunnen tot desastreuze spanningen leiden.

HET PROBLEEM KADYROV

Kadyrov.0

Poetin is er tot nu toe in geslaagd de tegenstrijdige belangen van de verschillende sectoren in zijn achterban te verzoenen. Maar de strategieën die hij daarvoor aanwendt beginnen met elkaar in conflict te komen. De achillespees is Tsjetsjenië. Ramzan Kadyrov is de onbetwiste leider van de provincie die een decennium geleden een bittere oorlog voerde tégen Rusland en vóór onafhankelijkheid. Nu loopt Poetins zetbaas Kadyrov gedwee aan de leiband van het Kremlin. Of toch niet helemaal. In april van dit jaar gaf Kadyrov, die een terreurbewind voert tegen al wie het niet met hem eens is, zijn veiligheidsdiensten bevel te schieten op “al wie zonder uw medeweten op uw turf komt.” Kadyrov bedoelde duidelijk leden van de Russische federale politie, militairen en agenten van de FSB, de Russische opvolger van de KGB. Poetins deal met Kadyrov bestaat erin dat die laatste de vrije hand heeft om op zijn manier en met massaal veel roebels uit Moskou “vrede” en “stabiliteit” te waarborgen in ruil voor de garantie dat de separatistische oprispingen in het landsdeel zullen worden onderdrukt. Het is een overeenkomst waarmee de Russische veiligheidsdiensten, die uitgesloten worden van operaties in dat deel van Rusland, het steeds moeilijker hebben. Kadyrov is namelijk met Russische hulp alsmaar rijker en machtiger geworden. Zijn eigen milities, getraind en bewapend door de federale regering krijgen meer militaire steun dan het federale leger en de veiligheidsdiensten lief is. Zolang Kadyrov zijn winstgevende criminele activiteiten tot Tsjetsjenië beperkte werden die met de mantel der liefde bedekt, maar nu hij steeds meer op Russisch terrein opereert dreigt het conflict met de FSB in de openbaarheid los te barsten. De loyauteit van Kadyrov tegenover Poetin staat buiten twijfel. De vraag is of Poetin de belangen van de Russische veiligheidsdiensten en die van Kadyrov in balans kan blijven houden.

WAT NA POETIN?

Wat als Poetin de controle verliest. Veel critici van de Russische sterke man vrezen voor chaos, rellen of zelfs burgeroorlog als zijn regime zou instorten. Poetin zelf schijnt daarop te speculeren. Het Kremlin suggereert wel vaker: “Wij zijn slecht, maar zij die na ons kunnen komen zijn nog slechter.” Op de oppositie moet in geval van het instorten van het Poetinregime niet worden gerekend: ze is verdeeld, politiek zwak en ongeorganiseerd. Poetin is erin geslaagd alle tegenstand te marginaliseren. Hij is de enige die “het systeem” in stand houdt. De mogelijke scenario’s bij een eventueel verdwijnen van Poetin zullen niet lijken op dat van Oekraïne, maar veeleer dat van Libië of Egypte. Ook daar ontbrak het aan een politiek capabele oppositie. Toen de dictators vielen volgden in Egypte jaren van geweld en instabiliteit en uiteindelijk een terugkeer naar de dictatuur. In Libië leidde de val van Khadaffi tot burgeroorlog en chaos. Rusland en de Arabische wereld verschillen in veel opzichten, maar het punt is dat een plotselinge implosie van het regime tot een heel gevaarlijke toestand kan leiden. Denk maar aan de enorme bevolking van Rusland met een machtig militair apparaat en duizenden rechts-extremisten gehard in de strijd in Oekraïne, en niet te vergeten het Russisch kernarsenaal. De ineenstorting van het Poetinregime lijkt niet voor morgen. Maar in Rusland leeft de vrees voor een implosie – misschien een gevolg van de “donkere Rusissche ziel” of een herinnering aan de chaotische jaren 90. Maar als de vrees realiteit zou worden is het niet simpelweg de vraag of Poetin dan naar zijn datsja terugkeert om de rest van zijn levensdagen te slijten. De vraag is of er een catastrofe kan volgen die niet allen Rusland maar de rest van wereld meesleurt.

 

http://www.vox.com/2015/7/8/8845635/putin-is-weak#ooid=M1cW5wdTo0hjJCQUV71cvVzLEUmvd1y5

August 22, 2015 at 8:42 am 3 comments

DOOD AAN HET KALIFAAT MAAR HOE?

JL 1 IS

door Jef Lambrecht

Het was aangekondigd maar met een griezelig gevoel voor timing, iets later dan verwacht, slachtte een man met het masker van de moordenaar Steven Sotloff. Sinds Foley is de wereld opnieuw ontwaakt voor het Kwaad zoals het daar in 2001 voor ontwaakte na de aanslagen van 11 september. Er waren gekeelde Amerikaanse journalisten nodig om voor het grote publiek de middeleeuwse praktijken te openbaren die de militie al anderhalf jaar toepast, exposities van mensenhoofden, voetbalwedstrijden met afgehakte hoofden, kruisigingen, onthoofdingen, stenigingen… Vandaag beschikt het kalifaat over de beste wapens, een schatkist om u tegen te zeggen en een uitgestrekt territorium. Een misdaadsyndicaat op steroïden. De huiveringwekkende wrake Gods doet eensgezind oproepen om deze ‘kanker’ uit te roeien. Er is haast mee gemoeid want de agressieve metastase is territoriaal en digitaal. IS schrijft een van de zwartste bladzijden in de geschiedenis.

Vredesprijswinnaar Obama ziet zich verplicht tot wat hij absoluut wilde vermijden, nieuwe luchtaanvallen en steeds meer soldaten in Irak. Duitsland stuurt voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog wapens naar een conflictgebied. De kerken verlaten het pacifisme en geven groen licht voor een ‘rechtvaardige oorlog’. Erfvijanden belanden in hetzelfde kamp. Iran aan de kant van Israël, dat al jaren de Koerden helpt met militaire raad en daad. Amerika zij aan zij met Rusland, dat de piloten levert voor de bombardementen van de Iraakse luchtmacht omdat de eigen piloten de onlangs geleverde toestellen niet kent. IS veroorzaakt zelfs een voorzichtige dooi tussen de Saoedische monarchie en de ayatollahs in Teheran. Tot het front tegen het kalifaat behoort uiteraard ook de paria Bashar al-Assad want al wordt het officieel ontkend, het heeft er alle schijn van dat Washington de informatie van zijn verkenningsvluchten boven Syrië doorgeeft aan Damascus.
JL 2 bashar-al-assad
Wat voor oorlog dit zal worden weet niemand. Maar als het Obama menens is –IS zal alles doen om daarvoor te zorgen- dan wordt een interventie in Syrië onvermijdelijk en zullen er al dan niet Amerikaanse grondtroepen aan te pas komen. Dit is een nieuwe, dramatische ommezwaai van de Arabische Lente die bijzonder rijk is aan onverwachte wendingen en wrange vruchten.
De aantrekkingskracht van IS op jong kanonnenvlees is zijn radicalisme en zijn wreedheid, naast het bestaan van een ‘staat’ met een grondgebied, een revanchistisch kalifaat nog wel. Het inspireert Boko Haram om er ook een te stichten in Nigeria en ongemerkt grote stukken van het noorden te veroveren. Het is viraal. IS was echter niet nodig om menig Arabisch land te wekken voor het islamistisch gevaar. Wanneer John Kerry regionale bondgenoten ronselt voor de strijd met het kalifaat zal hij die vinden in Saoedi-Arabië, Egypte en de Verenigde Arabische Emiraten, eerder dan bij andere goede vrienden als Turkije en Qatar. De recente bombardementen op islamistische stellingen in de Libische hoofdstad Tripoli door gevechtsvliegtuigen uit de Emiraten met steun van Egypte, tonen wat de Arabische leiders denken. Ze willen de politieke islam, meer specifiek de Moslimbroederschap en zijn extremistische uitwassen als IS, al-Qaeda en tutti quanti, met wortel en tak uitroeien. In Egypte gebeurt dat zonder grootschalig misbaar.
John Kerry

Twee partijen staan tegenover elkaar. Aan de ene kant het steenrijke Qatar met zijn zender al-Jazeera, het enige Arabisch land (bijna 300.000 inw.) dat nog gelooft in de Moslimbroederschap. Tot het kamp van Qatar, ‘cet ami qui nous veut du mal’, zoals de Franse onderzoeksjournalisten Nicolas Beau en Jacques-Marie Bourget schreven, behoort het Turkije van Erdogan die zichzelf ziet als de evenknie van Ataturk en ervan droomt de sultan te worden van een herboren kalifaat. Tegenover deze coalitie staan Egypte, het grootste Arabisch land met de steenrijke Golfmonarchieën Saoedi-Arabië, de Emiraten en Bahrein die de ondergang zweren van de broeders, Hamas, de Palestijnse tak ervan, inbegrepen. Ze dreigen met de verstoting van Qatar uit hun selecte club, de Gulf Cooperation Council. Ook Jordanië, Algerije en Marokko zijn de broeders liever kwijt dan rijk. In Libië en Tunesië is de broederschap op zijn retour en vecht een strijd op leven en dood.
JL 4 Erdogan-angry-600x360

Er zijn voor ons, geciviliseerde, democratische, mensenrechtenminnende, vrijheidlievende, verwende westerlingen maar weinig regimes die door de beugel kunnen, in welk Arabisch land ook. Het moment lijkt echter aangebroken om wissels te trekken.
Welke partner zal het ‘westen’ kiezen? De broeders en hun beschermers die aan de wieg stonden van IS, Erdogan dus en het rijke, koopzieke Qatar (PSG, de truitjes van Barca, het modehuis Valentino, Volkswagen, Porsche., Crédit Suisse, LVMH, de beurs van Londen, de kunstmarkt…)? In elk geval zijn Arabische partners nodig wil niet de indruk worden versterkt dat het westen een kruisvaart ontketent tegen de islam.
Wees verder niet verbaasd als de crisis over Oekraïne luwt. Als de prioriteit van het westen het einde van de Islamitische Staat is, dan heeft het ook Poetin nodig. Blijft de confrontatie met het Kremlin echter duren, dan krijgt het westen twee oorlogen, waarvan een koude die warm kan worden, voor de prijs van één.

JL 5 Poetin

September 4, 2014 at 11:24 am 13 comments

MOSKOU’S GEHEIME WAPEN

Russian President Vladimir Putin enters ...Russian President Vla

Opnieuw is een internationale commissie met een rapport over het vraagstuk van de veranderingen in het klimaat en de opwarming van de aarde gekomen. Deze keer het Intergovernmental Panel on Climate Change van de Verenigde Naties. De conclusies zijn onveranderd alarmerend.

door H.J.A. Hofland

Door de tientallen jaren van laksheid van onze politieke leiders is voor de mensheid een kritieke fase aangebroken. De uitstoot van schadelijke gassen voltrekt zich in een hoger tempo dan ooit. Het blijft technisch mogelijk de schade tot een aanvaardbaar niveau te beperken, maar dat kan alleen als we met de uiterste inspanning de komende vijftien jaar de uitstoot onder internationale controle brengen.
In zekere zin is het oud nieuws. Na de verloren Jom Kipoer-oorlog tegen Israël besloten de Arabische olieproducerende staten in 1973 tot een boycot van het Westen. Een jaar tevoren was het rapport van de Club van Rome, Grenzen aan de groei, verschenen. De strekking blijft actueel. In het kort: als de industriële wereld zich in hetzelfde tempo blijft ontwikkelen en daarbij de rest van de internationale gemeenschap tot voorbeeld dient, gaat de beschaving ten onder.
De oliecrisis leidde toen tot een schaarste aan brandstof, een maximumsnelheid en de autoloze zondag. Premier Den Uyl zei: ‘Het wordt nooit meer zoals het geweest is.’ Socialistenhaters, die je toen ook had, plakten een stickertje op hun auto. ‘Ik rij honderd als Den Uyl opdondert.’
De herinneringen aan die tijd zijn vervaagd, hebben geen politieke invloed meer. Maar de boodschap van de Club van Rome is niet volstrekt vergeten. De westelijke wereld is op een aantal manieren zuiniger met energie geworden. Beperking van het gebruik van fossiele brandstoffen, isolering van huizen, de vorderende techniek en verbreiding van wind- en zonne-energie, elektrische auto’s, om maar een paar besparingen te noemen. Maar telkens weer blijkt dat dit alles lang niet voldoende is. In Chinese steden wordt de bevolking regelmatig door smog bedreigd en in Parijs was het onlangs ook zo ver. De oceanen vervuilen, vissoorten sterven uit, oerwouden worden gekapt. Sinds het rapport van de Club van Rome is de internationale gemeenschap wel dieper van de gevaren bewust geraakt en worden er regelmatig correcties ten uitvoer gebracht. Maar volgens ecologische deskundigen zijn het druppels op een gloeiende plaat en komt de wereld¬catastrofe steeds dichterbij.
Er zijn twee oorzaken. Ten eerste hebben de klimaatbeschermers hun fanatieke tegenstanders, van wie veel in de conservatieve tot ultrarechtse hoek. Daar vinden ze dat die activisten tot de geitenwollensokkendragers horen. Opwarming van de aarde is een soort bijgeloof. Dan komen ze met argumenten ontleend aan de geschiedenis. Vroeger heeft de aarde ook perioden van uitzonderlijke warmte gekend. En er zijn meer diersoorten uitgestorven terwijl over het klimaat niets uitzonderlijks te melden viel. Het kan zijn dat er iets aan het klimaat mankeert, maar dat wordt door links uit eigenbelang gepolitiseerd.
De tweede oorzaak is het consumentisme, het mengsel van een ongeschreven ideologie en een levenshouding waardoor de oude ideologieën langzaam zijn verdrongen. Het consumentisme leert dat iedereen in beginsel recht heeft op alles. En dat zal iedereen weten. In alle media en vooral op de televisie wordt ons de boodschap van het consumentisme van uur tot uur het hele jaar door aan het verstand gebracht. De propaganda van de nazi’s en het communisme vallen erbij in het niet. Koop! Koop alles wat je hart begeert. Kleding, reizen, gezondheid, auto’s, er is praktisch niets begerenswaardigs dat niet te koop is.
Er is een tijd geweest, eind vorige eeuw, waarin de ‘nieuwe economie’ de ‘eeuwige groei’ beloofde, een toekomst waarin alle wensen in vervulling zouden gaan. Daarna is onze grote crisis begonnen en die is nog niet afgelopen. De propaganda van het consumentisme is onverminderd doorgegaan; de vervulling is zwaar aangetast. Dat is de voornaamste oorzaak van de rancune die nu zo’n grote rol in de politiek speelt. Afgezien daarvan: consumentisme en zorg voor het milieu, zeker op termijn, berusten op tegengestelde filosofieën.
Natuurlijk wordt ook de milieudefensie door de actuele politiek beïnvloed. Thomas Friedman, columnist van The New York Times, ziet een lichtpuntje in de crisis om Oekraïne. Er is een risico dat Poetin de uitvoer van het Russische gas zal verbieden. Daardoor zal ook een groot deel van West-Europa worden getroffen. Een nieuwe energiecrisis, vergelijkbaar met die van 1973. ‘Go ahead, Vladimir, make my day’, schrijft Friedman. In de Volkskrant vertaald als ‘Nou, Vladimir, kom maar op.’ Die nieuwe schaarste zou een heel andere samenleving treffen dan die van veertig jaar geleden. De economische crisis en het consumentisme hebben ons zwakker gemaakt en de oude politieke samenhang is verdwenen. Vladimir, neem de proef op de som.

putin1http://www.groene.nl/artikel/moskou-s-geheime-wapen

April 22, 2014 at 2:36 pm 3 comments

BERLIJN: SPOREN ZOEKEN

IMG_0145Er is geen ontkomen aan: Wie Berlijn bezoekt wordt met geschiedenis om de oren geslagen. Het begint al zodra we op de Potsdamer Platz uit de metro stappen en ons op de plek bevinden waar Karl Liebknecht in 1916 opriep tot verzet tegen de oorlog.

IMG_0179

De socialist Karl Liebknecht was één van de heel weinige Duitsers die zich verzetten tegen de waanzin van de Eerste Wereldoorlog

De Potsdamer Platz zelf verwijst naar het recente verleden: 25 jaar geleden een stuk niemandsland in Oost-Berlijn, nu een uitstalraam van het Duitse en internationale kapitalisme. Het exuberante zelfvertrouwen dateert van vóór de crisis die in 2008 begon. Talrijke Berlijnse musea brengen de recente geschiedenis in beeld: Willy Brandt heeft zijn eigen informatiecentrum op Unter den Linden, het Reichstaggebouw dompelt je onder in het ontstaan van de Bondsrepubliek en de hereniging, de (schaarse) resten van de muur zorgen ervoor dat de scheiding van de twee Duitslanden niet vergeten wordt. Er is een DDR-museum, een Stasi-museum, een Muurmuseum – er komt geen einde aan.

IMG_0130

Potsdamer Platz

IMG_0133

Architecturale hoogstandjes op Potsdamer Platz

IMG_0139

Reichstag: de koepel van de Britse architect Norman Foster

IMG_0143

IMG_0162

Topographie des Terrors: de Nazis en de Muur

IMG_0165

Een indrukwekkende rij portretten van Berlijnse slachtoffers van de Nazibarbarbarij.

Zijn de Duitsers klaar met het verleden? In Berlijn wordt alvast de donkere Naziperiode niet onder de mat geveegd. Dat kan ook moeilijk met zoveel plekken en monumenten die aan die jaren doen denken: opkomst van Hitler, oorlog en deling van het land. Overal langs de grote boulevards en op de pleinen zuilen met foto’s van slachtoffers. In de Niederkirchnerstrasse – voorheen Prinz Albrechtstrasse – is op de plek waar destijds de Gestapo huisde de indrukwekkende Topographie des Terrors te bezoeken, met onder andere veel  foto’s van de duizenden gewone Berlijners die onder het nazisme het leven lieten en de stomme getuigenissen van repressie, moord en terreur. IMG_0166 IMG_0167 IMG_0171En ook de actualiteit kan de geschiedenis niet uit de weg gaan. Angela Merkel bezoekt Rusland en pleit in de Hermitage in Sint Petersburg voor teruggave van de zogenaamde Beutekunst: de twee en een half  miljoen kunstvoorwerpen die het Rode Leger aan het einde van de Tweede Wereldoorlog uit Duitsland heeft meegenomen. Aan de speech van Merkel ging een incident vooraf dat duidelijk maakt hoe de wonden van de oorlog nog altijd niet zijn geheeld. De Russen willen namelijk van teruggave van de kunstvoorwerpen niet horen – zij beschouwen ze als compensatie voor wat de Duitsers in de oorlog hebben aangericht. Om controverse te vermijden had Poetin alle toespraken in de Hermitage geschrapt, waarop Merkel dreigde het bezoek af te blazen. Poetin bond in – een overwinning van das Mädchen.

Merkel Putin

Merkel doet Poetin bakzeil halen. Geen geringe prestatie

Obama BerlijnWe komen aan in Berlijn, de dag nadat Barack Obama door duizenden op de Pariser Platz, aan de Brandenburger Tor werd toegejuicht en bijna dag op dag vijftig jaar nadat die andere Amerikaanse president, John Kennedy, hier de onsterfelijke woorden uitsprak: Ich bin ein Berliner. In de metro een oudere man met een Obama- verkiezingsbutton op de hoed. Ondanks zijn oorlogen, afluisterschandalen en gebroken beloften blijft Obama bij de Duitsers ongelooflijk populair.

Obama Merkel

Merkel en Obama: ook tegenover de machtigste man ter wereld staat Merkel haar mannetje. Op de gezamenlijke persconferentie had ze openlijke kritiek op het Amerikaanse spionageprogramma.

De kwaliteitskrant Die Welt stelt het in haar zondagseditie ook met verbazing vast en maakt de vergelijking tussen Kennedy en Obama: In 1963 was Kennedy voor de Duitsers de belichaming van de Amerikaanse Droom, zoals Barack Obama dat vandaag is. Obama is net als Kennedy half popster, half politicus, een outsider door zijn huidskleur zoals Kennedy dat was door zijn Iers-katholieke achtergrond. Maar toen zoals nu moest de Droom wijken voor de Realpolitik: Obama voert de drone-oorlog op, zoals Kennedy de Vietnamoorlog liet escaleren, Obama laat de Amerikaanse burgers bespioneren en stuurt de belastingsdiensten op zijn politieke tegenstanders af net zoals Kennedy alle gesprekken in het Witte Huis liet opnemen en de belastingsdiensten op zijn politieke tegenstanders afstuurde. Obama kon niet zoals beloofd Guantanamo sluiten en kon niet verhinderen dat de Arabische lente in een islamitische herfst veranderde. Kennedy kon niet verhinderen dat de Burgerrechtenbeweging in de rassenrellen van de jaren 60 ontaarde. De vergelijking gaat niet helemaal op: Obama kan moeilijk als Kennedy een compulsive womanizer worden genoemd.

JFK-1_41600

Kennedy: “Ich bin ein Berliner” konden de Duitsers ook begrijpen als “Ik ben een oliebol”

Die Welt am Sonntag besteedt niet minder dan vier volle bladzijden aan het historische bezoek van Kennedy aan Berlijn. We schreven juni 1963.  Twee jaar eerder – op 13 augustus 1961 – was de DDR begonnen met het bouwen van de muur. Dat Kennedy toen stormachtig door de Berlijners werd toegejuicht lijkt vandaag vanzelfsprekend maar was het toen allerminst. De toenmalige christendemocratische kanselier Konrad Adenauer merkte achteraf op dat de massahysterie voor Kennedy hem met angst deed denken aan dezelfde taferelen toen de Berlijners minder dan een paar decennia daarvóór Hitler hadden toegejuicht.

Kennedy Brandt Adenauer

Kennedy, Brandt, Adenauer. Het enthousiasme van de Berlijners deed Adenauer aan de Hitlertijd denken

Kennedy’s bezoek aan Berlijn was in werkelijkheid een riskante politieke gok. De leidende Duitse politici, van kanselier Adenauer tot burgemeester van Berlijn Willy Brandt waren er niet over te spreken dat de regering Kennedy zich kennelijk bij de bouw van de muur en de deling van Duitsland had neergelegd. Ook de publieke opinie was zeer ontgoocheld. De populaire Bildzeitung drukte het kernachtig samen in een historische vette  kop: Het Westen doet NIETS! Macmillan (toenmalige Britse premier – jd) gaat op jacht en Adenauer beschimpt Willy Brandt.features_jfk_berlin-trip-june1963

chroesjov

Kennedy en Chroesjov. De Westduitsers waren niet gelukkig met Kennedy’s pogingen tot ontspanning.

Dat laatste slaat op de bittere verkiezingscampagne waarin Adenauer in nauwelijks bedekte termen op Brandts afkomst als buitenechtelijk kind en zijn activiteiten in Noorwegen tijdens de oorlog had gezinspeeld. Maar beide politieke tegenstanders verketterden – naar buiten toe althans – de Amerikanen om hun passieve houding. Brandt, die zich graag de Duitse Kennedy liet noemen, schreef de echte Kennedy een woedende brief waarin hij suggereerde dat Berlijn een atoomoorlog waard was.

Dat was net wat Kennedy tot elke prijs wou vermijden. Hij had weliswaar in zijn verkiezingscampagne in een allusie op Berlijn beloofd elke prijs te betalen, elke last te dragen, elk offer te brengen om het voortbestaan en het succes van de vrijheid te verzekeren. Maar nadat hij de eed als president had afgelegd was Kennedy duidelijk gemaakt wat de gevolgen van een atoomoorlog voor de wereld zouden zijn. Na zijn overigens vruchteloze gesprekken met Chroesjov in Genève  kwam de jonge Amerikaanse president tot de conclusie dat de sovjets niet anders kónden dan een muur te bouwen om te verhinderen dat de DDR zou leeglopen en uit de Sovjetinvloedssfeer zou glippen. Geen fraaie oplossing vond Kennedy, maar: a wall is better than a war.

checkpoint charlie

Checkpoint Charlie: Hier stonden ooit Amerikaanse en Russische tanks tegenover elkaar. Nu een toeristenval

Aan deze kant van de oceaan zorgt de lauwe Amerikaanse reactie op de “communistische provocatie” voor diepe spanningen in het Atlantisch bondgenootschap. De Gaulle vindt het moment gekomen om Duitsland uit de Amerikaanse sfeer los te weken en te verleiden tot een Europese eenheid onder leiding van  – wat dacht u – Frankrijk. De Duitse Bondsregering onder Adenauer reageert geschokt op het Amerikaanse voorstel (in april 62) om met de Sovjetunie te onderhandelen over een atoomvrij Duitsland – Oost én West. De Westduitsers zien het als een poging om hen tot bondgenoten van de tweede rang te degraderen.

Het is tegen die achtergrond dat Kennedy twee jaar na de bouw van de muur (niet eerder!) beslist om naar Berlijn te komen. De Amerikanen maken zich zorgen om de Gaullistische en anti-Amerikaanse tendensen in de Bondsrepubliek en Kennedy moet met zijn enorme populariteit bewijzen dat een anti-Amerikaanse politiek geen steun vindt bij de bevolking. Het is een waagstuk, maar het wordt een triomf. Kennedy blaast warm en koud: aan het adres van hen die geloven in ontspanning en vreedzame coëxistentie roept hij met zicht op de muur: Laat ze naar Berlijn komen! Tegen een gehoor van fel anti-communistische studenten roept hij op tot net dezelfde ontspanning en vreedzame coëxistentie die hij eerder voor een groot publiek heeft afgewezen.

Dat Kennedy het Berlijnse publiek op zijn hand kreeg had ook te maken met de internationale gebeurtenissen van eind 1962. De Cubacrisis had de wereld op de rand van een atoomoorlog gebracht. Méér dan wie ook hadden de Berlijners de adem ingehouden toen de Russen kernwapens op Cuba installeerden en Kennedy duidelijk maakte dat hij dat niet zou tolereren. Als sovjetschepen en Amerikaanse oorlogsbodems in de Caraïbische Zee op elkaar afstomen zitten ze met bang hart voor de radio en hun zwart-wit tv. Ze beseffen immers dat Duitsland het ware slagveld zal worden van een atoomoorlog die akelig dichtbij lijkt. Kennedy weet het rampscenario te vermijden en een half jaar later halen de Berlijners hem in als een held.

IMG_0112

Het “Ampelmännchen:” We zijn in het voormalige Oost-Berlijn. Het Ampelmännchen (met hoed) is één van de weinige overblijvende sporen van het communistische Berlijn

IMG_0149

Het monument voor de Joden en de homoseksuelen, slachtoffers van het Nazisme

IMG_0159

De nieuwe kanselarij aan de Spree

IMG_0198

Bernauer Strasse: Gedenkteken van de Muur

IMG_0203

Slachtoffers van de muur

Johan Depoortere

Het volledige artikel in Die Welt am Sonntag

June 25, 2013 at 6:49 am 2 comments

STEUN PUSSY RIOT NIET OM DE VERKEERDE REDENEN

door Vadim Nikitin

Van Madonna tot Björk, van de elitaire New Yorker tot de populistische Daily Mail, schaarde de wereld zich als één man achter de oneerbiedige, Russische feministische activisten van Pussy Riot als protest tegen hun botte en wrede behandeling door de staat. Het heeft de showrechtbank van Vladimir Poetin er weliswaar niet van weerhouden om ze tot twee jaar gevangenisstraf te veroordelen wegens ‘vandalisme’, maar door de alomvattende internationale mediadruk heeft deze zaak het Kremlin toch wel ernstig in verlegenheid gebracht.

Toch schuilt er iets zeer verontrustends in hoe het Westen zich de zaak van deze jonge vrouwen aantrekt en hoe de denkbeelden, het activisme en zelfs de muziek van Pussy Riot al snel op de achtergrond zijn geraakt en het alleen nog maar gaat om het in diskrediet brengen van een van de geopolitieke vijanden van de VS.

In de jaren zeventig maakte het de Verenigde Staten en bondgenoten weinig uit wat Sovjet-dissidenten zeiden, zolang het maar tegen het Kremlin gericht was. Geen wonder dat zoveel Amerikanen die nog nooit een boek van Aleksandr Solzjenitsyn hadden gelezen en zo opgetogen waren toen hij afgaf op de Sovjet-Unie, later nogal geschokt waren, zich zelfs beledigd en verraden voelden, toen hij kritiek had op veel van dezelfde tekortkomingen in zijn nieuwe vaderland. Die man stond toch aan onze kant?

Vrije geesten
Het inzetten van dissidenten om politiek te scoren tegen het Russische bewind is net zo gevaarlijk als een tijger als huisdier nemen: hoe getemd ze ook lijken, uiteindelijk zijn het vrije geesten die er niet tegenop zien om het baasje te bijten.

Hoeveel fans van het absurde ‘punkgebed’ dat Pussy Riot in de kathedraal van Christus de Verlosser opvoerde en van de erudiete en ontroerende slotverklaring van Nadezja Tolokonnikova waren even enthousiast over haar deelname, naakt en hoogzwanger, aan een openbare orgie in een Moskous museum in 2008? Die performance van de radicale kunstgroep Voina (‘Oorlog’) moest uitdrukken hoe de Russen door hun overheden werden misbruikt. Eerder had Voina al een politieauto in brand gestoken en obscene afbeeldingen aangebracht op een ophaalbrug in Sint-Petersburg.

Voor dergelijke stunts zou je overal worden gearresteerd, niet alleen in het autoritaire Rusland. Pussy Riot en hun kameraden van Voina vormen echter een totaalpakket: hun opgewekte, prodemocratische, anti-Poetin feminisme is onlosmakelijk verbonden met hun opruiende anarchisme, extreme seksuele provocaties, opzettelijke obsceniteiten en extreemlinkse opvattingen.


Tenzij je dat allemaal prima vindt (maar ik vermoed dat 99 procent van degenen die Pussy Riot in de mainstreammedia steunen er niet zo over denkt) is het alleen nu steunen van Pussy Riot, nu ze duidelijk onschuldig zijn en de staat duidelijk fout zit, puur opportunisme. Net als in de slechte oude tijd is een dergelijke automatische maar selectieve steun voor Russische dissidenten – zonder hun ideeën ten volle te onderschrijven – niet alleen schijnheilig, maar bewijst het hun zaak ook een slechte dienst.

Mediakoorts
Aan de mediakoorts over Pussy Riot ligt een fundamenteel onbegrip ten grondslag over waar het deze Russische dissidenten om gaat. Sommige media hebben de zaak voorgesteld als het zoeken naar vrijheid van meningsuiting en andere basisprincipes van de liberale democratie. Het begrip ‘vrijheid van meningsuiting’, met zijn connotaties van fatsoenlijk burgerlijk protest om stoom af te blazen terwijl het leven doorgaat, past echter totaal niet in het Russische radicale gedachtengoed. De leden van Pussy Riot zijn geen liberalen die op zoek zijn naar zelfexpressie. Het zijn zelfverklaarde afstammelingen van de surrealisten en de Russische futuristen en ze zijn vastbesloten om de samenleving radicaal en zelfs met geweld te veranderen.

Iedereen die de moeite heeft genomen om verder te kijken dan hun relevantie als anti-Kremlinfiguren kan weten dat deze jonge mensen net zo’n grote hekel hebben aan het kapitalisme als aan het Poetinisme.

De westerse aanhangers van Pussy Riot moeten inzien dat de dissidentie van hun helden niet alleen tegen Poetin is gericht en dat ze ook niet zullen ophouden als Rusland een ‘normale’ liberale democratie wordt. Wat Pussy Riot nastreeft, is namelijk net zo afschrikwekkend, uitdagend en bedreigend voor de gevestigde orde in Rusland als in het Westen: bevrijd zijn van patriarchaat, kapitalisme, religie, conventionele moraal, ongelijkheid en het hele systeem van de corporatieve staat. We moeten deze dappere vrouwen alleen steunen als wij zelf ook dapper genoeg zijn om zo ver te gaan.

Vadim Nikitin is journalist en Ruslandkenner. Dit artikel verscheen eerder in The New York Times.
© The New York Times

http://www.volkskrant.nl/vk/nl/3184/opinie/article/detail/3305849/2012/08/24/Steun-Pussy-Riot-niet-om-de-verkeerde-redenen.dhtml

Lees ook The New York Times van Zo. 26.8.12:
http://www.nytimes.com/2012/08/26/arts/music/pussy-riot-was-carefully-calibrated-for-protest.html?_r=1&nl=todaysheadlines&emc=edit_th_20120826

Het ‘Punkgebed’ van de groep staat hier
http://www.guardian.co.uk/books/2012/aug/20/pussy-riot-punk-prayer-lyrics?CMP=

Madonna steunt Pussy Riot

August 26, 2012 at 9:24 am 4 comments

POETIN BETICHT HET WESTEN ‘terecht’ VAN INMENGING

Noot vooraf: Dit stuk in de Nederlandse Volkskrant van vandaag sluit als een kurk op de fles bij het vorige artikel, van Johan Depoortere en Aleksander Skorobogatov.
Lees ze dus liefst allebei. Dictators zijn soms minder dom dan wij ze achten. https://salonvansisyphus.wordpress.com/2012/08/03/absurd-theater-in-rusland/  (jc)

door Thomas von der Dunk

Poetin laat er geen gras over groeien, en daar valt weinig tegen te doen. De Duitse oudbondskanselier Schröder noemde hem ooit een loepzuivere democraat, en de Italiaanse oudpremier Berlusconi was als mede-macho ook zeer van hem gecharmeerd, want vermoedelijk jaloers op zijn vermogen om de wet naar zijn hand te zetten. ‘Maar zou er nu nog iemand enige illusie koesteren omtrent de intenties van de Russische president’, vraagt Thomas von der Dunk zich af.

Als oud-KGB-man ziet hij overal mogelijke complotten en zit hem het wantrouwen jegens alles en iedereen in het bloed. Daarop bestaat vanouds maar één antwoord: nog meer controle.
Op alle mogelijke manieren probeert Poetin oppositie tegen zijn steeds autocratischer bewind onmogelijk te maken. Op ongeautoriseerde demonstraties – en demonstraties tegen Poetin worden door Poetin niet snel geautoriseerd – zijn draconische straffen komen te staan.

En alle ngo’s, die in potentie de kiem zouden kunnen vormen voor een toekomstige civil society, worden voortaan onder strak toezicht geplaatst. Bestaan zij deels dankzij giften vanuit het buitenland – en dat is vaak het geval – dan moeten zij zich als ‘buitenlands agent’ laten registreren.

Sinds Stalins tijd zijn er, geloof ik, niet meer zulke perfide ideeën uit het Kremlin opgeborreld. Zeker: onder Brezjnev was de vrijheid van de Russen nog altijd een stuk beperkter dan nu, maar toch was die eerder een versteende bureaucraat dan een machtsbelust dictator. In haar propaganda bleef de communistische partijleiding ook meer steken in sleets geworden leninistische formules dan dat die de Goebbelsiaanse doortraptheid, en daarmee schijnbare geloofwaardigheid, bezaten die Poetin soms tentoon-spreidt.

Die doortraptheid schuilt daarin dat wat Poetin verkondigt vaak op het eerste gezicht nauw aansluit bij de waarheid, waardoor hij zijn eigenlijke intenties makkelijker verbergen kan. Hij beticht zijn opponenten regelmatig van dingen die feitelijk niet onjuist zijn, maar doet dat om heel andere bedoe-lingen dan hij met zijn beschuldigingen suggereert.

Neem al Chodorkovski: indertijd beschuldigd van oplichting en zelfver-rijking, en een poging een greep naar de staatsmacht te doen. Met de bewijsvoering is tijdens die processen zonder twijfel geknoeid, maar het is niet zo dat dan het absolute tegendeel waar is en de officiële beschuldigingen alle grond missen.

Chodorkovski mag in het Westen als held gelden, hij heeft zich, voordat hij achter de tralies belandde, als een boef gedragen – een van de redenen waarom de gemiddelde Rus het echt niet betreurt dat hij naar Siberië verdwenen is, en achter de uitkomst van Poetins rechtspraak staat.

Chodorkovski is geen haar beter dan de oligarchen die nog wel de gunst van het Kremlin bezitten. Dat hij nu een martelaar van de vrijheid geworden is, is omdat hij verloren heeft.

Alleen: om het recht was het Poetin zelf uiteraard niet te doen – rechtspraak bezit voor hem slechts een instrumentele functie, als dekmantel en handig middel ter uitschakeling van een concurrent, waardoor tevens de ongewenste opkomst van tegenmachten in de vorm van een ongecontroleerd maatschappelijk middenveld de voet dwars wordt gezet.

Hetzelfde geldt voor veel van de ngo’s, die nu wettelijk onder curatele worden geplaatst. Ik citeer het bericht in De Volkskrant van 14 juli: ‘Volgens het Kremlin is de wet nodig om buitenlandse inmenging in Ruslands binnenlandse aangelegenheden te voorkomen. President Vladimir Poetin beschuldigde het Westen er vorig jaar nog van dat het de parlementsverkie-zingen probeerde te beïnvloeden’.

Is die beschuldiging waar? Ja. Het Westen steunt veel van die ngo’s. Wat willen veel van die ngo’s? Een democratischer, westerser Rusland, lees: minder Poetin. Bij alle sympathie die het Westen terecht voor dat streven koestert: dat ís natuurlijk wel een vorm van buitenlandse inmenging, en dat autocratische machthebbers daar niet van gediend zijn, is niet onlogisch. Zoiets geldt niet alleen voor Assad.

Zelfs democratische machthebbers zijn daarvan overigens niet gediend. Ik weet niet hoe Washington zou reageren als Moskou ngo’s in Amerika zou financieren, die een meer oosters Amerika zouden voorstaan. Of liever: ik weet dat wel. De met Russisch geld onderhouden Amerikaanse communistische partij werd tijdens de Koude Oorlog door de meeste Amerikaanse presidenten niet als het toonbeeld van onbaatzuchtige vaderlandsliefde beschouwd. Ook háár aanhangers werd met wettige middelen het leven zuur gemaakt, omdat hun activiteiten als staatsgevaarlijk werden beschouwd.

Dat wij een democratische beweging in een dictatoriaal land sympathieker vinden dan een dictatoriale beweging in een democratisch land (en dat daar ook heel goede morele argumenten voor bestaan), doet aan die feitelijke parallel niets af: de opmars ervan ondermijnt de positie van de zittende macht en versterkt de invloed van het buitenland dat haar ondersteunt.

Nogmaals het berichtje van zojuist: ‘De Amerikaanse regering had al eerder haar bezorgdheid geuit over de ontwerpwet, maar het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken wees die kritiek van de hand. Het sprak van ‘grove inmenging in de binnenlandse aangelegenheden”.

Opnieuw: hoezeer ieder fatsoenlijk mens die bezorgdheid van de Ameri-kaanse regering zal delen, de constatering van Moskou is juist: het betekent, gezien de noodzaak van dit soort maatregelen voor Poetin om zijn macht te behouden, een forse inmenging in de binnenlandse aangelegenheden.

Daarin schuilt juist Poetins perfiditeit: hij kan zo de goedwillende oppositie bij de eigen bevolking verdacht maken met feiten en argumenten die juist niét gelogen zijn, maar objectief kloppen.

Thomas von der Dunk is cultuurhistoricus en columnist van Volkskrant.nl.

http://www.volkskrant.nl/vk/nl/6178/Thomas-von-der-Dunk/article/detail/3296794/2012/08/05/Von-der-Dunk-Poetin-beticht-het-Westen-terecht-van-inmenging.dhtml

Poetin wil geen mietje zijn (met video)

http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2690/Opmerkelijk/article/detail/3297687/2012/08/07/Stoere-Poetin-is-niet-gediend-van-een-handkus.dhtml

August 6, 2012 at 11:55 am Leave a comment

ABSURD THEATER IN RUSLAND

Poetin slaat, Poetin zalft.  Rechtsbedeling in het Rusland van de nieuwe tsaar lijkt op een absurde grap. Vandaag lees ik in de krant dat Poetin vindt dat de drie vrouwen die terechtstaan voor majesteitsschennis een milde straf mogen krijgen. De drie zijn lid van een punkgroep die in de bombastische kathedraal van Christus de Verlosser in Moskou tot de Heilige Maagd hadden gebeden om de verwijdering van Poetin. Is het allemaal om te lachen of om te huilen, vraagt Aleksander Skorobogatov zich af. Deze Russische schrijver van werken met een absurdistische inslag als  “Sergeant Bertrand” en “Aarde zonder water” plaatste bedenkingen over het Rusland van tsaar Poetin in DE MORGEN. De onverkorte versie lees je hier.

Johan Depoortere

Rusland op haar knieën: Bidden onder Poetin

v.l.n.r.: Ekaterina Samoutsevitch, Nadejda Tolokonnikova en Maria Alekhina
AFP

Welke gevangenisstraf kun je krijgen voor een gebed? Een irrelevante vraag, aangezien niemand achter de tralies vliegt vanwege een gebed? Bijna juist, maar niet helemaal: het juiste antwoord is 7 jaar effectief. Mits een aantal voorwaarden weliswaar: in Rusland wonen, een jonge vrouw zijn, aan feministisch activisme doen, lid zijn van een punkgroep, en het ergst van al: de plaats van de gebedsdienst niet zorgvuldig kiezen en de inhoud van je gebed niet op voorhand laten censureren.

Een gebedje te veel

De jonge vrouwen van de Russische feministische punkgroep met de ontroerende naam ‘Pussy Riot’ zijn dit laatste vergeten te doen, namelijk de plaats en inhoud van hun gebed controleren op political correctness.

Op 21 februari dit jaar, tijdens de golf van volksprotest tegen het Poetin-regime, hielden ze een ondertussen beroemde ‘punkgebedsdienst’ in de Christus Verlosserkathedraal van Moskou. De ludieke gebedsdienst duurde nauwelijks enkele minuten omdat de vrouwen al snel werden weggevoerd door de security. De muzikanten hebben niets vernield of beschadigd, niemand van de omstanders werd hoe dan ook bedreigd door de actie. De leden van de band hebben enkel wat gedanst en gezongen.

Maar de tekst van de punkdienst bevatte een gebedje, gericht tot Onze Lieve Vrouw, met de vraag om Poetin te verjagen. En dit was duidelijk een gebedje te veel. Eentje dat 7 jaar gevangenisstraf waard is. Voorlopig althans zit die kans erin: sinds hun arrestatie op 3 maart (Maria Alyochina en Nadezjda Tolokonnikova) en op 16 maart (Ekaterina Samutsevitch) zitten de jonge vrouwen al maanden in voorlopige hechtenis op verdenking van hooliganisme, waar in Rusland tot 7 jaar celstraf op staat.

Absurditeit voorbij

Volgens de onafhankelijke experts werd er tijdens de actie geen enkele wet overtreden. Maar in zijn quest naar de criminele feiten ging het Openbaar Ministerie zo ver dat het de Kerkelijke wetten aanhaalde, aangenomen door de Kerkenraad van Laodicea (363-364 n.C.) en door de Kerkenraad in Trullo (692 n.C.)! En dit terwijl Rusland een seculiere staat is en zich probeert te positioneren als een volwaardig lid van de Europese familie. Een van de centrale beschuldigingen klinkt als volgt: ‘Het verminderen van de spirituele basis van de staat.’ De officier van justitie die deze groteske nonsens bij elkaar heeft gesprokkeld, werd gepromoveerd.

Het klinkt misschien als een misplaatste grap, maar het is jammer genoeg een gangbare juridische praktijk in Poetins Rusland, waar Themis niet enkel blind is, maar ook doofstom en bovendien volstrekt ongeletterd.

Prisoners of conscience

Ondertussen erkende Amnesty International de vrouwen als prisoners of conscience (gewetensgevangenen). Er is dus niet alleen geen grond voor zo’n zware aantijging als hooliganisme (met zijn onmenselijke straf van 7 jaar), maar evenmin voor het maandenlange voorarrest. En toch werd hun voorarrest nog eens een half jaar verlengd, blijven de jonge vrouwen (onder wie twee jonge moeders) achter de tralies, en geeft het regime noch de Kerk tekenen van enige versoepeling van hun houding.

De harde houding van de Russische Orthodoxe Kerk zal haar imago trouwens niet ten goede komen. Nu al klaagt vooral de intelligentsia dat de Kerk louter het zoveelste manipulatie-instrument in handen van Poetin is. Zijn blinde supporter en zelfs trouwe handlanger. De onwil van de Kerk om de jonge vrouwen te vergeven roept beschuldiging van wreedheid op en keert de mensen af van de Kerk.

Terwijl de Russische publieke opinie zwaar verdeeld is en de jonge vrouwen naast verdedigers ook gezworen vijanden hebben, die zelfs die 7 jaar een veel te milde straf vinden, is een aantal zaken toch wel duidelijk. De meedogenloze vervolging is niet zodanig gericht tegen die jonge punkmoeders in kwestie: enkele luttele broze feministen vormen uiteraard voor niemand een gevaar. Het doel van het Poetinregime ligt in het bang maken, demoraliseren, uiteendrijven, in de kiem smoren van elke mogelijke protestbeweging. En zelfs van een absoluut burlesk protest zoals dat van de punkgebedsdienst à la Pussy Riot.

Verdediging: 30 seconden per pagina

Op eis van het Openbaar Ministerie heeft de rechter de termijn voor de beschuldigden om het dossier in te kijken drastisch ingekort. Terwijl de jonge vrouwen zeggen dat ze drie minuten inzagetijd per pagina krijgen, is hun advocaat nog pessimistischer: hij krijgt naar eigen zeggen 30 seconden per pagina. Zo verliest de zaak elke schijn van rechtvaardigheid en wordt het een volbloed-gerechtelijke farce van het laagste niveau. Onvoorstelbaar in eender welke beschaafde rechtsstaat, maar dagelijkse kost in het huidige Rusland, waar elke tegenstander van Rusland in feite vogelvrij is in een gerechtsgebouw.

Vladimir Poetin

Protestlam

Komen de jonge feministen vrij, dan gebeurt dat enkel met de toestemming van Poetin. Krijgen ze een zware straf, dan gebeurt dat ook weer op bevel van Poetin. Hoe dan ook, hoe zwaar de straf ook moge zijn, het is hoogst onwaarschijnlijk dat het regime erin zal slagen om aan de hand van repressie en bangmakerij het Russische volksprotest lam te leggen op lange termijn. Elke actie veroorzaakt een reactie, en met (en dankzij) de repressie groeit het verzet. De dag van vandaag bereikt het regime zijn kortetermijndoel: mensen afschrikken en verdeeldheid zaaien. De aloude formule ‘verdeel en heers’ heeft meermaals haar efficiëntie bewezen. Het werkt. Het heeft altijd gewerkt. Althans tijdelijk. Vroeg of laat wordt het punkgebed door de Heilige Maagd toch wel gehoord. Zeker weten. Vooral als de Moeder Gods punkrock weet te appreciëren.

© Aleksandr Skorobogatov

http://www.skorobogatov.com/

De auteur is een Russische schrijver. Hij woont al twintig jaar in Antwerpen en is lid van het Vlaamse PEN-centrum.

August 3, 2012 at 6:40 am 1 comment

Older Posts


Categories

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 1,618 other followers