Posts tagged ‘Vlaams Belang’

VAN BLOK NAAR BELANG ZOEK DE VERSCHILLEN

Is het u ook opgevallen dat op het overwinningsfeest van het Vlaams Belang minder leeuwenvlaggen te zien waren dan we gewend zijn? De enthousiaste menigte zwaaide met vlaggetjes waarop prominent niet de Vlaamse leeuw maar het partijlogo prijkte. Dat is geen toeval lezen we in de analyse van socio-linguist Jan Blomaert die op zijn website de verkiezingsuitslag van gisteren analyseert (zie de volledige tekst hieronder.)  Zowat de meest luciede en diepstgravende analyse die ik tot dusver heb gelezen. Blommaert wijst er onder andere op dat het Belang nu ongeveer op hetzelfde niveau is terugkomen als in  het jaar van de grote doorbraak 2003: toen zoals nu 18 zetels. NVA is de grootste stemmenleverancier voor het Belang dat ook uit de traditionele partijen kiezers blijft wegzuigen. Niets nieuws onder de zon dus was het niet dat het Vlaams Belang van Van Grieken een totaal andere partij is dan die van Dewinter-Annemans destijds.

“Men ziet het Vlaams Belang van Van Grieken nadrukkelijk als gewoon een voortzetting van het oude Vlaams Blok van Dewinter en Annemans, en dat is een vergissing.” schrijft Blommaert. “De partij heeft een grondige verandering ondergaan, en het antwoord op het N-VA kannibalisme dat ik boven heb vermeld is niet zomaar een negatie of uitvergroting van dingen waarvoor N-VA staat. De partij heeft nu een heel andere en veel completer ideologie dan in 2003. Haar succes is dan ook niet enkel het gevolg van een “foert” van de kiezer tegen De Wever en Francken, maar ook het succes van een nieuw-rechts programma.”

Het Vlaams Blok is gemuteerd tot een partij die niet langer “Vlaams-nationalistisch” is (zoals De Wever beweert) maar deel uitmaakt van een internationaal netwerk van “identitairen.” “Onze mensen” zijn niet langer alleen de hardwerkende Vlamingen, maar de witte mensen – het ” blanke ras.” Daarmee zitten ze op één lijn met de Alt-rightbeweging van Steve Bannon en met het Trumpisme in de VS. In deze analyse is het groepje van Dries Van Langenhove zeker geen marginaal fenomeen, maar de kern van dit nieuwe VB. Dat deze ideologen ook het geweld niet schuwen was al te zien in de reportage over “Schild en Vrienden” van Tim Verheyden op Panorama. Veel gevaarlijker dus dan het stelletje Vlaamse-Leeuw brallende anciens van het oude Vlaams Blok.

Het zou interessant zijn te analyseren hoe de NVA zich als “fatsoenlijk rechts” tegenover dit nieuwe fenomeen positioneert. Naar mijn gevoel zijn er uiteenlopende tendensen in de partij van De Wever: de fractie Francken staat veel dichter bij de identitaire beweging dan pakweg de traditionele Vlaamsnationalisten als Bourgeois. Daar moet gedoe van komen in de interne keuken van de “Alliantie” en verkiezingsnederlagen zijn zoals we weten de gelegenheid om de messen te slijpen. Is het ook daar een kwestie van generaties? Voer voor politicologen. Het is duidelijk dat de partij sinds de Marakeschcrisis bewust in de richting van het Blok is opgeschoven en in alle commentaren liet kopstuk De Wever uitschijnen dat hij samenwerking of zelfs regeren met die partij niet uitsluit.

NVA heeft ingezet op het harde antimigratie-standpunt van Francken en verloren (al heeft de ex-staatssecretaris in zijn Vlaams Brabant de meubelen gered) . Gaan ze verder in het identitaire discours en dus in de richting van extreemrechts in de hoop hun zuidelijke flank terug te winnen of proberen ze de vermeende “Chinese Muur” die hen volgens de Wever van het Belang scheidt steviger op te bouwen?  De nabije toekomst zal het uitwijzen.

Johan Depoortere

 

Alles in perspectief

zetels 2019

Jan Blommaert

Verkiezingen zijn als mediaformat strikt een hier-en-nu aangelegenheid: men kijkt enkel naar wat zich nu voordoet, en op deze kluit. Er heerst een voorliefde voor een soort hijgerige sportverslaggeving waarbij in de 74ste minuut een mooie doelkans wordt gemist en de VAR twee keer onterecht tussenbeide komt. Zo’n formattering helpt ons niet. Dus hier volgt een poging om enkele ruimere bedenkingen te formuleren die de uitslag van 26 mei 2019 in perspectief kunnen plaatsen.

1. Het historische perspectief

Vlaanderen wordt weer overspoeld door een zwarte golf, want Vlaams Belang is de grote winnaar. En dus krijgen we de klassieke oprispingen: “kan men dit nog negeren?” “is het cordon sanitaire nog vol te houden”, “dit is een duidelijk signaal van de kiezer” etcetera.

Het is goed te beseffen dat Vlaams Belang nu gewoonweg teruggekeerd is naar z’n niveau van 2003, toen het ook 18 zetels in de Federale Kamer haalde:

zetels 2003

En ook in 2007 (na de veroordeling van het Vlaams Blok en de naamsverandering naar Vlaams Belang) won de partij de verkiezingen in percenten, zij het dat ze 1 zetel verloor.

2007

Kijk ook eens naar wat andere elementen in deze grafieken. Bijvoorbeeld: het feit dat in 2003 de sp.a-Spirit, de PS, MR en de VLD zowat even groot waren als N-VA nu, en dat de CD&V in het kartel met N-VA (Leterme-De Wever) in 2007 niet minder dan 30 zetels behaalde. Merk ook op dat in 2007 de as Ecolo-Groen 12 zetels behaalde, en bekijk de electorale optater die de sp.a in 2007 krijgt.

Het is na 2003 dat de N-VA aan z’n opmars begint, en dat we het Vlaams Belang zien achteruitgaan. De twee zijn aan elkaar gerelateerd: N-VA plaatst zich doelgericht en constant deels in de electorale kavel van Vlaams Belang. In 2010, bijvoorbeeld, kregen we dan ook dit als uitslag:

zetels 2010

De andere kavel die de N-VA leegvreet is die van de Christendemocraten en Liberalen. Vergelijk de uitslagen van 2003, 2007 en 2010 even: het zijn de klassieke centrumpartijen CD&V en VLD die een dreun krijgen van de N-VA. Dit patroon zet zich gewoon door in 2014:

zetels 2014

Vanaf 2007 zijn de Vlaamse Christendemocraten en Liberalen partijen van de omvang van het Vlaams Belang in 2003, of zelfs kleiner. En hoe groter N-VA wordt, hoe kleiner Vlaams Belang wordt. Een partij die vanaf 2007 constant stemmen en zetels afgeeft aan anderen is de sp.a. Groen blijft grotendeels constant als blok.

Wat we op 26 mei 2019 hebben meegemaakt is dus enerzijds een voortzetting van de trend, en tegelijkertijd een breuk ermee. De voortzetting bestaat erin dat N-VA de Vlaamse centrumpartijen klein houdt – Christendemocraten, Liberalen en Sociaaldemocraten krijgen alweer klappen.

zetels 2019

Maar verschillende elementen zorgen voor een trendbreuk.

  1. De voornaamste is de terugkeer van Vlaams Belang, dat nu een antwoord heeft gevonden op het kannibalisme van de N-VA en terugkeert naar de omvang die het tussen 2003 en 2010 had.
  2. Een tweede trendbreuk is de groei van Ecolo-Groen; ze behalen samen 21 zetels en dus groter dan de PS en VB, en groter dan Ecolo-Agalev in het topjaar 1999 (dat tot rampzalige regeringsdeelname leidde). Vermits Ecolo en Groen een gemeenschappelijke fractie vormen in het Parlement is dit een relevante ontwikkeling.
  3. En een derde is de doorbraak van PTB-PVDA, die naar 12 zetels stijgen.

Ik ga wat dieper in op twee van deze elementen: de doorbraak van PTB-PVDA, en het nieuwe antwoord van Vlaams Belang.

2. Rode zondag

Op 21 oktober 1991 sprak men van “zwarte zondag”, want we kregen deze uitslag:

zetels 1991

Het Vlaams Blok van Dewinter en Annemans schoot plots door naar 12 zetels. Die doorbraak zette de hele zogenaamde vernieuwingsbeweging van de jaren 90 in gang, met als motief “de kloof tussen burger en politiek”. Alle Vlaamse partijen schoven naar rechts want de new kid on the block pikte nogal wat stemmen in. Dit proces is nooit gestopt.

De doorbraak van PTB-PVDA op 26 mei 2019 is precies even groot: ook Mertens en Hedebouw rijven 12 zetels binnen. Net als die van het Vlaams Blok in 1991 werd deze doorbraak gerealiseerd in een klimaat waarin de mainstream media de partij niet au serieux namen en enkel de meest minimale aandacht schonken, en overtrof ze ruimschoots de verwachtingen en de schattingen. En ze werd gerealiseerd tegen een obstakel dat Vlaams Blok niet had in 1991: de kiesdrempel.

Het is dus best dat men die linkse doorbraak even ernstig neemt als die van het Vlaams Blok destijds: PTB-PVDA heeft een rode zondag gerealiseerd. En het ligt in de lijn der verwachtingen dat de Kamerfractie van PTB-PVDA hyperactief zal zijn en een wezenlijke linkse druk zal uitoefenen op de rest, deze keer ook in Vlaanderen.

3. Vlaams Belang is gemuteerd

Men ziet het Vlaams Belang van Van Grieken nadrukkelijk als gewoon een voortzetting van het oude Vlaams Blok van Dewinter en Annemans, en dat is een vergissing. De partij heeft een grondige verandering ondergaan, en het antwoord op het N-VA kannibalisme dat ik boven heb vermeld is niet zomaar een negatie of uitvergroting van dingen waarvoor N-VA staat. De partij heeft nu een heel andere en veel completer ideologie dan in 2003. Haar succes is dan ook niet enkel het gevolg van een “foert” van de kiezer tegen De Wever en Francken, maar ook het succes van een nieuw-rechts programma.

Vlaams Belang is nu helemaal geïntegreerd in een wereldwijd netwerk van nieuw-rechtse partijen en bewegingen, in Europa zowel als in Rusland en de VS (Van Grieken ontmoette Steve Bannon, en allicht niet om over het weer te praten). Die partijen en bewegingen hebben zich grotendeels losgemaakt van de nostalgie naar een fascistisch verleden, en ze kijken uitdrukkelijk naar de toekomst. Die toekomst zien ze als revolutionair, en in de letterlijke zin van het woord: als een apocalyptische eindstrijd die op ons afkomt, waarbij het overleven van het “blanke ras” op het spel staat, en waarbij het strijdtoneel zich uitstrekt van Oostende tot Vladivostok. De helden van dit nieuw rechts heten niet Hitler, Goebbels of Franco, maar Breivik en anderen die de wapens opnamen om het “blanke ras” tegen z’n Moslimvijanden en hun linkse collaborateurs te beschermen. Schild en Vrienden is een schoolvoorbeeld van de beweging, en dus helemaal geen Fremdkörper binnen het nieuwe Vlaams Belang. Men kan er de teksten van Ico Maly op naslaan voor bewijsmateriaal.

Noteer hier dat het nationalisme van het huidige Vlaams Belang grondig anders is dan dat van Vlaams Blok, en dus ook van datgene wat N-VA aanhangt. Het gaat al lang niet meer alleen over Vlaanderen, wel over het “blanke ras”, Europa, en bij uitbreiding het hele Euraziatische plateau. Het “eigen volk” is van definitie veranderd. Haar leiders eveneens: ze zijn nu jong, netjes gekapt en geschoren en gekleed in Hugo Boss, met universitair diploma op zak, bekwaam om als intellectueel te poseren (denk aan Baudet), en niet geplaagd door parochialisme – het zijn internationalisten.

Dat alles heeft gevolgen voor hoe men de politieke actualiteit inschat. De vijand van Vlaams Belang is niet de N-VA (dus vergeet het belang van woordjes als “stront” en “paljas”), maar links, omdat links wordt gezien als de elite die doelbewust de deur voor Moslims open houdt. Noteer: links is geen politieke tegenstrever maar een volksvijand, een verrader. En om die verrader definitief te verslaan zal de beweging, wanneer het nodig is en kan, allianties aangaan met politieke tegenstrevers. De uitspraken van Van Grieken over een “pragmatische” opstelling bij coalitiegesprekken zijn tekenend. En zie ook de vorming van een nieuw-rechtse pan-Europese fractie in het Europees Parlement. Om links te vernietigen zal men ook geweld niet schuwen – zoals gezegd horen figuren als Breivik tot het pantheon van dit nieuwe extreemrechts.

Men onderschat dit nieuwe Vlaams Belang wanneer men het enkel ziet als dat extreemrechtse partijtje dat al sinds 1991 hetzelfde schreeuwt, “eigen volk eerst!” We zitten opgescheept met een Vlaams Belang dat even groot is als in de gloriedagen van Dewinter, maar dat veel meer in z’n mars heeft dan toen. Wanneer er in 1991 goede redenen waren voor een cordon sanitaire, dan zijn die er vandaag nog meer. Het feit dat men dit nieuw-rechts in de grote debatten omschrijft met onschuldige termen als “rechtse populisten” maakt ons blind voor wat ze wezenlijk zijn.

We gaan nog merkwaardige dingen zien en horen van Van Grieken en zijn kornuiten. U weze gewaarschuwd.

by-nc.eu

 

 

May 27, 2019 at 3:40 pm Leave a comment

U ZEGT WAT WIJ DENKEN

door Johan Depoortere

‘Pretpedagogie’ is het jongste product uit het framingfabriekje van De Wever Bart, burgemeester van Antwerpen en grote leider van de Vlaams-Nationalistische rechterzijde. Net als zijn concullega Filip Dewinter is De Wever zeer bedreven in het bedenken van nieuwe of het recycleren van oude neologismen (denk aan ‘gutmensch’ of ‘omvolken’ – met dank aan de oude nazivrienden) die het debat ‘framen.’ En ook dat ‘framen’ is een (relatief) nieuw begrip dat dank zij de sociale media tot het algemen taalgebruik is gaan behoren. Het is een woord dat een negatieve bijklank heeft gekregen. Ten onrechte vindt Jan Blommaert, sociolinguist aan de universiteit van Tilburg. Immers of we het beseffen of niet we doen het allemaal en zonder ‘framing’ is een zinnig debat of zelfs zinnige communicatie niet mogelijk. Blommaert heeft aan het fenomeen een klein maar fijn boekje gewijd onder de titel: U zegt wat wij denken, een omkering van het beruchte ‘Wij zeggen wat u denkt’ van het Vlaams Blok/Belang.

Bart De Wever: ‘Marrakeshcoalitie,’ ‘pretpedagogie’ ‘opengrenzenbeleid’ ‘gutmensch’

Die slogan waarmee de extreemrechtse partij in de jaren 90 verkiezingen na verkiezingen won is zonder meer briljant, schrijft Blommaert. “De suggestie was krachtig: hier was eindelijk een partij die ónze stem zou vertolken, niet die van de politieke klasse zelve, en ook niet die van de elites die deze politieke klasse beheersten.” Het Blok/ Belang mag dan recentelijk door een politieke woestijn zijn gegaan, de slogan of een variant erop doet het nog steeds uitstekend. Het spectaculaire succes van windbuil Baudet in Nederland is voor een groot deel door dezelfde marketingtruuk te verklaren: de kiezer ervan overtuigen dat het standpunt van de politicus zijn of haar standpunt is. “Ik dacht altijd al zo maar u drukt het precies uit, u zegt wat ik altijd al dacht.” Dat heet – zegt Blommaert – ‘overtuigen’ en het middel daartoe is ‘framing.’ Is dat misschien het geheim waardoor partijen in staat zijn mensen zo massaal tegen hun eigen belangen te laten stemmen? Zie het succes van De Wever, van Trump, van Baudet.

Jan Blommaert, auteur

‘Woorden zeggen alles.’ Sterker nog: woorden zeggen meer dan wat ze ‘betekenen.’ Ze hebben ook een emotionele en morele lading. Woorden zijn dus nooit neutraal. Bovendien zijn ze ingebed in een netwerk, een kader of een ‘frame.’  ‘Werk’ is goed en leidt tot associaties met ‘werk geven’ ‘banen scheppen’ ‘activeren’ en van daar naar mensen, identiteiten: ‘hard werkend’ ‘plichtbewust’ en zo voort. ‘Werkloos’ daarentegen is slecht. En ook aan dat woord hangt een hele reeks handelingen en identiteiten met een negatieve connotatie (‘werkschuw’ ‘hangmatwerklozen’ ‘welfare queen’): een frame dat een spiegelbeeld is van het vorige.

Filip Dewinter: ‘omvolken’

U zegt wat wij denken is niet alleen een analyse van het publieke debat en de rol van framing. Het is zoals de ondertitel luidt ook ‘een praktische handleiding voor framing,’ een oefenboekje met blanco pagina’s waar de lezer zelf kan experimenteren en oefenen in het ontdekken hoe schijnbaar alledaagse en onschuldige woorden in een frame passen. Stel bijvoorbeeld vast hoe het woord ‘vluchteling’ of ‘migratie’ verschillend kan worden geframed, naargelang van het uitgangspunt: de morele richting – goed of slecht – die we het woord toekennen. Of hoe woorden met een negatieve connotatie vervangen worden door verzachtende en omfloerste termen: het negatieve frame vervangen door iets positiefs. Dat noemen we ‘eufemismen.’ “Het ontslaan van honderden werknemers (wat niet veel mensen positief vinden) noemen we het liefst ‘rationalisering,’ ‘reorganisatie’ of ‘herstructurering.”

Blommaert herhaalt zelf de oefening voor de woorden  ‘Marrakesh,’ ‘Marrakeshregering’, ‘migratiechaos,’ ‘migratieomwenteling,’ ‘Brexit,’ ‘opengrenzenbeleid,’ ‘soevereiniteit,’ ‘migratiegolf.’ Waarbij hij noteert dat hier van een mislukt frame sprake kan zijn, een soort overkill die tot het tegenovergestelde van het gewenste resultaat leidde. “Het plotse saturatiebombardement van het woord ‘Marrakesh’ werkte bij velen op de lachspieren. Iedereen had het op de sociale media over ‘Marrakeshkoekjes,’ ‘Marrakeshfrieten,’ ‘Marrakeshschoenen’ en zo meer, allemaal vergezeld van royale hoeveelheden schaterlachende emoticons.” Bovendien was het effect van het frame in dit geval vluchtig: andere thema’s (klimaat, onderwijs) verdrongen het algauw uit de nieuwscyclus. 

Nee dan was een ander voorbeeld van framing succesvoller: het verhaal van de groep Roma  die in 2017 het Gents pand kraakten van een koppel dat in het buitenland verbleef. Media en politici namen gretig de framing over waarin het verhaal gepresenteerd werd. Kernwoorden: ‘radeloos’ (burgemeester Termont), ‘machteloos’ (de huiseigenaars en de burgemeester) ‘woedend’ (nog eens de burgemeester), ‘absurd’ (Liberaal politicus Lachaert) – allemaal woorden met een zware morele lading. Het frame: 1. ‘foute’ wetten en een rechtsmodel dat niet werkt, waardoor we machteloos staan tegenover het onrecht dat we ervaren 2. De slechte allochtoon die asociaal zijn zin doet en dingen ‘afpakt van ons’ en daarmee ongestraft wegkomt. Dat frame bepaalt de grenzen van het ‘debat’ dat daarop volgt in media en politiek. Buiten het zichtveld blijft: de complexiteit van de wet die rekening houdt met het eigendomsrecht maar ook met het recht op wonen. De ‘machteloosheid’ van de eigenaars van het kraakpand “sloeg op het feit dat ze niet bij machte waren de krakers meteen uit het huis te zetten. Ze moesten de stappen van de wet volgen.” 

Politieke debatten, zo schrijft Blommaert zijn vaak ‘botsingen van tegengestelde frames.’Een stelling die hij illustreert aan de hand van het actuele klimaatdebat. Ook hier weer een moreel oordeel als uitgangspunt: klimaatmaatregelen zijn goed/slecht. Daaruit volgen tegengestelde handelingen: uitstoot beperken/ maatregelen afwegen tegen economische belangen en concurrentiekracht en tenslotte identiteiten: groenen/klimaatrealisten. Hier is nog een interessant fenomeen in het spel: herframing. Wetenschappers worden vanouds gezien als ‘objectief’ en ‘rationeel.’ “Hun onderzoek is onafhankelijk en de resultaten ervan worden belangeloos geformuleerd vanuit een hoger doel: de wetenschappelijke waarheid.” In de klimaatdiscussie wordt die framing onderuitgehaald en omgekeerd. Wetenschappers worden nu geframed als ‘klimaatactivisten,’ ‘gelovigen.’ Klimaatwetenschap is ‘dogmatisch,’ een ‘religie,’ een ‘sekte.’

Zijn we als burger en consument van de media dan machteloos overgeleverd aan de slimme marketeers die dank zij framing hun waar aan de man brengen? Nee en dat is juist de bedoeling van dit boekje: inzicht krijgen in het mechanisme van de framing. Als we dat goed begrijpen “dan worden we minder vatbaar voor beïnvloeding en propaganda. Dan zijn we autonomer als burger, kritischer voor de eigen argumenten en die van anderen.” U zegt wat wij denken is hoop en al 76 bladzijden. Te weinig wellicht om het fenomeen van de framing exhaustief uit de doeken te doen. Wie honger heeft naar meer kan terecht bij een ouder werk van Jan Blommaert: Let op je woorden (EPO 2016) of nog Frames, Formats en selfies (zelfde uitgeverij 2018)

U zegt wat wij denken. Jan Blommaert, Uitgeverij EPO 2019

April 3, 2019 at 3:57 pm 1 comment

MEDIA EN POLITIEK

Door Johan Depoortere

Doen de media aan politiek? Dat zal wel zijn: daar waar de politiek tekort schiet vervullen de media hun essentiële taak en dat is de klok te luiden over toestanden die de samenleving aanbelangen. Is dat politiek? Wel zeker als je ervan uitgaat dat politiek zowat alles is wat samenleven ten goede of ten kwade beïnvloedt. Is het niet opvallend dat het de media zijn die in deze verkiezingstijden een aantal grote thema’s op het bord van de politici hebben gelegd en daarmee een noodzakelijk debat op gang hebben gebracht? Denk aan de commotie rond het extreemrechtse Schild en Vrienden, de neonazis op de Vlaams-Belanglijsten, en meest recent het schandaal van de sociale huisvesting in Gent. Allemaal thema’s die van het hoogste belang zijn in onze samenleving maar die onder de korenmaat waren gebleven had het van de campagnevoerende politici afgehangen. Ook het falende energiebeleid is grotendeels dank zij de media – en ongetwijfeld tot ongenoegen van de beleidsmakers – onder de aandacht van het grote publiek gekomen.

Rik Van Cauwelaert opperde in zijn commentaar op de campagnegebeurtenissen van de dag dat de media de laatste tijd de geliefkoosde boksbal lijken te zijn van de politici die de burger smeken om zijn stem. Het is duidelijk waarom: hoe comfortabel zou het niet zijn als die vervelende journalisten- pottenkijkers de andere kant opkeken of er het zwijgen toe deden. NVA-voorzitter Bart De Wever gaf tijdens het openingscollege met de voorzitters in Gent zijn extreemrechtse collega Van Grieken gelijk toen die het de krant Het Laatste Nieuws kwalijk nam dat ze de neonazis op de VB-lijst met naam en foto had aangewezen. Let wel: foto’s van kandidaten die met alle mogelijke middelen campagne voeren zouden dus met de grootste discretie tegemoet moeten worden getreden. Het is veelbetekenend dat zowel Van Grieken als De Wever het in Keulen hoorden donderen toen ze via de media moesten vernemen dat Hitleraanbidders en antisemieten op hun kieslijsten prijken. Zonder Pano, Het Laatste Nieuws of Apache waren neonazis en aanhangers van Schild en Vrienden ongetwijfeld als normale mainstream kandidaten van NVA en Vlaams Belang aan de kiezer gepresenteerd.

Dat diezelfde Bart De Wever op gespannen voet leeft met publicates als De Standaard en met de openbare omroep is genoegzaam bekend. The press is the enemy zei Richard Nixon al en voor Trump zijn de media vijanden van het volk. De Wever lijkt er ongeveer ook zo over te denken. Hij deinst er niet voor terug om één bepaalde journalist, namelijk Bart Brinckman, openlijk tot vijand te verklaren en diens werkgever onder druk te zetten om hem te broodroven. Het zal de burgemeester van Antwerpen ook niet welgevallig zijn dat zowel De Standaard als de VRT zijn leugens en verdraaiingen over het zogenaamde Australische “immigratiemodel” hebben doorprikt en hebben aangetoond hoe dat “model” in werkelijkheid een afschrikwekkend voorbeeld is van onmenselijkheid en totale minachting voor de anders zo geprezen “waarden van de Verlichting.” Als de media de geliefkoosde boksbal van de politiek zijn is er maar één conclusie: dat ze deze keer althans doen wat van hen wordt verwacht.

October 3, 2018 at 9:27 pm 1 comment

NA ONS DE ZONDVLOED

Is alles om zeep of leven we in de beste der tijden? Je hoeft maar even op Facebook te grasduinen om die vraag in een of andere vorm herhaaldelijk te zien terugkomen. In ons tijdsgewricht lijkt het geweld alsmaar toe te nemen – toch is het aantal moorden en doden door oorlog en geweld de afgelopen eeuwen aleen maar afgenomen, schrijft Yuval Noah Harari in de bestseller Sapiens.  

Over de vraag of onze beschaving naar de knoppen gaat heeft ook de ethicus Gie van de Berghe zich gebogen. Op zijn blog “Serendib” schrijft hij onder andere: Uit een peiling van de Sociale Staat van Nederland in april dit jaar, bleek dat zelfzuchtigheid, asociaal gedrag, gebrek aan respect en onverdraagzaamheid meer zorgen baart dan ‘immigratie, zorg of veiligheid’. Er is meer: populistisch nationalisme is aan een opmars bezig, consumentisme is een bedreiging voor de democratie, rede en wetenschap worden in twijfel getrokken. Is er licht aan het eind van de tunnel? Op die vraag heeft ook van den Berghe geen antwoord. Toch kan zijn bijdrage die hieronder in een licht aangepaste versie wordt weergegeven aanleiding zijn tot reflexie en discussie. 

Johan Depoortere

Andere tijden, andere zeden?

Door Gie van den Berghe

Enkele weken geleden stond ik aan de schuiven aan een kassa. Achter mij een jongetje van een jaar of vier met zijn jonge ouders. De bengel schopte een paar keer hard tegen mijn schenen. Ik begreep hem wel: door mij moest hij iets langer wachten op het speelgoed dat voor hem klaar lag. Ma en pa vonden het best grappig. Tot ik het jongetje vriendelijk vroeg wat hij er zou van denken als ik tegen zijn benen schopte? De gulden leefregel (‘behandel anderen zoals je zelf behandeld wilt worden’) viel bij niet in goede aarde bij de ouders. Waar bemoeide ik me mee? Wie dacht ik wel te zijn? Gelukkig was ik, voor een en ander kon escaleren, aan de beurt om mijn ‘speelgoed’ te betalen: contactlijm.

Het gedrag van die bengel, da’s geen probleem; het gebrek aan opvoeding vanwege de ouders is dat wel. Maar heel wat belangrijker is dat deze egocentrische en tot het eigen gezin beperkte houding niet langer uitzonderlijk is in onze welvarende maatschappij. Steeds meer mensen, jong en oud, houden minder rekening met wie niet tot de eigen kring behoort. Wellevendheid lijkt in te krimpen tot ego en gezin, Thuis en Familie.

Een selfie maatschappij

Bijna alle autobestuurders rijden te snel, mensen stappen in en uit hun wagen zonder oog voor aankomend verkeer. Zappen en ‘appen’ achter het stuur, maar niet aangegeven dat je van richting gaat veranderen. Almaar meer mensen rijden door het rood licht, ook fietsers. Anderen de pas afsnijden, voordringen in de file: het is dagelijkse kost geworden. In autovrije straten wijken wandelaars niet meer uit voor fietsers en vice versa. Voetgangers lopen, het hoofd gebogen als voor een opperwezen, berichtjes uit te wisselen met andere afwezige mensen. Onachtzaam botsen ze tegen anderen op. Waarom die verdorie niet uitkijken? Zien ze dan niet dat zij online zijn?! Te veel wandelaars en fietsers gooien te veel afval in gracht en wei. Een deur openhouden voor wie vlak achter jou komt, het is een zeldzaamheid. Op overvolle bussen en trams staat vrijwel niemand nog zijn zitplaats af aan een bejaarde. Een vriendelijke groet tijdens een wandeling of bij het binnenkomen van een wachtzaal wordt zuinig beantwoord, iedereen zit verdiept in ‘sociale’ media. Vrijwel iedereen buigt het hoofd voor de alomtegenwoordige afgod. In naam van grenzeloze communicatie worden we steeds minder communicatief. Twitterende eilanden in een zee van zelfvervulling.

Technologie – van automatische deuren tot ‘slimme’ telefoons – maakt het mogelijk, maar niet noodzakelijk. Van groter belang is dat we met te velen zijn en dat de meesten onder ons zich aan mateloze consumptie kunnen overgeven.Te veel mensen, te veel wensen. Met iedereen rekening houden, altijd vriendelijk en attent zijn – het is niet meer doenbaar. Met de hoed in de hand kom je niet meer door het ganse land.

Attentheid en beleefdheid nemen te veel tijd in beslag, tijd die je toch al te kort komt door de jacht van het moderne leven. De kinderen moeten met de auto naar en van school gebracht, want met al die auto’s is het te gevaarlijk om ze te voet of met de fiets op pad te sturen. Shoppen, consumeren, hamburgeren, zeeën, pretparken, festivallen. De welvarende wereld lijkt wel een vaste foor, een circus met als clown een koning of president. Elke grootstad gaat prat op zijn eigen groot rad. Deze spektakelmaatschappij kost jaarlijks 1,3 miljoen verkeersdoden, waaronder een half miljoen voetgangers en ook nog eens vijftig miljoen gewonden. Verkeersongevallen zijn wereldwijd de belangrijkste niet aan ziekte gebonden doodsoorzaak.1

De eredienst van het IK wordt alleen en masse opgeheven. Bij brood en spelen, voetbal en oorlog. In de anonimiteit van de massa raken individualisme en egocentrisme gekwadrateerd tot ultranationalisme en tomeloze agressie.

Ik erger me aan mijn ergernissen. Ben ik te oud geworden, kan ik niet meer mee met ‘de tijd’? Ben ik aan het verrechtsen? Er is meer aan de hand. Het gaat niet langer om ‘de jeugd van tegenwoordig’, het ‘langharig tuig’ dat ik ooit was. Jong en oud, man en vrouw, alle lagen van de bevolking geven zich over aan zelfzucht. ‘Eerst onze mensen’, de slogan waarmee het Vlaams Belang dit jaar naar de lokale verkiezingen trekt, speelt in op een wijd verbreide tendens.

Uit een peiling van de Sociale Staat van Nederland in april dit jaar, bleek dat zelfzuchtigheid, asociaal gedrag, gebrek aan respect en onverdraagzaamheid mensen meer zorgen baart dan ‘immigratie, zorg of veiligheid’.2

Kortzichtig

Met hoe meer we zijn, hoe minder rekening we (kunnen) houden met anderen. De ‘anderen’ zijn ons te veel aan het worden. Je bent ze beter kwijt dan rijk. Gemeenschapsgevoel en solidariteit verdwijnen als sneeuw en gletsjers voor de opgewarmde Aarde. Migranten worden ‘illegalen’ genoemd, alsof het niet om mensen maar om daden gaat. Onverdraagzaamheid en racisme grijpen om zich heen, ondanks alle geblaat over het tegendeel. Schild & Vrienden, een Vlaamse jongerenbeweging die identiteit en familie in het vandaal voert, maar in geheime chatgroepen racisme, seksisme en naziverheerlijking predikt,3is slechts het topje van de ijsberg. Ze zetelden al in de Raad van Bestuur van de Universiteit Gent, in de Vlaamse Jeugdraad, hadden NVA en Open VLD geïnfiltreerd en al zestienduizend volgers op Facebook.

Het soort racisme en seksisme dat Schild & Vrienden verspreidde (stills uit de Panoreportage)

Identitaire (identiteitspolitieke) jongerenbewegingen – eigen cultuur, taal, westerse waarden, antimigratie – zijn in heel Europa in opmars.4Het internet is overbevolkt door zelfbenoemde trollen, antifeministen, verzetsbewegingen tegen politieke correctheid, rechtse subculturen die met alles de draak steken en vinden dat je zoveel mogelijk ‘te ver’ moet gaan.5De geest is in onze structureel racistisch en seksistisch maatschappij6weer uit de fles. Nationalistisch populisme waart als een spook over de wereld.7

Het aantal vluchtelingen was nog nooit zo groot: 68,5 miljoen mensen, waarvan meer dan de helft kinderen. Veertig miljoen zijn vluchteling in eigen land. Vijfentachtig percent van de rest wordt opgevangen in omliggende buurlanden, extreem armoedige naties die weinig of geen hulp krijgen. Fort Europa wil er triagecentra oprichten om echte vluchtelingen te scheiden van ‘illegale’ gelukszoekers. Selecties in concentratiekampen, waar kennen we dat van?

Zolang we de andere kant blijven opkijken, de derde wereld aan zijn lot overlaten en neokolonialistisch blijven exploiteren, zullen er steeds meer mensen onze kant op vluchten, zullen velen blijven verdrinken in de Middellandse zee, liefst zestienduizend sinds 2014.

De antimigratie en -migranten houding is niet alleen afkeurenswaardig, ze is ook kortzichtig. Het dringt blijkbaar tot weinigen door dat wij noorderlingen over enkele decennia, als het water ons aan de lippen staat, zelf zullen moeten uitwijken naar hoger gelegen gebieden en continenten. Bij één graad meer globale opwarming verdwijnt Europa onder de zeespiegel. Nog een graad erbij en het is gedaan met (zoog)dierlijk leven op Aarde. De oorzaak kennen we met zijn allen: luchtvervuiling, auto’s, vliegtuigen, elektriciteit. Mocht elke aardbewoner over één gloeilamp beschikken, dan kwam er nog eens 30% luchtvervuiling bij. Moeten wij noorderlingen de anderen dan ook op dit vlak blijven discrimineren?8Bedreigingen ‘zijn soms zo groot dat we er liever geen rekening mee houden’.9Of het boiling frog syndrome:een kikker in een schaal met water dat zo geleidelijk wordt opgewarmd dat het dier zijn lichaamstemperatuur kan aanpassen, tot het niet meer de kracht heeft om weg te springen en wordt gekookt.10

Voorbeeldfunctie

Ook in de politiek rukken narcisme, egocentrisme, racisme en ultranationalisme op. Schreeuwlelijke, demagogische presidenten en brullende dictators dienen wereldwijd als rolmodel. Ze loochenen wat ze net verzonnen hebben, liegen tegen de sterren op. Met Donald Trump als schoolvoorbeeld: geobsedeerd door macht, winnaars versus verliezers, ruig seksisme, racisme en het kleineren van al wie zwakker is.11De Washington Post berekende dat de man tot nog toe gemiddeld zes valse uitspraken per dag heeft gedaan.12Een groot deel van zijn kiezers vindt het allemaal geweldig. Zijn niet alle politiekers leugenaars? Hun president komt er tenminste eerlijk voor uit en staat garant voor vertier en wereldwijde opschudding.13

Luilekkerland

Vrijemarktdenken, neoliberalisme en consumentisme hebben een wereldorde en een persoonlijkheidsstructuur gecreëerd, de zogenaamde ‘neoliberale persoonlijkheid’, die een potentieel vernietigend effect heeft op samenleving en democratie.14

Welvaart werd overvloed en die ontaardde in overdaad. Het kan niet op. Alles wordt aan huis geleverd – op geluk na. Mensen geven jaarlijks miljarden uit aan huisdieren; gezelschapsdieren die eenzaamheid opheffen, altijd geaaid, afgeblaft of in de steek gelaten mogen worden. Geld voor voeding, speeltjes, opsmuk, scans, openhartoperaties, chemokuren, begrafenissen en crematies.15In het Wijnegem Shop Eat Enjoy (het vroegere Wijnegem Shopping center) kun je vanaf 15 september voor ‘slechts’ 150 euro gedurende drie uur bijgestaan worden door een persoonlijke shopping assistent. Een uit New York overgewaaid ideetje.16Volgens Christian Louboutin, de schoenmaker die bekendheid verwierf met superhoge hakken en rode zolen, ‘hebben we allemaal dingen nodig die we niet nodig hebben’.17Ook schoenmakers blijven niet bij hun leest.

Alles is te koop, iedereen consument. Ook onderwijs en studenten. In Vlaanderen wordt de overheidsfinanciering voor universiteiten berekend a rato van het aantal ingeschreven én geslaagde studenten. De gevolgen laten zich raden. Hogescholen en universiteiten snoepen elkaar studenten af met voordelen die geen uitstaans hebben met onderwijs. Er wordt  ‘een hele ervaring’ voorgespiegeld, geen voortreffelijke opleiding. Om marktaandeel en uitstraling te vergroten deinen de programma’s uit en worden colleges gegeven in krakkemikkig Engels.18Adolescenten worden in de watten gelegd in plaats van naar volwassenheid begeleid. De klant is koning. Het aantal studenten aan Nederlandse universiteiten is sinds 2000 met 68% toegenomen, maar de financiële middelen hielden geen gelijke tred.19Hoe zou het ook anders kunnen? Er zijn te veel studenten, professoren, slaagkansen en doctoraten. Velen horen niet thuis op een universiteit.

Er wordt beknibbeld op kwaliteit. Kritisch denken, ook over jezelf en eigen meningen, wordt meer af- dan aangeleerd. Scholen en universiteiten verlagen zichzelf tot diplomamolens. Het niveau van studenten, opleiding en leerkrachten daalt.20Toen ik vijftien jaar geleden als gastprofessor aan de Universiteit Gent een mastercursus begon te doceren, kreeg ik als enige richtlijn mee ‘Gie, het is geen buisvak’. Toen ik een paar jaar later een frauduleuze thesis nul op twintig moest geven, maar de studente achter mijn rug ‘haar’ werkstuk met een dertien beloond zag, werd mijn verbijstering als volgt beantwoord door mijn vakgroepvoorzitter (een logicus): “Weet je dan niet wiens dochter dat is! De dochter van de burgemeester van Geraardsbergen!” Koning, keizer, admiraal, bedriegen doen ze allemaal!

De Nederlandse minister van Onderwijs kondigde bij het begin van het nieuwe schooljaar aan dat de druk op de studenten moet verminderen. Er moeten meer eerstejaars door! Het valt nochtans best mee met die werkdruk, en de stress waarover studenten klagen wordt vooral veroorzaakt door niet-academische activiteiten, zoals bijbaantjes om ‘de gewenste levensstijl inclusief meerdere vakanties in stand te houden’.21Studenten lenen almaar meer geld om van meer luxe te genieten. In Nederland steeg de studieschuld vorig jaar van 1 naar 11,2 miljard euro.22

Zolang het nog kan

Nu zo goed als alles op televisie of on line te zien is, kopieer- en terugspoelbaar is, reizen velen naar de andere kant van de wereld om alles met eigen ogen te zien en vast te leggen op de niet langer gevoelige plaat of zelfverheerlijkende selfies. Alles wat je wil kan, met Neckermann.23

Reisagentschap De Blauwe Vogel prijst een onvergetelijk eindejaar aan met een luxe cruise naar en in Antarctica, vliegtuigreizen inbegrepen.24Zes dagen voordien had Avaaz een petitie opgestart om de bedreigde Antarctische wildernis te redden (in bepaalde gebieden overleven slechts twee op 18.000 pinguïnkuikens vanwege de overbevissing en door klimaatverandering veroorzaakte honger). Kun je dit zomaar blauwblauw laten?

Deelnemers aan internationale conferenties, ook die over het milieu, komen van over de hele wereld aangevlogen, terwijl die lezingen en discussies moeiteloos vanop afstand kunnen gebeuren. Nog los van het milieu, zou het vele geld dat hierop bespaard zou kunnen worden naar minderbedeelden kunnen gaan.

Bij de minste aanleiding nemen mensen een goedkope vlucht, ook als de bestemming makkelijk per trein te bereiken is. Vrijwel iedereen weet dat ze het milieu verder om zeep helpen en alleen maar goedkoop reizen op kosten van werknemers van de vliegtuigmaatschappij. In drukke toeristische oorden komt de plaatselijke bevolking in opstand. Ecotoerisme en astrotoerisme (naar donkere landen om helderder sterren te zien) zitten in de lift. ‘Je leeft maar één keer’ en ‘Zolang het nog kan’, krijg ik te horen. Alsof mensen van vroegere generaties dit konden, er geld en tijd voor hadden. Alsof je heen-en-terug van de derde naar de vierde wereld kunt vliegen. Alsof onze kleinkinderen en achterkleinkinderen nog de toerist zullen kunnen uithangen. We gebruiken alles op. Een hedonisme dat aan cynisme grenst.

Weegee,The Tourist,ca. 1940

Tegenkennis

De vrije markteconomie heeft niet alleen bedrijven maar ook mensen geprivatiseerd. Velen zijn hun eigen zelfingenomen, zelfrechtvaardigende, egocentrische autoriteit geworden. Subjectiviteit primeert op objectiviteit. Via het achterpoortje van vrije meningsuiting is het recht op vrijheid van meningsuiting omgeslagen in de overtuiging dat eenieders mening, over wat dan ook, even veel waard is als die van wie dan ook. Rede en wetenschap worden in vraag gesteld.Wat denken die wetenschappers wel?! Mensen op de maan? Klimaatopwarming? Jodenuitroeiing? AIDS? 9/11? Allemaal fabeltjes! Drink rauwe melk en laat je kinderen niet vaccineren! Volgens ‘anti-vaxxers’ doen inentingen veel meer kwaad dan goed. Mede hierdoor kreeg vorig jaar slechts 45% van de dertienjarige Nederlandse meisjes de HPV-prik, een inenting tegen baarmoederhalskanker.25De Italiaanse anti-establishment Vijfsterrenbeweging (Movimento 5 Stelle,) in 2009 opgericht door de komiek en blogger Beppe Grillo) verspreidt al jaren het gerucht dat vaccins autisme veroorzaken (een gerucht dat onder meer terugging op een artikel in The Lancet waarin dit verband werd gelegd, een artikel dat pas na twaalf jaar werd weerlegd en ingetrokken).26Het aantal gevallen van mazelen in Italië is in de voorbije jaren sterk toegenomen. Slechts 85% van de kinderen wordt gevaccineerd. Nu de Vijfsterrenbeweging in de regering zetelt heeft ze de door de vorige, linkse regering ingevoerde vaccinatiewet (10 vaccinaties voor wie school wil lopen) afgezwakt door het verplichte doktersattest te vervangen door een gewone verklaring van de ouders. In Italië beroepen anti-vaxxers zich op keuzevrijheid om privéscholen op te richten voor hun niet gevaccineerde kinderen. Een chemische bom.

Een demonstratie tegen verplichte vaccinatie in Rome, 2017 – Stefano Montesi/Corbis, Getty Images

Dit soort tegenkennis wordt als een lopend vuurtje verspreid via sociale media en het internet. Vierenveertig procent van de volwassen Noord-Amerikanen haalt zijn nieuws uit Facebook, nieuws op maat van de gebruiker. Tweeënzestig procent haalt zijn kennis op sociale media in het algemeen.27Het internet, die overvloed aan ongecontroleerde, door niemand geverifieerde kennis, is voor velen een snelkoppeling naar eruditie in schijn. Meningen en feiten worden door elkaar gehaald. En wie denkt evenveel te weten als de zo gewantrouwde experts, denkt al gauw dat hij/zij nooit fouten maakt en verdraagt nog minder erop gewezen te worden.28De wijsheid van de massa verdringt onderzoek en expertise. De waarheid verdrinkt in een oceaan van irrelevantie. Iedereen beroemd én De slimste mens.

Ook de gevestigde media onderhouden meer dan ze informeren. ‘We gaan live naar’, waarop een ooggetuige verschijnt die alleen vertellen kan dat hij het in Keulen heeft horen donderen. Recent kwam ook bij VTM protest tegen een berichtgeving die voorrang verleent aan ongevallen, branden en weerfenomenen op buitenlands en politiek nieuws.29Het is één grote infotainmentsoep. Mensen braaf, zoet en tevreden houden met spelletjes, prijzen en producten. Ze af en toe ook een beetje bang maken om ze meteen gerust te stellen: wat hebben we het hier goed!30

Toen op 5 september het VRT-Nieuws verkeerdelijk berichtte dat Adolf Hitler in Mein Kampf (1925-26) had aangekondigd dat hij de joden zou uitroeien, probeerde ik te voorkomen dat deze onwaarheid in volgende nieuwsuitzendingen werd herhaald. Aan de telefoon kreeg ik te horen dat de VRT niet telefonisch bereikbaar was en dat ik mocht inhaken. Op het contactformulier dat ik op de VRT website invulde, kreeg ik het automatisch antwoord dat men er naar streefde binnen de 45 dagen te reageren (18 dagen later had ik nog steeds geen antwoord ontvangen). Nieuws laat zich niet meer actualiseren of corrigeren.

Bonheur

Er is teveel van alles. We kampen met keuzestress: welke school, ziekteverzekering, auto, jurk, kostuum, uniform, pannenlap, hebbeding? ‘Ik voel de keuzestress al komen’, afficheert Orange bij een ongelimiteerd aanbod van smartphones voor wie een abonnement koopt (september 2018). In deze door de economie op sleeptouw genomen democratie kun je bijna niet meer ontkomen aan het bombardement van reclame, amusement en oppervlakkige weetjes. We hebben het niet meer in eigen hand. Apps moeten ons redden. Schermtijd van Apple bijvoorbeeld, dat toelaat het gebruik van je smartphone aan banden te leggen.

Volgens sommigen zijn we nog gelukkiger dan we denken.31‘Geluk’ en ‘gelukkig zijn’ worden evenwel niet duidelijk omschreven. ‘Blijer zijn’, meer gelijkheid qua gender en inkomen, de vrijheid zelf te mogen kiezen, je eigen leven mogen bepalen, zoiets, of dat alles samen. Hier kunnen al flink wat kanttekeningen bijgeplaatst worden. Luck is an attitude, dicteert de nieuwe slogan van Martini. Schijn bedriegt niet meer. Benevelde mensen zijn gelukkig zolang ze niet strontzat zijn, niet meer beseffen dat ze bestaan.

Ook Steven Pinker, hoogleraar cognitieve psychologie aan de universiteit van Harvard, vindt dat het met ons beter gaat dan we denken, en dat de zonnige kant van het leven moet primeren.32Always look on the bright side of life,zongen de in groep gekruisigde Monty Pythons al in The Life of Brian (1979), hun hilarische en geruchtmakende persiflage op het leven van Christus. Vrolijk navelstaren, niet somber koffiedik kijken.33

Volgens bovenvermeld artikel zou geluk ook toenemen met de welvaart. Over de derde of vierde wereld wordt evenwel met geen woord gerept. De enen baden in luxe, de anderen verzuipen in miserie. Frankrijk telde in 2016 8,8 miljoen armen, 14% van de bevolking. Mensen die het met minder dan 1026 euro per maand moesten stellen (60% van het gemiddeld inkomen van de bevolking, 1710 euro p/m). Zo’n vijf miljoen onder hen had per maand minder dan 855 euro.34

De kloof tussen arm en rijk wordt steeds dieper; niet breder, de neoliberale maatschappij heeft belastingbetalers en consumenten nodig. De economische ongelijkheid tussen rijk en arm is in de voorbije twintig jaar in heel wat landen toegenomen, zeker in de VS. Globalisering, technologie en liberalisering van de markt hebben hun beloften niet ingelost.35

Menselijk welbevinden en tevredenheid – om het begrip geluk even te omzeilen – houden verre van altijd gelijke tred met welvaart. Welzijn en geluksgevoel zijn relatief, plaats-, context- en tijdgebonden (une bonne heure). Zelfs al ben je relatief welvarend en leid je een comfortabel leventje, als je status daalt of je omgeving dreigt, zul je je minstens een beetje ellendig voelen.

In 1980 moest 44% van de wereldbevolking het met minder dan 2 dollar per dag stellen, nu is dat gedaald tot 10%. Maar het welzijn van mensen hangt vooral af van hun onmiddellijke omgeving. Wie zijn job verliest omdat een multinational nog een fabriek naar een derde wereldland exporteert, maalt er niet om dat de globale economie het goed doet, of dat meer dan een half miljard Chinezen niet langer straatarm zijn.

Het subjectieve welzijnsgevoel wordt niet alleen door de realiteit bepaald maar ook door je waarneming. Zolang we ons via televisie, reclame en sociale media vergapen aan rijkdom en rijken, appartementen van vijfhonderdduizend euro en meer (‘Huizenjagers’, Vier); zolang mensen blijven denken dat er te veel belastinggeld wordt vergooid aan plantrekkers en vreemdelingen, zullen frustratie en ongenoegen toenemen.

Waarde en sociale status worden al te vaak afgemeten aan die van anderen. Status verklaart ook niet alles. Het bon mot ‘slagen volstaat niet, anderen moeten mislukken’, is geen compleet verzinsel. Plotse financiële welvaart van iemand in je directe sociale omgeving tast niet zelden het eigen welbevinden aan.

In deze te welvarende wereld wordt vrijheid veeleer economisch dan politiek bepaald. Zwakken boeten voor economisch sterken. Veel huurders moeten meer dan de helft van hun loon afstaan aan wie per definitie al meer bezit. In Vlaanderen worden gemiddeld dertig huurders per dag uit hun huis gezet (VRT Nieuws,12.9.2018). In studentensteden kamperen bedelaars bij geldautomaten waar jong kapitaalkrachtig volk geld binnenrijft. In derdewereldlanden zoeken arme mensen op de afvalhopen van de welvaart naar iets bruikbaars.

 Foto gemaakt door James Barnett op afvalhopen in Nicaragua36

Neoliberalisme schept ongelijkheid en onzekerheid. Hoe groter de ongelijkheid, hoe meer stress, zorgen, politieke polarisatie en hoe minder sociale verbondenheid.37

Hoe vrij zijn wij verslaafde consumenten, vastgeketend aan bankleningen voor studies, auto’s en huizen; in een wereld-op-slot omdat anderen onze overvloed begeren? ‘Geen buit, geen dief.’

De meesten onder ons hebben te veel te verliezen om nog kritisch en opstandig te zijn. Maar laat ik alsjeblieft fout zijn en zo snel mogelijk ongelijk te krijgen!

1Maarten Lambrechts – ‘Verkeer als doodsoorzaak in 9 infografieken’, MO*, 7 juni 2018 https://www.mo.be/analyse/doodsoorzaak-verkeer

2Claudia Kammer – ‘SCP: leefniveau stijgt maar sociale kloof blijft groot’, NRC Handelsblad,10.9.2018https://www.nrc.nl/nieuws/2018/09/10/scp-leefniveau-stijgt-maar-sociale-kloof-blijft-groot-a1616006

4‘Radicaal rechtse voorhoede’,Tegenlicht VPRO,16.8.2018; De Standaard,7.9

5Zie daarover ‘Rechtsaf naar Kekistan’, Tegenlicht, VPRO,23.8.2018 & Angela Nagle – Kill all Normies. Online culture wars from 4Chan and Tumblr to Trump and the Alt-right, 2017

6Nadia Fadil, KUL-hoofddocent etnisch-culturele minderheden, in Samira Bendadi – ‘Dekolonisatie is een kwestie van herverdeling – én respect’, MO*, 7.9.2018https://www.mo.be/interview/deze-samenleving-structureel-racistisch?utm_campaign=emo&utm_medium=newsletter&utm_source=email

7Timothy Garton Ash – Jesus Rex Poloniae, New York Review of Books,august 16, 2018 –https://www.nybooks.com/articles/2018/08/16/jesus-rex-poloniae/

8Nathaniel Rich – ‘Losing Earth: The Decade We Almost Stopped Climate Change, The New York Times Magazine,1.8.2018https://www.nytimes.com/interactive/2018/08/01/magazine/climate-change-losing-earth.html?hp&action=click&pgtype=Homepage&clickSource=image&module=photo-spot-region&region=top-news&WT.nav=top-news). Zie ook het fotoproject van Kadir van Lohuizen – Where will we go? Rising sea levels,2016 http://noorimages.com/project/rising-sea-levels/

9Tim Flannery – ‘The Big Melt’,NY Review of Books,16.8.2018, p. 60

11Samir Gandesha – ‘The Neo-Liberal Peronality: Charting the rise of Donald Trump’,Institute for the Humanities, Contours Journal,Spring 2017 –http://www.sfu.ca/humanities-institute/contours/issue8/psycho-trump/4.htmlThijs Lijster – ‘De stront van de baas eten’, De Groene Amsterdammer,5 september 2018 https://www.groene.nl/artikel/de-stront-van-de-baas-eten?utm_source=De+Groene+Amsterdammer&utm_campaign=2f8b682713-Wekelijks-2018-09-05&utm_medium=email&utm_term=0_853cea572a-2f8b682713-69885825

12Michiko Kakutani – The Death of Truth,London, William/Collins, 2018, p. 13

13ibid, 82

14Samir Gandesha – From the ‘Authoritarian’ to the ‘Neo-Liberal’ Personality, draft, ttp://www.academia.edu/22774493/From_the_Authoritarian_to_the_Neo-Liberal_Personality

15Daphne van Paassen – Een wandelstok voor Bello, De Groene Amsterdammer, 18 juli 2018 https://www.groene.nl/artikel/een-wandelstok-voor-bello

17NRC Handelsblad, 28 augustus 2018

19NRC Handelsblad,31 augustus 2018

20VRT Nieuws,1.9.2018

22NRC Handelsblad,1 september 2018

24achterop Knack, 22.8.2018

25Frederiek Weeda – ‘Je weet niet of de rest gevaccineerd is’, NRC Handelsblad,25 juni 2018 https://www.nrc.nl/nieuws/2018/06/25/je-weet-het-niet-of-de-anderen-op-de-creche-gevaccineerd-zijn- a1607855?utm_source=SIM&utm_medium=email&utm_campaign=5om5&utm_content=&utm_term=20180626

26Jason Horowitz– ‘Italy Eases Vaccine Law Just as Children Return to School’, The New York Times, 22.9.2018https://www.nytimes.com/2018/09/20/world/europe/italy-vaccines-five-star-movement.html;Laura Eggertson – ‘Lancet retracts 12-year-old article linking autism to MMR vaccines’, CMAJ.JAMC,march 2010 – https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2831678/.

27Robert Darnton – ‘The Greatest Show on Earth’, New York Review of Books,28.6.2018 http://www.nybooks.com/articles/2018/06/28/fantasyland-bunk-greatest-show-on-earth/#fnr-2

28Tom Nichols – The death of expertise. The campaign against established knowledge and why it matters,New York, Oxford University Press, 2017 – p 70-109

29De Standaard, 6.9.2018

30Nichols, 139

31Hidde Boersma – ‘Modernisering is de weg naar een beter leven’, De Groene Amsterdammer,15 augustus 2018https://www.groene.nl/artikel/modernisering-is-de-weg-naar-een-beter-leven

33Christiaan Weijts– ‘Leden van de Staten-Generaal: we zien wel’, NRC-Handelsblad,17.9.2018

34‘En 2016, la France comptait près de neuf millions de pauvres’, Le Monde,11.9.2018https://www.lemonde.fr/societe/article/2018/09/11/en-2016-la-france-comptait-pres-de-neuf-millions-de-pauvres_5353647_3224.html. In Vlaanderen wordt 13,8% van de kinderen in armoe geboren; een verdubbeling in tien jaar tijd (‘Arm Vlaanderen’, Pano, 12.9.2018https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2018/09/12/pano-arm-vlaanderen-5-jaar-later/; zie ook suggesties voor verbetering vanwege Netwerk tegen Armoede; https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2018/09/13/opinie-netwerk-armoede-na-pano/

35Joseph E. Stiglitz – ‘Meet the ‘Change Agents’ Who Are Enabling Inequality’, The New York Times,20.8.2018 –https://www.nytimes.com/2018/08/20/books/review/winners-take-all-anand-giridharadas.html?emc=edit_bk_20180824&nl=book-review&nlid=7317642320180824&te=1&login=smartlock&auth=login-smartlock

Zie ook de sarcastische alternatieve troonrede van Christiaan Weijts – ‘Leden van de Staten-Generaal: we zien wel’, NRC-Handelsblad,17.9.2018https://www.nrc.nl/nieuws/2018/09/17/leden-van-de-staten-generaal-we-zien-wel-a1616808?utm_source=SIM&utm_medium=email&utm_campaign=Vandaag&utm_content=&utm_term=20180922

36Katy Steele – ‘James Barnett, a man who gave up everything he owned to live on the streets and love the poor’,Reporting for the public good,https://publicgoodreporting.wordpress.com/2012/04/23/james-barnett-a-man-who-gave-up-everything-he-owned-to-live-on-the-streets-and-love-the-poor/

Zie ook het fotoproject van Kadir van Lohuizen – Wasteland,2017 http://noorimages.com/project/wasteland/

37Jonathan Rauch – ‘Why Prosperity Has Increased but Happiness Has Not’, New York Times,21.8.2018https://www.nytimes.com/2018/08/21/opinion/happiness-inequality-prosperity-.html?emc=edit_ty_20180823&nl=opinion-today&nlid=7317642320180823&te=1

September 26, 2018 at 10:46 am 1 comment

MET EEN MUILKORF EN AAN DE LEIBAND

In De Standaard reageert Walter Zinzen op de dubieuze beslissing van de VRT, Knack en Sudpresse om in het kielzog van Filip Dewinter Syrië te bezoeken en dictator Assad te interviewen. Het interview zelf en de manier waarop het tot stand kwam voldoet niet aan de toetssteen van onafhankelijke journalistiek vindt Zinzen. In het journaal van 8 februari deed de VRT-nieuwsdienst er nog een schep bovenop met een reportage waarin Dewinter de hoofdrol speelde en nauwelijks gehinderd door tegenspraak of kritiek zijn “visie” ten beste kon geven.

Wat volgt is het opiniestuk van Zinzen uit De Standaard van 9 februari.

Johan Depoortere

300

WALTER ZINZEN

Moet een journalist eropuit zijn gepatenteerde moordenaars en criminelen te interviewen? Ja, dat moet, zullen heel wat journalisten antwoorden. Rudi Vranckx liet zich dinsdag in Terzake ontvallen dat hij graag Osama bin Laden had geïnterviewd. Zelf heb ik jarenlang jacht gemaakt op een ‘exclusief’ interview met Mobutu, dictator en massamoordenaar in het toenmalige Zaïre. Nobody is perfect. Want ik had het mis. Criminele politieke leiders interviewen is zinloos. Hun antwoorden zijn perfect voorspelbaar: ze ontkennen hun misdaden glashard, zeggen dat het hun tegenstanders zijn die zich aan misdaden schuldig maken en dat ze de steun van de bevolking hebben, ook al is overduidelijk dat zulks niet het geval is. Dat was met het interview dat drie Belgische journalisten ‘mochten’ hebben met de Syrische president Bashar al-Assad niet anders (DS 8 februari) . De nieuwswaarde was nul.

Oud en recent nieuws

Ja, zowel VRT-interviewer Jens Franssen als Rudi Vranckx had ontdekt dat Assad een ‘kille en wreedaardige’ man was. Alsof we dat al niet lang hemelsbreed wisten. Jens Franssen klopte zich evenwel op de borst: zijn manier van ondervragen had Assad uitspraken ontlokt die hij nog nooit eerder had gedaan. Zou het werkelijk? Hoe narcistisch kun je zijn? Dictators ondervragen kan maar op twee manieren: ofwel stel je brave vragen en dan lukt het, ofwel vraag je door en wordt het interview afgeblazen nog voor het goed en wel begonnen is. Franssen en zijn twee collega’s kozen voor de zachte aanpak. Ze waren beter thuisgebleven.

Hoofdredacteur tv-nieuws Inge Vrancken beweerde, volkomen terecht, dat het de plicht is van de publieke omroep om de ‘twee kanten’ te laten zien. Maar het interview met Assad toonde helemaal geen andere kant. Het woord ‘foltering’, bijvoorbeeld, viel niet één keer. Echter: ere wie ere toekomt. De ‘omkadering’ van het interview was perfect, alvast in Terzake en De Afspraak, veel minder op de radio. De misdaden van Assad werden er breed uitgemeten door goed geïnformeerde studiogasten. Maar was er echt een nep-interview met Assad nodig om die informatie door te geven? Was het rapport van Amnesty International over de gruwel in de Saydnaya-gevangenis niet meer dan voldoende als aanleiding? (DS 7 februari)

471143620

Jens Franssen (VRT) in gesprek met Basjar Al Assad

Dewinter is, pro memorie, de belichaming van een voor racisme veroordeelde partij. Hij laat geen enkele gelegenheid voorbijgaan om te bewijzen dat die veroordeling gerechtvaardigd was. Nog veel erger in dit geval is dat hij in Syrië een misdadige rol speelt: platte broodjes bakken met een terrorist. Op de puinhopen van Aleppo bestaat hij het te beweren dat Assad een baken is in de strijd voor democratie en stabiliteit in het Midden-Oosten. Dat het Assad zelf is die de stad heeft vernield, zul je uit de mond van Dewinter niet vernemen.

Foute bemiddelaar

287876101

Vlaams-Belangkopstuk Dewinter in Aleppo

Als ik me niet vergis bestaan er in ons land instituties, die de sociale media afspeuren op zoek naar mededelingen die haat verspreiden en geweld verheerlijken. Er staat, voor zover ik weet, nergens geschreven dat die boodschappen uitsluitend van islamisten afkomstig moeten zijn. Het is zonder meer duidelijk: Dewinter is een geradicaliseerde Syriëganger die een terroristische organisatie, in casu het Assad-regime, ondersteunt en er ongegeneerd propaganda voor voert, tot en met journalisten verleiden om er de hoofdverantwoordelijke van te interviewen. Het zou de VRT, Knack en Sudpresse gesierd hebben als ze dit manoeuvre hadden afgewezen. Dat ze dit niet gedaan hebben, mag en moet ze kwalijk worden genomen.

Opdracht voor De Roover

Tegen Dewinter zelf dient onverwijld een gerechtelijk onderzoek te worden opgestart. Vervolgens moet de Kamer zijn politieke onschendbaarheid opheffen. Het zou mooi zijn als Peter De Roover (N-VA), die vrije meningsuiting van terrorisme-sympathisanten toch al wil beperken, daartoe het initiatief zou nemen.

 

 

February 9, 2017 at 5:48 pm 4 comments

KAN KUNST DE WERELD REDDEN ?

Kollwitz in VLADSLO

Opgedragen aan Zijne Excellentie de Heer Minister van Oorlog Pieter De Crem

door Walter Zinzen in Berlijn

 

Käthe Kollwitz , wie in Vlaanderen kent haar ? Wellicht, behalve de kunstkenners, een paar bezoekers van soldatenkerkhoven in de Westhoek en dan met name dat van Vladslo.

Daar staat een indrukwekkend beeld van treurende ouders. Ouders die hun zoon verloren hebben in de Groote Oorlog. Die ouders hebben een naam : Käthe en Karl Kollwitz. Hun zoon Peter ligt in Vladslo begraven. Hij was 17 (kindsoldaten zijn geen Afrikaans monopolie) toen hij sneuvelde in Esen bij Diksmuide . Het beeld, of beter beide beelden, zijn gemaakt door Käthe. Zij en haar man waren Berlijners. Hij arts, zij kunstenares, beiden zeer sociaal geëngageerd in de verpauperde wijken van  Berlijn eind 19°, begin 20° eeuw.

De dood van haar zoon heeft Käthe diepgaand beïnvloed. In haar kunst, maar ook in haar opvattingen. In 1924 maakte ze een lithografie met een voor die jaren zeer on-Duitse boodschap : ‘Nie wieder Krieg ‘, nooit meer oorlog. Haar oproep vond geen gehoor. Integendeel. Onder het nazi-bewind  mocht haar werk niet meer tentoongesteld worden.  In 1942 sneuvelde haar kleinzoon, ook een Peter, aan het Oostfront. Haar kunst had de wereld niet gered , noch haar behoed voor nieuw verdriet.
Toch zegt de stichter van het Käthe-Kollwitz-museum in Berlijn , Hans Pels-Leuden , dat ze “zonder twijfel één van de meest invloedrijke vrouwen van de jongste eeuwen” is geweest. “Haar taal, zo voegt hij er nog aan toe , verstaan alle mensen”. Wie het museum bezoekt geeft hem gelijk. De smart die het ouderpaar in Vladslo  uitstraalt is hier honderdvoudig aanwezig. Haar persoonlijke smart , maar ook die van alle ouders die hun kinderen zien vertrekken naar het front of niet in staat zijn ze fatsoenlijk te voeden.

Haar werken onbewogen voorbijgaan is onmogelijk. Zelden grijpt kunst zo naar de keel. Käthe Kollwitz  is in 1945 gestorven en heeft dus het nieuwe Duitsland niet meer gezien. Ze wordt er ge- en vereerd met musea, beeldhouwwerken in openbare ruimtes, naar haar vernoemde straten en pleinen . Wat haar wellicht in haar eeuwige verblijfplaats nog meer plezier zal doen is dat haar pacifistische boodschap nu wél gehoord wordt.

Gerhard Schröder heeft ooit de verkiezingen gewonnen omdat hij geweigerd had met de Amerikanen ten oorlog te trekken in Irak. De conservatieve regering van kanselier Merkel weigert medewerking te verlenen aan de oorlog in Libië. Naar ex-Joegoslavië en Afghanistan werden niet dan met grote tegenzin en onder druk van de Westerse bondgenoten wél Duitse soldaten gestuurd . Maar het gevoel dat zulks eigenlijk niet hoort is nooit verdwenen.

Wat zou, zo vroeg ik me af toen ik in het museum rond dwaalde ,  Käthe Kollwitz gedacht hebben van al die oorlogen , die ons in de 21° eeuw bezig houden en zo grondig lijken te verschillen van de twee wereldoorlogen? Zou ze gevonden hebben dat de burgerbevolking in Libië met raketten beschermd moet worden, dat in Afghanistan geweld het enige antwoord is op terreur, dat Irak naar de democratie gebombardeerd moest worden? Of zou ze haar leuze uit 1924 trouw zijn gebleven en het woordje ‘nie’ (nooit) nog eens extra hebben onderstreept?  Zou ze niet gewezen hebben op het leed van de honderdduizenden echtgenotes en moeders die hun eigen Peter betreuren ? Zou ze de woorden van Willem Vermandere dat iedere dode  ‘altijd iemands vader, altijd iemands kind’ is niet zijn bijgetreden ?

‘Nooit meer oorlog’ staat ook, in 4 talen, op de IJzertoren, niet zo ver van Vladslo vandaan. Zelden is een hartenkreet zo verraden door de zgn. erfgenamen van de Vlaamse Frontsoldaten als deze. Duizenden jonge mannen, die tijdens het interbellum de oproepen voor anti-militarisme en pacifisme hartstochtelijk hadden toegejuicht, konden in 1940 niet snel genoeg een Duits uniform aantrekken om aan het Oostfront het goddeloze communisme te gaan bevechten. Hun dienstweigering gold alleen het Belgisch leger.  De voorlopers van het Vlaams Blok verdedigden op de IJzerbedevaarten  de oorlog in Vietnam. Tegelijk verheerlijkten ze de weldaden van het moorddadige apartheidsregime in Zuid-Afrika. Dat alles met het ‘Nie wieder Krieg’ op de achtergrond.

In 2011 heeft het Belgisch parlement vrijwel unaniem ( met steun dus van zowel Vlaams Belang als N-VA , straks weer aanwezig aan het IJzermonument) deelname aan de NAVO-oorlog in Libië goedgekeurd. Ondertussen horen we dat het Zijne Excellentie de Minister van Oorlog behaagd heeft het aantal Belgische manschappen in Afghanistan te halveren. Maar onze medewerking stopzetten : ho, maar , daar is geen sprake van. De heer Minister  is daarentegen trots op wat door onze jongens is verwezenlijkt. Maar nooit horen we hem over de slachtoffers , de mannen, de vrouwen, de kinderen die om het leven zijn gekomen in operaties die van Afghanistan een paradijs op aarde moeten maken.

Misschien moet Zijne Excellentie maar eens binnenspringen in het Käthe-Kollwitz-museum. Daar hangen , staan of liggen ze, de oorlogsslachtoffers . Nee, niet de doden. Hun nabestaanden. Wellicht kan kunst iets wat de politiek niet vermag : Pieter De Crem ervan overtuigen dat het de hoogste tijd is om aan het ‘Nie wieder Krieg ‘ –tijdperk te beginnen. En tegelijk die boodschap over te brengen aan zijn geliefde opdrachtgevers in Washington. (wz)

 

Käthe-Kollwitz-Museum – Fasanenstrasse 24 – 10719 Berlin. Dagelijks open van 11 tot 18 u.

 

 

June 28, 2011 at 7:13 am 3 comments

WAAROM EEN SPLITSING VAN BELGIË NIET GOED ZOU ZIJN.

De discussie over de toekomst van ons land kan gebaat zijn met volgende bijdrage die de nationalistische slogans doorprikt. De (licht ingekorte) tekst is van Rob Van Vlierden, maatschappelijk werker en voormalig provinciaal secretaris van 11.11.11. Hij is politiek actief in de PVDA en de Derde-Wereldbeweging en dorpsdichter van Overpelt. De langere versie van het artikel vind je op de facebookpagina van Rob Van Vlierden.
jd


Bart De Wever en de N-VA hebben veel succes met hun verhaal dat Vlaanderen alleen het veel beter zou doen. Die Walen hebben een totaal andere politieke cultuur en hun inmenging blokkeert en verlamt een goed bestuur van Vlaanderen. Dat klinkt goed maar klopt het ook ?

Goed Bestuur

Het Oosterweeldossier is een strikt Vlaamse kwestie. Geen enkele Waalse partij heeft zich ooit met dat dossier bemoeid. Maar toch sleept dat verhaal nu al 15 jaar aan en heeft de BAM al vele miljoenen euro’s verkwist aan studies en reclame voor de Lange Wapper, een brug die er, gelukkig, niet zal komen. (Intussen is er gekozen voor een andere slechte oplossing maar ook daar hebben de Walen niks mee te maken).

Twee jaar geleden werd in Vlaanderen met veel tamtam de jobkorting ingevoerd: de Vlaamse werknemers zouden elk jaar een financieel cadeau gaan krijgen omdat wij het zoveel beter doen dan de Walen. Na twee jaar werd de jobkorting al afgevoerd: de Vlaamse overheid had zich een klein beetje misrekend: de jobkorting kostte vele miljoenen meer dan was ingeschat. Goed bestuur ?

Nu pakken de nationalisten vooral uit met een verhoging van de kinderbijslagen als we splitsen. Kinderen worden in dit dossier niet seksueel maar wel financieel misbruikt. Of heeft een kind in Wallonië minder rechten dan een Vlaams kind ? De truuk van de N-VA daarbij is dat ze niet wil dat de bevoegdheid over kinderbijslagen gaat naar de gemeenschappen maar naar de gewesten. Op die manier verplicht men de Brusselaars om te kiezen voor de Vlaamse of de Waalse kinderbijslag. Zo hoopt de N-VA een deel van de Franstalige meerderheid in Brussel om te kopen.
Ingeval van een splitsing van de kinderbijslagen is het inzake ‘goed bestuur’ lachen geblazen. Voor de vuist weg een paar problemen die zullen oprijzen: hangt de kinderbijslag af van de woonplaats van de vader of de moeder als die ingeval van een scheiding in een verschillend gewest wonen? Wat met moeders of vaders die in Wallonië werken of Walen die in Vlaanderen werken? Wat bij nieuw samengestelde gezinnen die uit verschillende gewesten komen? Wat als ze naar een ander gewest verhuizen, of van job in een ander gewest veranderen? Wat doe je met de Brusselaars die eerst voor de Vlaamse kinderbijslag kiezen en vervolgens, om wat voor reden dan ook, willen omschakelen en vice versa?
En vooral : hoeveel jaar zal de Vlaamse kinderbijslag hoger zijn als ook de rest van het liberale programma wordt uitgevoerd waardoor de overheid over veel minder geld zal beschikken ?

Cui Bono?

Een splitsing van Belgie zou alleen voor de werkgevers beter bestuur betekenen. Voor de werknemers in Vlaanderen én Wallonië zou het een zware inlevering betekenen en voor de zwaksten, gehandicapten, bejaarden, chronisch zieken, …zou het een regelrechte ramp zijn.
Enkele gevolgen:

Het loonbeleid in België (en andere Europese landen) wordt bepaald door de concurrentiepositie. Dwz: de lonen in België mogen niet sneller stijgen dan de lonen in de ons omliggende landen. In Wallonië liggen de lonen gemiddeld 8 % lager dan in Vlaanderen. In geval van een splitsing zullen de Vlaamse lonen ook getoetst worden aan het nieuwe buurland. (Voka, de werkgeversorganisatie die het socio-economisch programma van de N-VA schrijft, eist voor volgend jaar al dat er geen loonstijgingen en zelfs geen indexaanpassingen worden toegepast. We sparen veel dus zijn loonstijgingen volgens Voka niet nodig. “Voka is mijn baas” liet Bart De Wever zich een paar weken geleden ontglippen.)

Dertig procent van de Belgische bedrijven hebben vestigingen in meerdere gewesten. Die bedrijven zijn samen goed voor 25 % van alle jobs, (600.000) . Ingeval van een splitsing zullen ze moeten kiezen waar hun hoofdzetel is. Al die bedrijven zullen hun hele personeelsbeleid moeten gaan splitsen vermits de gewesten ieder hun eigen regeltjes gaan opleggen. Er zal een fiscale en sociale opbodpolitiek ontstaan tussen Vlaanderen en Wallonië om die bedrijven en verse investeringen aan te trekken. Dat zal ten koste van de rechten van de werknemers zijn: lagere fiscale lasten, minder loonlasten, meer flexibiliteit, meer interim-arbeid, vlotte en goedkopere ontslagregeling . Dat is een goede zaak voor de aandeelhouders maar uiteraard een slechte zaak voor de werknemers én voor de gemeenschap: minder inkomsten voor de overheid betekent minder geld voor onderwijs, bejaardenzorg, enzovoort. Een voorsmaakje van wat ons te wachten staat maken we nu al mee met de splitsing van de belasting op het gokken. Wallonië heeft het tarief verlaagd van 15 naar 11 procent. Gevolg: de bedrijven die het lucratieve internetgokken organiseren, verhuizen naar Wallonië. Vlaanderen heeft de keuze: niks doen en minder fiscale inkomsten van casino’s incasseren of de belastingsaanslag verlagen en…minder inkomsten incasseren.

Wat met Brussel?

Het allergrootste knelpunt en dè achillespees in het nationalistische verhaal, zowel aan Waalse als aan Vlaamse zijde, is Brussel. Zowel Vlaanderen als Wallonië zijn economisch heel sterk met Brussel verweven en hebben Brussel als economische en politieke springplank nodig. Vlaams en Waals Brabant zijn de twee rijkste regio’s van het land dankzij hun verwevenheid met Brussel. Ingeval van een splitsing kan Vlaanderen in geen enkel geval Brussel opeisen want slechts 7% van de Brusselaars is Vlaamstalig (en uit enquêtes blijkt dat een meerderheid van die Vlaamse Brusselaars niet bij een onafhankelijk Vlaanderen wil). Europa zal nooit aanvaarden dat Vlaanderen Brussel zou inlijven. ( Er zijn al een aantal geschillen geweest in het Brussels gewest waarbij de Franstalige gemeenschap een beroep deed op Europa en telkens werden ze in het gelijk gesteld). Brussel zal dus ofwel bij Wallonië aansluiten ofwel, minder waarschijnlijk, een autonome stadstaat worden.

Het grootste probleem van Brussel is dat 60% van de beschikbare jobs worden ingenomen door (hoger opgeleide) Walen en Vlamingen die er niet wonen. Gevolg: Brussel zit met heel veel werklozen en leefloontrekkers maar moet als stad wel instaan voor al die inwoners die niet aan de bak komen én voor de infrastructuur van zowat 230.000 Vlaamse en 130.000 Waalse pendelaars die er elke dag komen werken. Stel nu dat het tot een splitsing komt. Dan zal Brussel eventueel een autonoom statuut krijgen. In dat geval zullen de meer dan 200.000 Vlaamse pendelaars en de meer dan 100.000 Waalse pendelaars, zoals de Europese regelgeving voorziet, belastingen op hun loon aan het autonome Brussel betalen (alleen de gemeentebelasting zal nog door Vlaanderen en Wallonië geïnd kunnen worden) Dat is een zware financiële aderlating voor Vlaanderen en Wallonië. Brussel zal dan wel over de financiële middelen beschikken voor een goed bestuur. Als Brussel autonoom is, kan het ook maatregelen nemen om het ‘eigen volk’ op de arbeidsmarkt te bevoordelen: het aantal pendelaars zal allicht geleidelijk gaan dalen. Het andere mogelijke scenario is dat Brussel en Wallonië samen een onafhankelijk land worden dat dan de belastingen van de ruim 200.000 Vlaamse pendelaars kan incasseren én de hoofdstad van Europa in huis heeft.

Bart De Wever zegt dat Brussel via een chirurgische ingreep zoals een Siamese tweeling, gescheiden moet worden maar zoiets is complete waanzin. In afwachting van die onmogelijke scheiding stelt De Wever voor dat de twee gemeenschappen in overleg Brussel moeten gaan beheren. Maar het lukt nu al niet dus hoe zouden Wallonië en Vlaanderen als aparte staten dan wel samen Brussel kunnen beheren ? Als Bart De Wever vindt dat de Walen zich niet moeten moeien met Vlaamse aangelegenheden dan moet hij consequent zijn en ook accepteren dat de Brusselaars niet zullen aanvaarden dat Vlaams nationalisten hun stad besturen.

Het Brussels gewest omvat 19 gemeenten en het is een tweetalig gewest. Voor de Vlaams nationalisten is Brussel een Vlaamse stad maar de realiteit is dat in Brussel zelf slechts 7 % Nederlands spreekt. Daarnaast spreekt 8,6% van de Brusselse gezinnen Nederlands en Frans, 56% spreekt uitsluitend Frans, 11 % spreekt Frans en een andere taal en 16 % spreekt een andere taal. 83 procent van de Brusselaars vinden die taalrijkdom waardevol en slechts 17 procent vindt het samenleven van mensen met een verschillende taal een probleem aldus een onderzoek van socioloog Rudi Janssens. Ook bekende ‘Vlaamse’ Brusselaars zijn fel gekant tegen het N-VA dat Brussel met een chirurgisch mes wil scheiden. Om een Brusselaar te citeren, Marc Didden: “Voor mij, die sedert 61 jaar in het centrum van Brussel woon, valt de identiteit van een mens niet samen met de taal die hij spreekt. Ik heb meer te maken met de Pakistaanse nachtwinkelier om de hoek dan met een veeboer uit de Westhoek. Ik wil vooral niet dat een taal mensen verdeelt.”
Maar niet alleen Brussel stelt een groot taalprobleem voor de N-VA. Bij de 19 Brusselse gemeenten komen nog 6 “faciliteitengemeenten”. In die gemeenten was er vroeger een Franstalige minderheid die een aantal rechten kreeg. Maar nu zijn in die ‘Vlaamse’ gemeenten de Franstaligen in de meerderheid. En ook in de 19 zelf neemt het aantal Franstaligen almaar toe. Volgens een onderzoek van Kind en Gezin wordt in 8 Brusselse gemeenten nog in minder dan de helft van de gezinnen met jonge kinderen Nederlands gesproken. Hoe gaat de N-VA deze Franstalige meerderheid inlijven ? Hoe kan je deze meertalige gemeenschap die socio-economisch een entiteit is scheiden ? Er zijn in Brussel nu al allerlei overlegorganen opgericht om de regeltjes die elke gemeenschap uitdoktert weer wat op elkaar af te stemmen. Er is zelfs een ‘gemeenschappelijke gemeenschapscommissie’ ! Nergens in de wereld is er een stad waar de inwoners op basis van een taal een verschillend regime inzake kinderbijslag, belastingsaanslag, loon,… hebben. De N-VA heeft totaal geen plan hoe ze dat voor elkaar zouden kunnen krijgen want het is een onmogelijke klus. Dus moeten ze proberen de Brusselaars om te kopen in de hoop Brussel te kunnen inlijven. Daar zal echter veel meer voor nodig zijn dan wat extra kinderbijslag.

De kat en haar jongen

België heeft nu dankzij het taalextremisme in Vlaanderen en Wallonië: 50 ministers en staatsecretarissen, 534 volksvertegenwoordigers en senatoren. We hebben de kabinetten en administratie die voor alle ministeries op nationaal vlak bestonden nog eens extra opgericht op Vlaams, Waals, Brussels en Duits niveau. In Japan kwamen ooit vijf verschillende economische missies tegelijk aan om België en een of ander gewest te promoten. België heeft in zowat alle landen een ambassade. Wallonië en Vlaanderen doen hun best om overal ook nog eens een Vlaams of Waals huis neer te poten. (Het Vlaams Huis in New York heeft al een fiks corruptieschandaal gehad: goed bestuur ?) In Brussel heb je op twee kilometer afstand verschillende geluidsnormen voor nachtvluchten; de chauffeurs van De Lijn kunnen in Brussel de stoplichten niet op groen laten springen omdat ze zijn uitgerust met een ander systeem dan de Brusselse MIVB. Als we het verkeersbeleid ook gaan splitsen dan zal je op de autoweg Luik- Brussel vijf keer met een andere wegcode te maken hebben want om de vijf kilometer rijd je dan in een ander gewest.

Een andere cultuur

Door de electorale opsplitsing van het land zijn Vlaanderen en Wallonië inderdaad steeds meer van elkaar vervreemd. Eric Corijn, een Brusselse professor sociologie, zegt daar interessante zaken over:
“Er zijn wel degelijk “twee democratieën”, twee publieke opinies en dat komt door de media. Laat ik beginnen met een opmerkelijk stijlverschil in de media van noord en zuid. Er is een duidelijk verschil in de omgang met de politiek. De Vlaamse journalistiek is ontvoogd uit de zuilen en de partijdige berichtgeving, maar is intussen wel volledig opgegaan in een vermarkte, dus commerciële en ook zeer competitieve benadering. Journalistieke deontologie is vooral die van de kijkcijfers, het marktaandeel en de klantenbinding. Daarin is de politiek en het maatschappelijke een vreemd lichaam dat inderdaad met de nodige afstand maar ook met ironie en veel sarcasme moet worden benaderd. Onafhankelijke journalistiek is dan ook dikwijls cynisch, respectloos, onbeleefd en brutaal. De vele soorten “watchers” die nu tot de sterjournalistiek behoren permitteren zich een denigrerende stijl en persoonlijke opmerkingen die niets meer te maken hebben met professionele duiding. Commentaar is echt wel “commentaar” en geenszins “analyse”. In het zuiden blijven de politieke duiding en debatten traditioneler, blijven de politiek en de politici meer aan zet. De politieke controle is er misschien nog iets groter, maar het wederzijds respect in het politiek-mediatiek complex is meer voelbaar. De toonzetting is dus sterk anders. In Vlaanderen zijn de media, of beter vele aspecten van de media, deel van een antipolitieke stemmingmakerij. De formats zijn die van spelprogramma’s. Interviews worden snel quizzen. En van zodra een politicus het wat minder doet wordt hem gevraagd wanneer hij er mee ophoudt, wanneer hij “een stap opzij” zal zetten of “de eer aan zichzelf” zal houden, want zo heet dat dan. Het zou goed zijn die dominante stijlverschillen eens onder de loep te nemen en dat mee te nemen als variabele in de verklaring van de grotere stabiliteit van het electoraat in het zuiden, versus een zeer volatiel electoraat in het noorden. Politiek is een serieuze zaak in het zuiden, het is een spel in het noorden. De antipolitiek en het populisme scoren dan ook hoger in het noorden.”

Transfert

Er zijn toch die transferten tussen Noord en Zuid ? Blijft er dus toch niet meer geld in Vlaanderen als we van dat arme Wallonië verlost zijn?


Momenteel zijn er nog transferten van Vlaanderen naar Wallonië in de fiscale sector van 5 miljard Euro omdat in Wallonië de lonen 8% lager zijn en er meer werklozen zijn. In de sociale zekerheid gaat nog 790 miljoen euro van Vlaanderen naar Wallonië. Maar de transferten dalen nu jaar na jaar. Opmerkingen daarbij :

• Er zijn in elk land transferten tussen verschillende regio’s en in België zijn die nog klein in vergelijking met andere landen. Een Europese studie van 2003 berekende dat de Britse regio South East 12,6% van haar inkomen afstaat aan armere regio’s; de Zweedse regio Skane draagt 9,7 % af, Baden-Wurttemberg en Beieren dragen 10 % af. En Vlaanderen… 3,6% .

• De economische ontwikkeling verloopt in verschillende regio’s altijd verschillend : de regio die vandaag ontvangt zal morgen geven. Tot de jaren 60 van de vorige eeuw lag het economisch zwaartepunt van België in Wallonië. Tot 1966 lag het gemiddelde loon in Wallonië hoger dan in Vlaanderen. De uitbreiding van de haven van Antwerpen en de hele infrastructuur van Vlaanderen waardoor de Vlaamse regio vanaf de jaren 60 een groeipool werd, werd in grote mate gefinancierd met de opbrengsten uit Wallonië. In 1949 bedroeg de werkloosheid in Vlaanderen 19% en in Wallonië 5%. Vanaf de jaren 60 wordt Wallonië geconfronteerd met hetgeen ook andere Europese industriebekkens overkomt: het Britse Wales, het Franse Lotharingen, het Duitse Ruhrgebied, …Gisteren was Wallonië aan de beurt, vandaag Vlaanderen, de automobielsector, goed voor 40% van de export van het Vlaamse gewest zal verdwijnen (tenzij de Chinezen die sector gaan redden), Janssen Pharmaceutica, de Vlaamse kroon inzake innoverende farmacie, schrapt hooggekwalificeerde jobs die verhuizen naar het Oosten. Intussen investeren Google en andere nieuwkomers in… Wallonië waar de lonen en de industrieterreinen goedkoper zijn.

• Binnen elke gemeenschap zijn er ook transferten en die zijn vaak groter dan tussen Vlaanderen en Wallonië. Limburg heeft in de jaren 60, 70, 80 met zijn verlieslatende koolmijnen heel veel geld ontvangen. Trek de logica van Bart De Wever & co door dan zou Limburg nu nog een provincie van heikneuters zijn vanwege geen financiële solidariteit van de rijkere provincies. Op dit ogenblik krijgen ondermeer de arrondissementen Maaseik, Hasselt en Tongeren nog steeds meer terug dan wat ze in de staatskas storten.

• Er zijn nu al transferten van Wallonië naar Vlaanderen. Sinds 2002 is er voor de pensioenen en de gezondheidszorg een groeiende transfert van Wallonië naar Vlaanderen omdat Vlaanderen sneller vergrijst en omdat meer mensen op brugpensioen gaan. In Wallonië zijn (laaggeschoolde jongeren) werkloos, in Vlaanderen gaan (uitgebluste) vijftigers op vervroegd pensioen of gedwongen op brugpensioen.

• Het verhaal van een andere zorgcultuur tussen de gemeenschappen klopt niet. Studies van de Christelijke Mutualiteit bij haar leden tonen aan dat de verschillen binnen elk gewest veel groter zijn dan tussen de gewesten. Zo blijkt uit een studie van 2005 dat een CM-lid van Oostende 1239 Euro uitgaf en een lid uit Turnhout 998 Euro. Een lid uit Nijvel, in Wallonië, gaf 960 Euro uit. De verschillen tussen de gewesten zijn veel kleiner: in 2003 gaf een Vlaming 5,8 euro minder uit dan het Belgisch gemiddelde (- 0,37 %) en een Waal gaf 8,9 euro meer uit dan het Belgisch gemiddelde (+ 0,54 %). Door de snellere vergrijzing in Vlaanderen komen die cijfers elk jaar dichter bij elkaar.
• En tot slot de allerbelangrijkste opmerking, een feit waarover geen enkele nationalistische partij praat. De transferten tussen de Belgische miljonairs en de loon- en weddetrekkenden zijn vele malen groter dan de transferten tussen Vlaanderen en Wallonië. Eind juni kwam De Tijd op de proppen met een dossier dat een vijftiental grote families ongeveer een kwart van alle dividenden opstrijken van de Belgische beursgenoteerde bedrijven. Dit komt neer op 1,1 miljard euro. Tussen 1980 en 2006 daalde het aandeel van de lonen in het nationaal inkomen van 59 naar 51 procent ( die 8% ging naar inkomen uit vermogen) Als het aandeel van de lonen vandaag nog 59 procent zou bedragen, dan zou de loonmassa 25 miljard Euro groter zijn. Omgerekend per werknemersgezin gaat dat jaarlijks om 6000 Euro! Paul Goossens noemde dat de grootste en meest schandalige sociale hold up uit onze geschiedenis. De gevolgen van die groeiende kloof tussen rijk en arm worden steeds groter. De nationale gezondheidsenquête 2008 toont aan dat in 1997 8% van de Belgen noodzakelijke medische zorgen uitstelde vanwege financiële problemen. In 2004 was hun aantal toegenomen tot 10 % en in 2008 tot 14 procent. Bijna een verdubbeling op 11 jaar tijd ! Bovendien geeft nog eens 35% aan dat ze moeite hebben om de medische uitgaven in te passen in het gezinsbudget en dit onderzoek dateert nog van voor het uitbreken van de financiële crisis die vele 10.000 –en werkloos maakte…

Alle belangrijke maatschappelijke problemen zijn grensoverschrijdend: terugplooien op ‘eigen volk’ is kortzichtig en contra productief. Op korte termijn kan het aantrekkelijk lijken om een sociale zekerheid te hebben die alleen gefinancierd wordt door wat nu nog het rijkste regio is van het land. Maar de economische ontwikkelingen staan niet stil. Morgen is Wallonië allicht een tijdje weer rijker. Bart De Wever verwijst graag naar de gemeentelijke fiscaliteit om te bewijzen dat een Vlaams fiscaal beleid haalbaar is. Wel die gemeentelijke fiscaliteit toont heel goed aan wat het opheffen van een brede solidariteit met zich mee brengt. In de rijkste gemeenten zijn de gemeentelijke fiscale lasten heel laag (cfr Knokke) en in de armste gemeenten zijn de fiscale lasten veel hoger.

Vlaanderen een neoliberaal paradijsje

Wie wil weten wat de N-VA in een onafhankelijk Vlaanderen wil realiseren, moet het socio-economisch programma van Voka lezen. De Wever draait er geen doekjes om: “Voka is mijn baas” (De Standaard 09/10/2010). De kern van de socio-economische visie van N-VA (en LDD en VB) is: wat goed is voor de bedrijven, is goed voor Vlaanderen. In De Zevende Dag (3 oktober 2010) mocht N-VA-Kamerlid Sarah Smeyers het Nederlandse regeerakkoord roemen: “Als ik dat regeerakkoord lees, ben ik jaloers dat ze in Nederland kunnen realiseren wat in België zonder staatshervorming nooit kan”, aldus Smeyers. We weten dus wat ons te wachten staat. Of zoals Bart De Wever zei in een interview met De Standaard “Als ik via een regionalisering van het arbeidsmarktbeleid de wachtuitkeringen kan afschaffen of de werkloosheidsvergoedingen degressief kan maken, dan kan ik iets verdedigen.” Nog een kwestie die de N-VA met hand en tand verdedigt is de notionele aftrek en ze willen nog veel verder gaan met fiscale voordelen voor bedrijven. Het loopt nochtans echt de spuigaten uit : Neem de nv ArcelorMittal Finance and Services Belgium (AMFSB, bedrijfsnummer 0429.496.204) in 2009 moest de nv maar 496 euro belastingen betalen. Ze maakte dat jaar nochtans een winst 1.288.708.054 euro. Dat komt neer op een aanslagvoet van… 0,000038% of 90.000 keer minder dan de officiële belastingvoet voor bedrijven, die 33,99% bedraagt. Deze cijfers – die werden opgespoord en bekendgemaakt door Marco Van Hees, fiscaal specialist van de PVDA – tonen nog maar eens aan hoe schandalig het systeem van de notionele intresten wel is. Slechts 25 ondernemingen – vooral banken en vroegere coördinatiecentra van grote multinationals – vangen in totaal ruim een derde van het manna van de notionele intresten. “De notionele-intrestaftrek van AMFSB bedroeg vorig jaar 1.288.806.525 euro, wellicht het grootste bedrag ooit door een onderneming afgetrokken sinds de invoering van de gunstmaatregel,” aldus Marco Van Hees. “De fiscale winst voor de onderneming is 1.288.806.525 x 33,99 % (de normale belastingvoet), dus 438 miljoen euro”. Om u een idee te geven van de omvang van dat bedrag, het is bijna evenveel als de 500 miljoen euro voor de herfinanciering van Brussel die op tafel ligt bij de regeringsonderhandelingen. Bovendien bevordert de maatregel van de notionele aftrek de werkgelegenheid helemaal niet. Het sociaalverslag 2009 van ArcelorMittal Belgium vermeldt
dat het bedrijf dat jaar 854 jobs schrapte, 11% van het totaal ! Heeft de N-VA, het VB, LDD met één woord deze zaak aangeklaagd ? No way ! Ze willen nog veel meer cadeaus voor de bedrijven. Maar 500 miljoen voor Brussel? Dat kan voor deze taalextremisten niet.

Een onafhankelijk Vlaanderen zal armer zijn, want het zal het zonder de Brusselse regio moeten stellen. Het zal de rijkste mensen minder belasten waardoor de overheid minder middelen heeft voor gehandicapten, bejaarden, gezondheidszorg, onderwijs, … De hele zorgsector, inclusief de gezondheidszorg, zal overigens op het spoor van de privatisering worden gezet: wie geld heeft zal zich goede kwaliteit kunnen veroorloven. We zullen langer moeten werken, voor een lager loon. De macht van de vakbonden zal gebroken worden zodat de werknemers minder weerwerk kunnen bieden.

Vlaams-nationalisten geloven dat een zelfstandig Vlaanderen het economisch beter zal doen. Ze vonden hiervoor steun in het werk The size of nations van Alberto Alesina en Enrico Spolaore. Deze twee Amerikaanse economen beweerden een achttal jaren geleden dat kleine, homogene naties in de geglobaliseerde wereldeconomie steeds meer in het voordeel zouden zijn in vergelijking met grotere, meer heterogene landen. Hun theorie zagen ze bevestigd in de groeicijfers van kleine landen als IJsland, Ierland en de drie kleine Baltische staten. Verschillende Vlaams-nationale instanties, de N-VA (Bourgeois, De Wever), het Vlaams Belang (De Winter) en de Vlaamse Volksbeweging verwijzen geregeld naar die auteurs. Deze theorie is echter, sinds de laatste financiële crisis, volledig weerlegd door de feiten. De kleine landen die als voorbeeld moesten gelden zijn zonder uitzondering vanaf het uitbreken van de financiële crisis in de hoek terecht gekomen waar de hardste klappen vallen.

Wie wil weten wat een onafhankelijk Vlaanderen in petto heeft, moet kijken naar de VSA waar het programma van N-VA sinds Reagan wordt toegepast. De kwaliteit van het openbaar onderwijs is volledig in elkaar gestuikt, enkel in (heel dure) privéscholen vind je kwaliteit. Idem voor de gezondheidszorg, alleen wie de heel dure hospitalisatieverzekering kan betalen, kan rekenen op goede zorgen en als je je werk kwijt bent, ben je in een klap ook je zorgverzekering kwijt. De kloof tussen rijk en arm is voorbije decennia spectaculair gestegen en zelfs miljoenen Amerikanen met een job zitten toch onder de armoedegrens en een aantal van hen zijn zelfs dakloos omdat de lonen zo laag zijn. 30% van de bevolking zit er nu onder de armoedegrens en hun levensverwachting is lager dan de gemiddelde levensverwachting in Bangladesh. Meer dan 2 miljoen mensen zitten in de gevangenis waarmee de VS in verhouding tot zijn bevolking het wereldrecord gevangenen heeft. Privé-bewakingsdiensten hebben meer manschappen dan de politie zodat de rijken voor een goede beveiliging kunnen zorgen, een Amerikaan neemt gemiddeld maar twee weken vakantie per jaar. Dat is het goed bestuur dat de N-VA voor Vlaanderen wil.

Een greep uit het N-VA programma (het socio-economisch programma van het Vlaams blok en LDD heeft dezelfde krachtlijnen en ook De Croo wil de Open VLD, dat al in die richting zit nog verder naar de extreem liberale richting sturen):

Werkloosheidsuitkeringen in de tijd beperken en lager maken (door de uitkering op dezelfde wijze als lonen te belasten)

Afschaffing van brugpensioen en alle andere manieren om vervroegd uit te treden.

Een sterkere invloed van de effectief gewerkte periodes voor de pensioenberekening (ziekte, tijdskrediet, zwangerschapsverlof… dus niet meer meerekenen)

Geen loonsverhogingen: nochtans zijn, voor een alsmaar aangroeiende groep, de lonen nu al te laag om menswaardig te leven. In 2008 (de laatste cijfers dateren dus van voor het uitbreken van de crisis!) had 24,6 procent van de armen tussen 18 en 65 een job. Dat is in twee jaar tijd een stijging met 4 procent. In absolute cijfers gaat het hier toch om een stijging van ongeveer 180.000 tot 220.000 personen. De details vindt u op www.armoedebestrijding.be.

Afschaffing van de leeftijdsgebonden loonsverhoging want wie ouder is, is minder productief

Loonvorming per bedrijf op basis van de bedrijfsresultaten en de individuele prestaties

De ‘macht’ van de vakbonden inperken (zodat werknemers minder weerwerk kunnen bieden)

‘Eigen volk eerst’ , ‘goed bestuur’, ‘gezond verstand’ zijn slogans met veel succes. Ze verzwijgen wat de echte agenda is: rijk volk eerst.

Rob Van Vlierden 13/10/2010

October 15, 2010 at 9:45 pm 8 comments

Older Posts


Categories

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 1,590 other followers