Posts filed under ‘Rusland’

DE ZWAKTE VAN POETIN

2968

Een week of zo geleden zond Terzake een reportage uit over Tsjetsjenië, de Russische provincie die in een niet zo ver verleden in twee bloedige oorlogen haar onafhankelijkheid probeerde te bevechten. Het pakte anders uit. Vandaag is Tsjetsjenië het privédomein van dictator Ramzan Khadirov, die gedwee aan de leiband van zijn grote meester Poetin loopt. De personencultus ter ere van Khadirov en Poetin neemt in Tsjetsjenië stalinistische proporties aan. Dat zou het zoveelste bewijs kunnen lijken van de onaantastbaarheid van Poetin. Deze omhoog gevallen KGB-ambtenaar lijkt op het toppunt van zijn macht te staan. Hij kan straffeloos de Krim annexeren en oorlog voeren in Oekraïne en in eigen land lijkt hij moeiteloos een diepe economische crisis en een boycot door het Westen te overleven. Toch is niets wat het lijkt, schrijft Amanda Taub op de Amerikaanse blog “Vox.” In werkelijkheid is de korte-termijn sterkte van Poetin op lange termijn zijn zwakte. Hier volgt een samenvatting van haar analyse. De volledige Engelse tekst lees je hier.

In maart van dit jaar verdween de Russische president Vladimir Poetin enkele dagen van het toneel. Dat was genoeg om een geruchtenmolen op gang te brengen: Was Poetin ziek? Was er een staatsgreep gebeurd in het Kremlin? Toen Poetin een paar dagen later wat bleekjes weer in het openbaar verscheen gaf hij geen enkele uitleg en de geruchtenmolen verstomde. Maar de geruchten zelf waren een aanwijzing van de nervositeit onder de heersende elite – ze gaven aan hoezeer het regime – en dus ook de privileges van de elite – afhankelijk zijn van één man en dus kwetsbaar. Poetin poseert met ontbloot bovenlijf, hij annexeert straffeloos de Krim, voert oorlog in het Oosten van Oekraïne en heeft de oppositie in eigen land monddood gemaakt. Poetin lijkt onaantastbaar. In werkelijkheid zijn net het machtsvertoon en het machogedrag van de Russische leider zijn zwakheid op lange termijn.

putin.0

STABILITEIT NU VERBERGT ZWAKTE OP TERMIJN

Gesprekken in Moskou draaien algauw uit op dramatische voorspellingen over op handen zijnde rampen: van economische catastrofe tot burgeroorlog. Dergelijke overspannen dramatiek is niet ongewoon in Rusland maar ze geeft uiting aan een wijdverspreid gevoel van onzekerheid, namelijk dat het regime als los zand aaneen hangt en dat de gevolgen dramatisch zullen zijn als het ineenstort. De tactiek van Poetin verzekert hem van de macht op korte termijn maar creëert ernstige en mogelijk onoplosbare problemen voor Rusland op de langere termijn. Dat heeft tot nu toe gewerkt: de macht van Poetin is onbedreigd. Maar hoe vaker Poetin het machtspel moet spelen hoe ernstiger de toekomstige neveneffecten.

POETINS CRISIS: HIJ ONTDEKT DAT DE MACHT HEM KAN ONTGLIPPEN

In december 2011 trokken duizenden Russen door de straten van Moskou uit onvrede met het regime. De aanleiding voor de “Sneeuwrevolutie” waren de gemanipuleerde parlementsverkiezingen van dat jaar. Maar de betogers protesteerden ook tegen de corruptie, de schijndemocratie en tegen Poetin zelf. Een paar weken eerder werd Poetin – toen premier – uitgejouwd toen hij in de ring trad om een winnende bokser te feliciteren die zijn Amerikaanse rivaal had verslagen. Het boegeroep was dank zij de live uitzending op tv in heel het land te horen. Dat had Poetin nooit eerder meegemaakt, en het kwam net op het moment toen hij na een periode als eerste minister weer president wilde worden. Vier jaar later lijkt het incident totaal onbetekenend. De leiders van de protestbeweging zitten in de gevangenis of zijn naar het buitenland gevlucht. De Russische elite blijft pal achter Poetin staan en wat er nog overbleef van de burgerlijke vrijheden is zo goed als verdwenen. Maar Poetin zelf lijkt begrepen te hebben dat zijn greep op de macht niet absoluut is. Net daarom ziet hij zich verplicht de Russen de duimschroeven verder aan te draaien. “Als ik een beetje toegeef kan Rusland ernstig worden gedestabiliseerd” zou hij aan een voormalige politicus hebben gezegd.putin5.0

WAT ALS ZIJN BONDGENOTEN ZICH TEGEN HEM ZOUDEN KEREN?

In Rusland worden de gebeurtenissen in Oekraïne vorig jaar, druk besproken, met name de protestbeweging op de Maidan die tot het ontslag heeft geleid van de pro-Russische president Viktor Janoekovitsj. Algemeen wordt aangenomen dat Janoekovitisj van het toneel verdween niet zozeer onder druk van de demonstranten maar doordat de heersende elite hem liet vallen. Toen Yanoekovitsj buitensporig geweld tegen de betogers gebruikte zorgde dat voor een scheuring binnen zijn politieke achterban. Zijn bondgenoten in het parlement keerden zich tegen hem en de veiligheidsdiensten kwamen tot de conclusie dat de president niet meer in staat was hun belangen te verdedigen. Voor Poetin is de les dat protestbewegingen wellicht niet in staat zijn het regime te doen vallen maar wel dat ze de heersende elite ertoe kunnen aanzetten zich van hun beschermheer af te wenden. Poetin is voor zijn macht afhankelijk van machtige facties in de veiligheidsdiensten, de zakenwereld en de politieke elite. Zij steunen Poetin niet uit ideologische maar uit pragmatische overwegingen. Als zij voelen dat Poetin de controle verliest of dat hij hun belangen niet langer kan verdedigen zullen ze hem laten vallen net zoals de elites in Oekraïne Janoekovitsj hebben laten vallen. Poetins tekenen van macht – zijn bereidheid om geweld te gebruiken tegen protestbewegingen, zijn militaire avonturen – zijn in werkelijkheid defensieve maatregelen: een wanhopige poging om alles te verhinderen wat het vitale bondgenootschap met de politieke top, de zakenelite en de veiligheidsdiensten in het gedrang zou kunnen brengen. Want als de elites tot de conclusie komen dat Poetin tussen hen en hun belangen staat zullen ze hem verwijderen en streven naar een Poetinregime zonder Poetin.putin2.0

DE OPLOSSING: BUITENLANDSE DREIGINGEN TEGEN BINNENLANDSE ONRUST.

Poetins antwoord op de golf van protest was nationalisme. De grootheid van Rusland en haar plaats in de wereldpikorde was het ordewoord. De banden met de Orthodoxe kerk werden aangehaald. Het lukte wonderwel. Poetin liet hard optreden tegen de “godslastering” toen de meidengroep Pussy Riot een act opvoerden in de kathedraal in Moskou en hij maakte het homoseksuelen en transgenders nóg moeilijker. Zo kon Poetin het sociaal-conservatieve Russen ervan overtuigen dat zij het “echte Rusland” zijn en liberalen en voorvechters van homorechten “fundamenteel on-Russisch.” En zo kon hij ook de “zuivere,” traditionele waarden van de Russen afzetten tegen die van het decadente Westen dat de ondergang van Rusland wil. Hoe meer de Russische economie achteruit ging, hoe harder Poetin op zijn anti-westerse retoriek leunde. De crisis in Oekraïne en Poetins beslissing om de Krim te annexeren deden zijn populariteit als een raket omhoog schieten, ook al kostte hem dat de goede relaties met het Westen die hij in zijn twee eerste ambtstermijnen had opgebouwd en ook al deden de economische sancties pijn. Maar de elites die het hardst door de sancties worden getroffen zijn nerveus. Zij voelen zich bedreigd in hun “stabiliteit.” Hoe harder Poetin dus in de vlucht vooruit zijn heil zoekt en zijn populariteit hoog houdt, hoe riskanter het wordt voor de groep op wie hij het meeste steunt: de elites. En hier zit Poetin met een dilemma: zich terugtrekken uit Oekraïne zou zijn populariteit schaden, maar het hoge aantal slachtoffers en de verslechterende verhouding met het Westen kunnen tot desastreuze spanningen leiden.

HET PROBLEEM KADYROV

Kadyrov.0

Poetin is er tot nu toe in geslaagd de tegenstrijdige belangen van de verschillende sectoren in zijn achterban te verzoenen. Maar de strategieën die hij daarvoor aanwendt beginnen met elkaar in conflict te komen. De achillespees is Tsjetsjenië. Ramzan Kadyrov is de onbetwiste leider van de provincie die een decennium geleden een bittere oorlog voerde tégen Rusland en vóór onafhankelijkheid. Nu loopt Poetins zetbaas Kadyrov gedwee aan de leiband van het Kremlin. Of toch niet helemaal. In april van dit jaar gaf Kadyrov, die een terreurbewind voert tegen al wie het niet met hem eens is, zijn veiligheidsdiensten bevel te schieten op “al wie zonder uw medeweten op uw turf komt.” Kadyrov bedoelde duidelijk leden van de Russische federale politie, militairen en agenten van de FSB, de Russische opvolger van de KGB. Poetins deal met Kadyrov bestaat erin dat die laatste de vrije hand heeft om op zijn manier en met massaal veel roebels uit Moskou “vrede” en “stabiliteit” te waarborgen in ruil voor de garantie dat de separatistische oprispingen in het landsdeel zullen worden onderdrukt. Het is een overeenkomst waarmee de Russische veiligheidsdiensten, die uitgesloten worden van operaties in dat deel van Rusland, het steeds moeilijker hebben. Kadyrov is namelijk met Russische hulp alsmaar rijker en machtiger geworden. Zijn eigen milities, getraind en bewapend door de federale regering krijgen meer militaire steun dan het federale leger en de veiligheidsdiensten lief is. Zolang Kadyrov zijn winstgevende criminele activiteiten tot Tsjetsjenië beperkte werden die met de mantel der liefde bedekt, maar nu hij steeds meer op Russisch terrein opereert dreigt het conflict met de FSB in de openbaarheid los te barsten. De loyauteit van Kadyrov tegenover Poetin staat buiten twijfel. De vraag is of Poetin de belangen van de Russische veiligheidsdiensten en die van Kadyrov in balans kan blijven houden.

WAT NA POETIN?

Wat als Poetin de controle verliest. Veel critici van de Russische sterke man vrezen voor chaos, rellen of zelfs burgeroorlog als zijn regime zou instorten. Poetin zelf schijnt daarop te speculeren. Het Kremlin suggereert wel vaker: “Wij zijn slecht, maar zij die na ons kunnen komen zijn nog slechter.” Op de oppositie moet in geval van het instorten van het Poetinregime niet worden gerekend: ze is verdeeld, politiek zwak en ongeorganiseerd. Poetin is erin geslaagd alle tegenstand te marginaliseren. Hij is de enige die “het systeem” in stand houdt. De mogelijke scenario’s bij een eventueel verdwijnen van Poetin zullen niet lijken op dat van Oekraïne, maar veeleer dat van Libië of Egypte. Ook daar ontbrak het aan een politiek capabele oppositie. Toen de dictators vielen volgden in Egypte jaren van geweld en instabiliteit en uiteindelijk een terugkeer naar de dictatuur. In Libië leidde de val van Khadaffi tot burgeroorlog en chaos. Rusland en de Arabische wereld verschillen in veel opzichten, maar het punt is dat een plotselinge implosie van het regime tot een heel gevaarlijke toestand kan leiden. Denk maar aan de enorme bevolking van Rusland met een machtig militair apparaat en duizenden rechts-extremisten gehard in de strijd in Oekraïne, en niet te vergeten het Russisch kernarsenaal. De ineenstorting van het Poetinregime lijkt niet voor morgen. Maar in Rusland leeft de vrees voor een implosie – misschien een gevolg van de “donkere Rusissche ziel” of een herinnering aan de chaotische jaren 90. Maar als de vrees realiteit zou worden is het niet simpelweg de vraag of Poetin dan naar zijn datsja terugkeert om de rest van zijn levensdagen te slijten. De vraag is of er een catastrofe kan volgen die niet allen Rusland maar de rest van wereld meesleurt.

 

http://www.vox.com/2015/7/8/8845635/putin-is-weak#ooid=M1cW5wdTo0hjJCQUV71cvVzLEUmvd1y5

augustus 22, 2015 at 8:42 am 3 reacties

Is iedereen nu Charlie?

Van Twitter: Wolinski arrive au ciel

Van Twitter: Wolinski arrive au ciel

Charlie-Hebdo beschouwde het als zijn missie om alle heilige huisjes, alle uitingen van hypocrisie, demagogie en doublespeak door het slijk te sleuren. Zonder respect voor welke autoriteit dan ook. Kapitalisten en stalinisten, moslims, christenen en joden, ze kregen er allemaal van langs. Soms grappig, soms enkel “bête et méchante”, altijd medogenloos. De Franse staat verbood de voorganger van Charlie-Hebdo (Hara Kiri-Hebdo). Rechts en links hadden een hekel aan het blad. De media zagen het als een schurftig, mentaal gestoord klein broertje.

Maar nu, zo lijkt het, zijn we allemaal Charlie. De hele “beschaafde” wereld drukt het gisteren nog schurftige blaadje tegen de brede borst. Het volgende nummer van Charlie zal dankzij de nodige subsidies op één miljoen exemplaren worden gedrukt, kwestie van de terroristen een neus te zetten.

Wat een spektakel was het zondag, die enorme mensenzeeen in Frankrijk en daarbuiten, verenigd rond de kreet: “Je suis Charlie”. Wat een patriottisch feest was het in Frankrijk, het leek wel of les bleus de wereldbeker hadden gewonnen. Overal tricolores en mensen die de Marseillaise zongen, dat bloeddorstig racistisch volkslied:

Aux armes citoyens
Formez vos bataillons
Marchons, marchons
Qu’un sang impur
Abreuve nos sillons

Op de kop van de stoet liepen regeringsleiders en andere vertegenwoordigers van 42 landen. De beschaafde wereld kortom, verenigd in zijn verzet tegen de barbarij. Onder hen de leiders van Israel en zijn Palestijnse vazal, de ministers van BZ van Rusland en Turkije, de ambassadeur van de VS, enzovoort.  Heren aan wiens handen heel wat meer bloed kleeft dan aan die van de terroristen. Bloed van anonieme mensen in Irak, Palestina, Afghanistan, Oekrainie en zovele andere plaatsen waar geen reporter ter plaatse is. En in hun gevangenissen is er geen gebrek aan journalisten, nietwaar heren Poetin en Erdogan? Maar laat dat de pret niet verstoren. Hier in Parijs zijn we allemaal voor de persvrijheid, voor een wereld zonder haat en geweld. Nous sommes tous Charlie!

Vandaag toch. Morgen zijn we weer thuis en dan gaan we weer betogingen traangassen, journalisten opsluiten, bezuinigen op pensioenen en cultuur om meer wapens te kopen voor de strijd tegen de barbarij, de politie militariseren en iedereen bespionneren om ons te beschermen voor terroristen; en kranten sluiten omdat de markt hen geen bestaansrecht geeft. En als straks de hele economie weer een inzinking kent, zal men het ons herinneren: “Nous sommes tous ensemble. Francais, serrez les rangs. Nous sommes tous Charlie!” (Hollande)

Dat maakt ons bijzonder nieuwsgierig naar het volgende nummer van Charlie-Hebdo. Want als het blad aan zijn missie trouw blijft, dan kan het niet anders dan de ironie van de situatie in de verf zetten. De krokodillentranen, de valse solidariteit.

Intussen was er heel wat minder solidariteit met de slachtoffers van Boko Haram in noord-Nigeria. Voor de media was dit maar een voetnoot, al kwamen er veel meer mensen door om dan in Parijs. Maar die honderden burgers die vermoord werden, dat waren zwarte mensen, nietwaar? En dat gebeurde in Afrika? Normaal dan toch dat onze media er geen oog voor hebben.  Racistisch? Hoe durft u?

Natuurlijk zijn “onze” media nationalistisch en impliciet racistisch. Dat is het venster waardoor ze jouw blik sturen. Persvrijheid bestaat niet.

Tom Ronse

charlie

januari 12, 2015 at 8:09 am 3 reacties

OEKRAINIE: WAAR IS DE MASSA?

Janoekovitsj brandt klein

Tom Ronse

Wat me in de beelden uit Oekrainië de laatste tijd opvalt is de afwezigheid van de massa’s. Je ziet nog soms wel menigten, demonstraties van enkele honderden maar zelden meer dan dat. Dat was anders in de eerste weken van de Maidan-beweging: toen leek het wel of heel Kiev op straat kwam. Er was duidelijk massale ontevredenheid. Waarover? De weigering van president Yanoekovitsj om het verdrag met de EU te tekenen? Het leek over zoveel meer te gaan. Stijgende armoede, sociale ongelijkheid, corruptie…

De massa’s zijn naar huis gegaan. Misschien in de gedachte dat ze gewonnen hadden. Het is waar dat ze iets bekomen hebben. De gehate oproerpolitie is ontbonden. De corrupte president is op de vlucht gejaagd. In zijn plaats kreeg Oekrainië een nieuwe regering. Het is de meest rechtse van heel Europa. Ze maakt zich klaar om met een draconische bezuinigingspolitiek een verarming van de werkende bevolking op te leggen. Is dat de ‘overwinning’ waarvoor 104 demonstranten in Kiev hun leven hebben gegeven?

Waar is de tijd dat er in de EU werd gedreigd met een boycot van Oostenrijk, toen een xenofobe extreem-rechtse partij daar in de regering stapte? Haider was een misdienaar in vergelijking met de “sociaal-nationalisten” van Svoboda die nu belangrijke ministerposten bekleden in Kiev. Nog hatelijker is de ultra-rechtse “Pravy Sektor”, wiens knokploegen de voorhoede waren op Maidan en intussen een officieuze arm zijn geworden van het  ordehandhavingsapparaat. Om propaganda-redenen worden de racistische, chauvinistische ingredienten van de regeringscoalitie in Kiev in de westerse mainstream media geminimaliseerd. En eveneens om propaganda-redenen worden ze in de Russische media uitvergroot.

In tegenstelling tot wat in Moskou beweerd wordt, heeft Oekrainië geen fascistische regering. De dominante partijen zijn wat men “neo-liberaal” noemt. Wat betekent dat ze de politieke, economische en sociale recepten van het IMF en de EU willen uitvoeren. Oekrainie is bankroet. Een neo-liberaal beleid houdt dus in dat Oekranië op zijn Grieks moet bezuinigen, alleen nog veel drastischer want Oekranië is er veel slechter aan toe dan Griekenland. Het houdt in de grenzen wijd openen voor Europese producten. Het zal wellicht ook een devaluatie inhouden die Oekrainische producten goedkoper zou maken in het buitenland. Het product ‘arbeidskracht’ inbegrepen. Die goedkope arbeid zou dan buitenlands kapitaal lokken dat de economie zou opkrikken. Intussen zou het Westen Oekrainië net genoeg geld geven om de zaak draaiend te houden.

Laat me een voorspelling wagen. Als dit beleid van sociale afbraak een nieuwe golf van sociale ontevredenheid op gang brengt –wat wellicht eerder vroeger dan later zal gebeuren, de Oekrainiers verliezen snel hun illusies in hun leiders, blijkens hun geschiedenis sinds de onafhankelijkheid- dan zal extreem-rechts uit de regering stappen. Het zal dit doen om het protest te leiden, om het te gebruiken voor zijn eigen doeleinden, om het in te kapselen in een populistisch nationalisme.

Het is een relatief recent fenomeen in Europa: populistische bewegingen, zoals de Forconi in Italië, die zich voeden aan de onrust over de toenemende armoede en sociale ongelijkheid, thema’s die normaal in linkse kaarten zouden moeten spelen. Ze zijn niet allemaal klassiek rechts maar wat ze allen gemeen hebben is hun xenofoob nationalisme. In oost-Oekrainië is extreem-rechts marginaal gebleven maar dat komt omdat de “Kommunistische” partij er dezelfde populistische rol speelt als Svoboda en Pravy Sektor in west-Oekrainië, sociale eisen combinerend met nationalisme, in dit geval Russisch nationalisme.

Dat is het grootste gevaar voor Oekrainië: dat het verzet tegen de verarming en de honger die de globale crisis voor haar in petto heeft, zal gevangen blijven in populistisch nationalisme.  Maar voorlopig is het sociaal conflict op de achtergrond geduwd door het inter-imperialistisch conflict.

Pro-Russische militie in oost-Oekrainie

Zowel Rusland als Europa willen Oekrainië in hun invloedssfeer. Ik denk dat we de mogelijkheid van een oorlog over Oekrainië kunnen uitsluiten. De kosten-batenanalyse laat het niet toe, voor geen van beide partijen. Dus wordt de strijd met andere middelen gevoerd. Dreigementen. Propaganda. Democratie (verkiezingen en referendums).

Het Westerse kamp won in Kiev maar Moskou zal de Krim wellicht niet meer prijsgeven. Een referendum moet de annexatie legitimiseren. Het Westen schreeuwt moord en brand, beschuldigt Rusland en de Krim-separatisten ervan het internationaal recht te verkrachten. Want een landsdeel mag zich niet zomaar afscheuren, daar moet het hele land over beslissen. Behalve als de afscheuring strookt met de Westerse geopolitieke belangen, zoals in Kosovo of Zuid-Soedan, dan mag het wel. Het internationaal recht is als de bijbel, je kunt citeren wat wel en negeren wat niet in je kraam past. In feite steunde het Westen de afscheiding van Kosovo op een minder soliede grond dan Rusland de afscheiding van de Krim, want historisch was Kosovo een deel van Servië en de Krim een deel van Rusland.

Over de afloop van het referendum in de Krim hoeven we niet wakker te liggen; de uitslag staat wellicht nu al vast. Wat nog onzeker is, is het lot van oost-Oekrainië, waar Russisch de dominante voertaal is. Als hij kon, zou Putin er wellicht een massabeweging op gang brengen voor aansluiting bij “moeder Rusland”. Maar zo te zien kan hij het niet. De massa’s komen niet op straat in het oosten van het land. Niet voor Rusland, niet voor Oekrainië. Ze blijven thuis, wellicht in het besef dat geen van beide opties hun leven zal verbeteren.

Putin kan natuurlijk oost-Oekrainië militair bezetten, onder het voorwendsel dat Russen er onderdrukt worden. Niemand kan hem dat beletten maar de kosten zouden de baten ver overtreffen. Putin is niet dom genoeg om het te doen.

Het meest waarschijnlijke scenario lijkt me dan ook dat, na een afkoelingsperiode, Rusland de machtswisseling in Kiev en het Westen de annexatie van de Krim de facto zullen accepteren. De plooien zullen min of meer worden glad gestreken, want de Russische en Europese economieën hebben elkaar nodig. Tot de volgende sociale schokgolf de schroeven weer losdraait…

maart 13, 2014 at 2:53 am 4 reacties


Categorieën

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Doe mee met 1.315 andere volgers